Link: Arıcılık Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; arıcılıkta yetiştiricilik, araştırma, gen kaynaklarının tespiti, muhafazası, ıslahı, suni tohumlama, yeni hatların oluşturulması, damızlık materyalin ithalat ve ihracatı, ticari maksatla ana arı yetiştiriciliği temel esaslarının belirlenmesi, yaygınlaştırılması ve arı sağlığının korunmasına yönelik tedbirlerin alınmasıdır.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; arıcılıkla ilgili her türlü üretim, ıslah, damızlık materyali elde etme, sabit ve gezginci arıcılık konusundaki esasların belirlenmesi, arı sağlığı ve nakline ilişkin gerekli tedbirlerin alınması, alet, makine ve malzemelerin standardizasyonu, eğitim, projelendirme, ballı bitkiler tarımının geliştirilmesi, ana arı yetiştiriciliği, bal arılarında suni tohumlama konularını kapsamaktadır.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Ana arı üreticisi: Ana Arı Yetiştiricisi Sertifikası sahibi olup, damızlık ana arılardan ana arı üretip satan kişi veya tüzel kişileri,

b) Ana arı üretimi: Aşılama tekniği kullanılarak, damızlık olarak seçilmiş farklı kolonilerden ana ve erkek arı yetiştirilip çoğaltılmasını,

c) Arıcı: Arıcılık işlerini meslek edinen ve geçimlerini kısmen veya tamamen bu yoldan kazananları,

ç) Arıcılık: Arıyı canlı materyal olarak kullanarak, arı ve arı ürünleri üzerinde fiilen yapılan çalışmaları,

d) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS): Etiketlenmiş kovanlara ait bilgilerin merkezi bir veri tabanında kayıt altına alındığı, izlendiği, raporlandığı Bakanlık kayıt sistemini,

e) Arıcı kimlik kartı: Merkez birlikleri tarafından üyelerine verilen arıcının bilgilerini içeren belgeyi,

f) Arı Konaklama Belgesi (AKB): Arıcının kayıtlı olduğu il/ilçe dışında konaklamak için aldığı belgeyi,

g) Arılık: Arılı kovan ve ekipmanların bulunduğu açık ya da kapalı tesis ve alanları,

ğ) Arı ürünleri: Arıcılık çalışmaları sonunda üretilen bal, polen, balmumu, propolis, arı sütü, arı zehiri,

h) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

ı) Birlik: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteren arıcı örgütlerini,

i) Gezginci arıcı: Bitkilerdeki farklı çiçeklenme döneminden üst düzeyde faydalanmak ve kış koşullarından arılarını korumak maksadıyla kolonilerinin yerini değiştiren arıcıyı,

j) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüğünü,

k) İlçe müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ilçe müdürlüğünü,

l) İşletme tanımlama numarası: İl/ilçe müdürlüğü tarafından Türkvet kayıt sisteminde tanımlanan her bir işletme için verilen numarayı,

m) İzole bölge: Bakanlıkça belirlenen ve yarıçapı en az 15 km olan yalnızca saf ırk, ekotip veya üretilecek hibritin baba hattını oluşturan kolonilerin bulunduğu yabancı kolonilerden arındırılmış ve dışarıdan arı girişine kapalı çiftleştirme bölgesi alanı,

n) Koloni: Yumurtlayan ana arısı bulunan ve üretim faaliyetlerinin sürdürüldüğü 3-4 açık ve kapalı yavrulu olmak üzere 6-8 ve üzeri çerçeveli arı ailesini,

o) Konaklama kapasitesi: Bir bölgede flora ve ekolojik şartlar dikkate alınarak, mevcut kolonilerin verimini düşürmeden, birim alanda bulundurulabilecek arılı kovan miktarını,

ö) Kovan: Taşınabilir arı ailesi barınağını,

p) Polinasyon: Çiçekli bitkilerde döllenmenin bal arıları tarafından gerçekleştirilmesini,

r) Sabit arıcı: Kolonilerini tüm yıl boyunca Türkvet Kayıt Sisteminde İşletme Tanımlama Numarası ile kayıtlı olduğu yerde bulunduran arıcıyı,

s) Suni tohumlama: Çiftleşme olgunluğuna gelmiş arının spermi alınarak alet yardımıyla çiftleşme olgunluğuna gelmiş ana arının döl yoluna verilmesini,

ş) Temel petek: Saf balmumundan sterilize edilerek, tekniğine göre imal edilen standart ölçülerdeki balmumu levhaları,

t) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,

u) Türkvet kayıt sistemi: Bakanlık Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından, Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği çerçevesinde oluşturulan işletmelerin, yetiştiricilerin ve sığır cinsi hayvanların kimlik bilgilerinin kayıt altına alındığı veri tabanını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Gezginci Arıcılık

Gezginci arıcılık

MADDE 5 – (1) Gezginci arıcı hareketleri, aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.

a) Gezginci arıcıların yerleştirilmelerinde, il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.

b) İl ve ilçe müdürlükleri; gezginci arıcıların konaklayacakları yerleri ve kapasiteleri; il/ilçe müdürlüğünde görevli arıcılık konusunda deneyimli iki teknik personel ve birlik/birliklerin temsilcilerinden oluşan en az üç kişilik bir komisyonla, bitki florası, topografik ve ekolojik yapısı, yerleşim birimleri varsa sabit arıcılara ait koloni varlığını da dikkate alarak belirler ve bunlar harita üzerinde işaretlenir. Orman bölgelerinin kapasiteleri belirlenirken Orman ve Su İşleri Bakanlığının temsilcisi de komisyonda yer alır. Bölge koloni kapasitesi, flora varlığında kayda değer değişiklik olması (iklimsel veya yeni yerlerin açılması) durumunda güncellenir.

c) Bölgeler için koloni kapasitesi belirlenirken nektar ve polen veren tüm bitki varlığı göz önünde bulundurulur.

ç) Arılıklar, arı kışlatma bölgelerinde flora kapasitesine bakılmadan en az 150 metre aralıkla yerleştirilir. Ancak narenciye alanlarında kışlatma yerleşimi yapılırken arılıklar arası mesafe bölgenin flora kapasitesine göre ve en az 300 metre olacak şekilde düzenlenir. Araziye özel durumlarda uzaklığı belirlemeye il/ilçe müdürlüğü yetkilidir.

d) Belirlenmiş bölgede konaklayacak gezginci arıcı, konaklayacağı yer gerçek kişiye ait ise şahısla, köy arazisi ise köy muhtarlığıyla, diğer tüzel kişiliklere ait arazi ise yetkililerle, Devlet ormanlarında konaklayacak arıcılar da Orman ve Su İşleri Bakanlığının ilgili birimleri ile anlaşma yaptıktan sonra EK-1’de yer alan Arı Konaklama Belgesi (AKB)’nin 1 inci Bölümü imzalanır.

e) Konaklama yerini belirleyen ve yerleşme müsaadesi isteyen arıcı AKB ile konaklayacağı ilin il/ilçe müdürlüğüne başvurur. Arıcı tarafından belirlenen konaklama yeri il/ilçe müdürlüğünce de uygun bulunursa AKB’nin 2 nci Bölümü onaylanır. Arıcı, AKB’yi ibra ederek çıkış yapacağı ilin, il/ilçe müdürlüğünden Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu alır ve bu belgelere istinaden arılarını sevk eder. Rapordaki sevk adresi ile AKB’deki konaklayacağı adres aynı olmalıdır. AKB olmayan arıcıya veteriner sağlık raporu düzenlenmez. Gezgincilik yapan, kayıtlı olduğu adrese ve/veya kendi arazisine dönen arıcıdan da arı hareketlerinin kontrolü ve takibi için AKB istenir.

f) Yer gösterilmeden ve belgeleri olmadan yerleşen arıcının arıları, il/ilçe müdürlüğünün talebi ile mülki amirlikçe güvenlik güçleri marifetiyle bulunduğu yerden kaldırılır. İl/ilçe müdürlüğü, işgal edenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere, Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur. Kaldırma sürecinde meydana gelen zarardan arıcı sorumludur. Nakliye ve işçilik ücreti arıcıdan alınır. Mücbir sebepten dolayı arısını izin aldığı adres dışına indirmek zorunda kalan arıcıya il/ilçe müdürlüğünce mazeretin uygun görülmesi durumunda cezai işlem uygulanmaz, arıcı beş gün içerisinde AKB de izin aldığı adrese sevk edilir.

g) AKB işlemlerini arıcı adına üçüncü şahıslar takip edebilir.

ğ) Arazi sahipleri dışında herhangi bir muhtarlık ile kamu kurum ve kuruluşunca, arıcıdan konaklama ücreti dâhil hiçbir ad altında ücret alınmaz.

h) Konaklanan bölge için belirlenmiş koloni kapasitesi üzerindeki yerleşim taleplerine il/ilçe müdürlüklerince izin verilmez. Ancak konaklama planlamasında il/ilçe müdürlükleri sadece en son gelen arıcıyı mağdur etmeyecek şekilde bölge koloni kapasitesi üzerinde konaklama müsaadesi verir.

ı) Gezginci arıcılık yapan üreticiler, konaklama yapılan yerlerde arıların çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Arı konaklatılan alanlarda otlayan hayvanların arıdan zarar görmemesi için tedbirleri almak hayvan sahiplerinin sorumluluğundadır.

i) Yerleşim işlemleri tamamlanmış arıcılar ve yanında çalışan kişilerin isimleri il/ilçe müdürlükleri tarafından o mahallin güvenlik birimlerine liste halinde bildirilir.

j) Arı gen kaynaklarının tespiti ve yerinde korunması amacıyla izole bölgeleri, bilimsel çalışmalar sonucunda oluşturulacak komisyon kararı doğrultusunda Bakanlık belirler. Komisyon, Hayvancılık Genel Müdürlüğünce; üniversite, birlik ve ilgili kurum ve kuruluşlardan temsilcilerin katılımıyla oluşturulur. İzole bölgelere dışarıdan arı girişleri yasaktır. İl/ilçe müdürlükleri, ilan edilen izole bölgeye yasa dışı girenler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunur.

k) Arılıklar, trafiğin yoğun olduğu bölgelerde yoldan en az 200 metre, stabilize ara yollarda ise en az 30 metre uzaklığa yerleştirilir.

l) Gezginci arıcılık yapan arıcılar, arılarını çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde meskûn mahal dışında bir yere yerleştirir. Sabit arıcılar ise kolonilerini köy ve beldelerde çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde ve insanların toplu olarak hizmet aldıkları cami, okul, sağlık ocağı, karakol gibi benzeri alanlardan en az 200 metre uzağa yerleştirir. Yerleşimin dağınık olduğu bölgelerde ise bu mesafe en yakın eve en az 50 metre olmalıdır.

m) Meskûn mahal ve mücavir alan sınırları içinde arı konaklatılmasında ortaya çıkan ihtilafların giderilmesinde il/ilçe müdürlükleri yetkilidir.

n) Arılığın yerleşim yerinin komisyon tarafından onaylanması durumlarında, yaşanacak herhangi bir olumsuzluk arıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

o) Devlet ormanlarında konaklayacak arıcıların izin ile ilgili usul ve esasları ile arı konaklama yer tanzimi, arılık içme suyu ve ulaşım yolları Orman ve Su İşleri Bakanlığınca sağlanır.

ö) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca ilan edilen Yaban Hayatı Koruma ve Geliştirme Sahalarındaki arıcılık faaliyetleri, ilgili mevzuat çerçevesinde hazırlanan Yönetim ve Gelişme Plan Kararları çerçevesinde yapılır.

p) Arıcı, arıcı kimlik kartını, resmî görevliler tarafından talep edilmesi durumunda birliğe kayıtlı olduğunu belgelemek için göstermek zorundadır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Temel Petek ve Bal Standardı

Temel petek

MADDE 6 – (1) Piyasaya arz edilen temel petekler aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır.

a) Temel petek üretiminde kullanılan balmumu 1 atmosfer basınçta 120 °C de 15 dakika süreyle veya eş bir sterilizasyon işlemine tabi tutulmalıdır.

b) Temel peteğe, balmumunun doğal yapısında bulunmayan, parafin, serezin, iç yağı, reçine, oksalik asit, ağartıcılar gibi yabancı maddeler karıştırılmaz.

c) İl müdürlükleri temel petek üretim işletmelerini en az yılda iki kez standartlara uygunluğu yönünden kontrol eder.

(2) Bakanlıkça düzenleme yapılıncaya kadar TSE standartları esas alınır.

Bal standardı

MADDE 7 – (1) Bal üretimi standardı, ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Ana Arı Yetiştiriciliği, Eğitimi ve Arılarda Suni Tohumlama

Ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi

MADDE 8 – (1) Damızlık ana arı, ana arı yetiştiriciliği ve eğitimi uygulama usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.

(2) Bakanlık, arıcılara yönelik Ana Arı Yetiştiriciliği Sertifikası vermek üzere, ana arı yetiştiriciliği kursları düzenler ve düzenletir; kurs ücretleri dâhil olmak üzere bu kursların düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirler.

Arılarda suni tohumlama

MADDE 9 – (1) Suni tohumlama yapacak gerçek ve tüzel kişilere eğitim sonucunda Bakanlıkça sertifika verilir. Suni tohumlama ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Ballı Bitkiler ve Orman Amenajman Planı

Ballı bitkiler

MADDE 10 – (1) Ballı bitkiler tarımını ve polinasyonu geliştirici ve özendirici tedbirler Bakanlıkça alınır.

Orman amenajman planı

MADDE 11 – (1) Arıların istifade edebileceği orman ağaçlarının kesilmesi, Orman ve Su İşleri Bakanlığının yapacağı uygun bir amenajman planı çerçevesinde uygulanır.

(2) Bal üretimi için ayrılacak orman alanların; amenajman planlarının tespiti, faydalanma zamanı, süresi, şartları, faydalanmada öncelik alacak yetiştiricilerle ilgili kriterler ve birim alana konulacak kovan sayıları, Bakanlık İl Müdürlükleri, birlik ve ilgili Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge Müdürlüğünce tespit edilir.

ALTINCI BÖLÜM

Zirai Mücadele Tedbirleri

Zirai mücadele tedbirleri

MADDE 12 – (1) İlaçlamada aşağıdaki hususlara uyulur.

a) Mevcut imkânlar ölçüsünde arılıkların ilaçlama yapılan alanlardan uzak yerlerde bulunmasına özen gösterilir.

b) Zirai mücadele yapılacak yerlerdeki ve çevresindeki arıcılara, mücadele yapacak kuruluş ve şahıslar tarafından yedi gün önceden, ilaçlama programına alınan bölgenin genişliği, kullanılacak ilacın cinsi, atılma zamanı, etki süresi ile bal arılarına olan etkisi duyurulur.

c) Arıcılar, il/ilçe müdürlüklerinden, bulundukları yöredeki mücadele programları hakkında bilgi alır.

ç) Bitki koruma ürünleri, kullanıma arz edilen hâliyle ve etiketinde belirtilen tavsiyelere göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda sorumluluk uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.

d) Kullanılan bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajları kullanıcıları tarafından uygun şekilde imha edilmek zorundadır.

e) Zirai mücadelede bal arılarını korumak için öncelikle sıvı ilaç kullanılır.

f) İlaçlamalar sırasında arıların su içtiği kaynaklara ilaç bulaştırılmaz.

g) İlaçlamalar akşam üzeri veya sabah erken saatlerde, arıların uçuş yapmadıkları zamanlarda uygulanır.

(2) Bitki koruma ürünlerini etiket bilgilerine uygun şekilde kullanmayanlar ve bitki koruma ürünlerinin artık ve ambalajlarını Bakanlıkça belirlenen esaslara göre imha etmeyenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 39 uncu maddesine göre işlem yapılır.

(3) Bakanlıkça; arıcı, zirai mücadele yapacak olan yetiştirici ve ilaç tatbik eden elemanlara arıların ilaçlardan etkilenmemesi ve doğabilecek zararların önlenmesi için düzenli olarak eğitim çalışmaları yapılır veya yaptırılır.

YEDİNCİ BÖLÜM

Tomruk Tahsisi, İthalat ve İhracat İzni

Tomruk tahsisi

MADDE 13 – (1) Kovan imal edecek özel ve tüzel kişi ve kuruluşlara kereste tahsisi, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılır.

İthalat ve ihracat izni

MADDE 14 – (1) Damızlık arı ve damızlık arı materyalleri ile arı hastalık ve zararlılarında kullanılacak veteriner müstahzarların imal, ithal ve ihracı, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılan yönetmelikler ile Ekonomi Bakanlığınca yayımlanan ithalat ve ihracat ile ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Arı Sağlığı, Denetim, Kontrol ve Kayıt

Arı sağlığı

MADDE 15 – (1) Arı hastalık ve zararlıları ile etkin ve yaygın mücadele için merkez birlikleri, il birlikleri aracılığı ile belirli programlar dâhilinde toplu ilaçlama uygulaması yaptırır.

Denetim

MADDE 16 – (1) Bakanlıkça; gerçek ve tüzel kişilerin ürettikleri damızlık ana arılar ile ana arı yetiştiriciliği ve suni tohumlama konularındaki çalışmaları belirlenmiş ilgili mevzuat çerçevesinde denetlenir.

(2) Yapılan denetleme sonucunda ana arı yetiştiriciliği veya arı suni tohumlaması yapan gerçek veya tüzel kişilerin ya da ürettikleri ana arıların kusurlu veya yetersiz bulunmaları halinde sorumluları birinci defa yazılı olarak ikaz edilir, ihmalin veya kusurun sürdürülmesi halinde çalışma izinleri iptal edilir.

Kontrol

MADDE 17 – (1) İl ve ilçe müdürlükleri, arıcıların ilgili mevzuata uygun olarak bal üretimi yapmaları için gerekli tedbirleri alır, denetimleri yapar. Ayrıca diğer arı ürünlerinin yurt içi denetim ve kontrollerini 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde yürütür.

(2) Arıcılar, veteriner tıbbi ürünlerinin kullanımında, ilgili mevzuata riayet etmek, kullandıkları veteriner tıbbi ürünleri kayıt altına almak, reçeteleri muhafaza etmek ve denetimlerde Bakanlığa sunmak zorundadır.

(3) İl/ilçe müdürlükleri; üretilen arı, arı ürünleri ve arıcılıkla ilgili her türlü alet, makine, petek, kovan ve arıcılık malzemesini, arıcılık konusunda yetişmiş personel aracılığıyla kontrol ettirmeye ve rapor tanzimine yetkilidir.

Kayıt

MADDE 18 – (1) Bakanlık, arıcılık kayıt sisteminin oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar ile kovan plakasının içeriği ve standartlarını belirler.

(2) Arıcılık Kayıt Sistemi aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür.

a) Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS), Bakanlığın sorumluluk ve yetkisinde belirlenen esaslar dahilinde birlikler ile işbirliği halinde yürütülür.

b) Yetkilendirilmiş il/ilçe müdürlük personeli, Türkvet’te kayıtlı arıcılara işletme tanımlama numarası ile sistemde işletme açılması, açılan işletmelere, kovan plakalarının ve verilerinin girilmesi işlemlerinde yetkilidir. Birlik personelinin siteme veri giriş yetkileri Bakanlıkça belirlenir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 19 – (1) 25/5/2003 tarihli ve 25118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Arıcılık Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; hayvan hareketlerinin ve hayvan hastalıklarının daha etkin kontrolünü sağlamak, ülke veya bölgesel eradikasyon programlarının etkin yürütülmesini desteklemek, ilgili birimlerce gerekli sağlık, ıslah, istatistik ve destekleme ödemeleri kayıtlarının daha düzenli tutulması ve değerlendirilmesi amacıyla hayvancılık işletmelerinin belirlenmesi, tescili ile bu işletmelerde bulunan koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması, kayıt altına alınması ve hayvan hareketlerinin takibiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; her yaş grubunda bulunan koyun ve keçi türü hayvanların bireysel olarak tanımlanmasını, tanımlamada kullanılacak yöntemi, malzeme tipi ve özelliklerini, numaralama sistemine dair teknik özellikleri, tanımlanan hayvanlar ile bunların bulundukları işletmelerin ve hayvan sahiplerinin kayıt altına alınmasını, bilgisayar destekli veri tabanının kurulması ve işletilmesini, tanımlanan hayvanlar ve bunların barındırıldığı işletmelerle ilgili bilgi ve verilerin değişimini, sistem içerisinde söz konusu hayvanların hareketlerinin takip ve kontrolünün sağlanması için nakil belgesi düzenlenmesini, sürü sağlığına ilişkin bilgiler ile destekleme ödemeleriyle ilgili bilgilerin kaydedilmesini, tanımlanan hayvanlar ve işletmelerin kontrol ve denetimleri ile idari yaptırımlara ilişkin hususları kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik;

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 7 nci, 8 inci ve 36 ncı maddelerine dayanılarak,

b) Avrupa Birliği Konseyinin 21/2004/EC sayılı Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Kimliklendirilmesi ve Kayıtları Konusunda Sistem Kurulması Tüzüğüne paralel,

c) Avrupa Birliği Komisyonunun 1505/2006/EC sayılı Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Kimliklendirilmesi ve Kayıtlarına İlişkin Yürütülecek Asgari Kontroller Tüzüğüne paralel,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Denetçi: Bu Yönetmeliğin sekizinci bölümünde belirtilen kontrolleri yapmak üzere Genel Müdürlük veya il/ilçe müdürlüğü tarafından görevlendirilen resmî veteriner hekimleri veya Bakanlığın yetkilendirdiği kişi, kurum ve kuruluşların görevlendirdiği veteriner hekimleri,

c) Genel Müdürlük: Bakanlığın Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ç) Hayvan sahibi: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi,

d) İl/İlçe müdürlüğü: İl/İlçe gıda tarım ve hayvancılık müdürlüklerini,

e) İşletme: Bu Yönetmelik kapsamında bulunan hayvanların, veteriner klinik ve poliklinikleri dışındaki, devamlı veya geçici olarak tutulduğu, yetiştirildiği veya beslendiği herhangi bir tesis, kuruluş veya etrafı çevrili açık alan çiftliği durumunda bulunduğu çevreyi,

f) Kanun: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,

g) Kısıtlama: Hayvanların piyasaya arzının, taşınmasının veya işletmeye giriş ve çıkışının yasaklanması, işletmede ve veri tabanında hayvan hareketlerini önlemeye yönelik tedbirleri,

ğ) Kimliklendirici: Hayvancılık konusunda eğitim almış meslek mensupları ile hayvan kimliklendirilmesi konusunda yapılacak bilgilendirme sonunda uygun görülerek Bakanlık tarafından izin verilen yer ve süre içinde kimliklendirme yetkisi verilen kişiyi,

h) Koyun ve keçi türü hayvan: Et, süt, yapağı üretimi, damızlık veya diğer amaçlarla yetiştirilen her yaştaki koyun ve keçileri,

ı) Nakil belgesi: Resmi veteriner hekim, hayvan sahibi, hayvan satış yeri yetkilisi veya Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kişi, kurum veya kuruluş tarafından düzenlenen, Ek-2’de yer alan imzalı ve onaylı belgeyi,

i) Resmî veteriner hekim: Bu Yönetmelik kapsamında verilen görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,

j) Tanımlama araçları: Hayvanların tanımlanmasında kullanılan plastik kulak küpesi, elektronik kulak küpesi, mikroçip, bolus veya bileklik gibi tanımlama araçlarını,

k) Veteriner sağlık raporu: Hayvan ve hayvansal ürünlerin Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmi veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,

l) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli veteriner hekimler dışında, verilecek resmi görevleri yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilen veteriner hekimi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki, Sorumluluk ve Yükümlülükler

Yetki ve sorumluluk

MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesindeki koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması, işletmede kayıt altına alınması ve işletmelerin tescili ile ilgili tüm diğer işlemlerin yürütülmesinden Bakanlık yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde bu yetkinin bir kısmını veya tamamını Bakanlığın kontrol ve denetimi altında olmak şartı ile ilgili yeterli altyapıya sahip, hayvancılık konusunda faaliyet gösteren kurum, kuruluş, gerçek veya tüzel kişilere devredebilir.

Genel Müdürlüğün görev ve sorumlulukları

MADDE 6 – (1) Genel Müdürlük hayvan hareketleri ve sağlığına yönelik bilgisayar destekli veri tabanının oluşturulması, il/ilçe müdürlükleri arasında bilgi akışının sağlanması, il/ilçe müdürlükleri ile yetki verilen ilgili kurum veya kuruluşların çalışmalarının kontrolü, denetimi, eğitimi ile merkezî veri tabanının işletilmesi, geliştirilmesi ve işlemlerin uygulanması ile yetkili, görevli ve sorumludur.

İl/İlçe müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

MADDE 7 – (1) İl/ilçe müdürlüğü kendi yetki, görev ve sorumluluk sahasında bulunan koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmasında kullanılacak tanımlama araçlarının, bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uygunluğunu onaylamak, hayvanları bireysel olarak tanımlamada kullanılacak kulak küpe numaralarını işletmelere tahsis etmek, il içi işletme numaralarının işletmelere tahsisini sağlamak, tanımlanan ve kayıt altına alınan hayvanlar ile bunların bulundukları işletmeleri tescil etmek, 39 uncu maddede belirtilen bilgileri bilgisayar destekli veri tabanına kaydetmek, hayvan sahiplerinin işletmelerindeki koyun ve keçi türü hayvanlar için kayıt tutmalarını sağlamak, tanımlanan ve tescil edilen hayvanlar ile işletmelerin kontrol ve denetimlerini sağlamak, kontrollere ilişkin raporları hazırlamak, gerekli eğitimleri vermek, bu Yönetmelik hükümlerinin ihlal edilmesi halinde gerekli yaptırımları uygulamak ve bu Yönetmeliğin ilgili diğer hükümlerini uygulama konularında yetkili, görevli ve sorumludur.

Hayvan sahibinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 8 – (1) Hayvan sahibi, işletme veya işletmelerinin tescil ettirilmesini ve tescil edilen işletme veya işletmelerindeki koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmalarını sağlamak, doğum, ölüm, kesim, zorunlu kesimleri ile işletmelerine ve işletmelerinden olacak tüm koyun ve keçi türü hayvan hareketleri ile ilgili kayıtları tutmak ve bunları ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirmek, işletmede ölen veya kesilen hayvanların kulak küpelerini il/ilçe müdürlüğüne teslim etmek, işletmelerinin kontrolünde yetkililerce talep edilmesi halinde son üç yıl içerisinde sorumlu olduğu hayvanlara ilişkin orijin, kimliklendirme, varış yeri, yetiştirdiği, naklettiği, pazarladığı veya kesimi yapılan hayvanlara ilişkin bilgileri sunmak ve incelenmesinde denetçilere yardımcı olmak, işletme veya işletmelerindeki koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve tescili ile ilgili masrafları karşılamak, düşen kulak küpelerini il/ilçe müdürlüğüne bildirmek ve bu Yönetmeliğin hayvan sahipleriyle ilgili diğer hükümlerinin yerine getirilmesini sağlamak ile sorumlu ve yükümlüdür.

(2) Kayıtlar, Genel Müdürlük tarafından belirlenen şekilde, il/ilçe müdürlüğünün talebi halinde ibraz edilmek üzere yazılı veya bilgisayar veri tabanında en az üç yıl muhafaza edilir.

(3) Hayvan sahibi bu Yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden, eksik ya da hatalı yerine getirmesinden, vermiş olduğu beyanları nedeniyle oluşacak tüm olumsuzluk ve hatalardan sorumludur.

Alıcı ve satıcıların sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 9 – (1) Alıcı ve satıcılar, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde aldıkları veya sattıkları koyun ve keçi türü hayvanların hayvan sağlığı ve refahı ile alım ve satımlarına ilişkin gerekli bildirimleri bildirim süresi içinde ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirmekle sorumlu ve yükümlüdür.

(2) Kurban amacıyla hayvan alan ve bu hayvanı kesen alıcıların bildirim yapması zorunlu değildir.

Kesimhane yetkililerinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 10 – (1) Kesimhane yetkilileri, kesim için getirilen koyun ve keçi türü hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanıp, tanımlanmadıklarını ve yanlarında veteriner sağlık raporu veya nakil belgelerinin bulunup bulunmadığını kontrol etmek, bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmamış, veteriner sağlık raporu veya nakil belgesi bulunmayan ya da belgelerinde yanlış bilgileri bulunan koyun ve keçi türü hayvanların kesimlerine izin vermemek, kesimleri sağlanan koyun ve keçi türü hayvanların nakil belgelerini en az üç yıl süre ile muhafaza etmek, kesimleri sağlanan koyun ve keçi türü hayvanların veri tabanından düşümlerini yapmak, kulak küpelerini biriktirerek Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar gereğince bulundukları yerin il/ilçe müdürlüğünün kontrolünde imhalarını sağlamak ve bu Yönetmeliğin kendileri ile ilgili diğer hükümlerini yerine getirmekle sorumlu ve yükümlüdürler.

(2) Tanımlanmamış veya mevzuattaki şartları taşımayan hayvanların kesimhaneye getirilmesi durumunda yetkilendirilmiş veya resmi veteriner hekim gerekli yasal işlemlerin uygulanmasını sağlamak üzere bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Hayvan satış yeri yetkililerinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 11 – (1) Hayvan satış yeri yetkilileri, kurumlarına satış için getirilen koyun ve keçi türü hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanıp, tanımlanmadıklarını, yanlarında veteriner sağlık raporu veya nakil belgelerinin bulunup, bulunmadığını ve veri tabanındaki kayıtlarını kontrol etmek, bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmamış veya belgesi bulunmayan ya da belgelerinde yanlış bilgileri bulunan koyun ve keçi türü hayvanların hayvan satış yerlerine girişlerine izin vermemek, pazara girişlerine izin verilen hayvanların nakil belgelerini hayvan sahiplerinden teslim almak, satışı olan veya olmayan hayvanlar için nakil belgesi düzenlemek, hayvan sahiplerine teslim etmek ve bu Yönetmeliğin kendileri ile ilgili diğer hükümlerini yerine getirmekle sorumlu ve yükümlüdürler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması ve Tescil Sistemi

Sistemin unsurları

MADDE 12 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve kayıt altına alınması sistemi aşağıdaki unsurlardan oluşur:

a) Hayvanların tanımlanması için tanımlama araçları,

b) İşletmelerde tutulan güncel kayıtlar,

c) Nakil belgeleri,

ç) Bilgisayar destekli veri tabanı.

Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve müracaat

MADDE 13 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması, doğumdan itibaren en geç altı ay içinde veya ilk altı ayda hayvan işletmeyi terk edecekse işletmeyi terk etmesinden önce, ikinci ve üçüncü fıkralara uygun olarak gerçekleştirilir. Göçerler veya mera hayvancılığı için bu süre il/ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunulması hâlinde dokuz aya kadar uzatılabilir. Koyun ve keçi türü hayvanlar bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmaksızın bulunduğu işletmeden nakledilemez.

(2) Bu Yönetmelikle belirlenen süreyi geçtikten sonra koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması, Kanunun ilgili hükümlerine göre hayvan sahibine idarî para cezası verildikten sonra gerçekleştirilir.

(3) Koyun ve keçi türü hayvanlar, hayvan sahiplerinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilen kişi, kurum veya kuruluşa müracaatları üzerine, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde il düzeyindeki il/ilçe müdürlüğünce onaylanmış kulak küpeleri ile tanımlanır.

(4) Hayvanların her iki kulağına da uygulanan kulak küpesi de koyun ve keçi türü hayvanın bireysel olarak tanımlanmasını sağlayacak aynı özgün tanımlama kodunu taşır.

(5) Kulak yapısı kulak küpesi takmaya uygun olmayan koyun ve keçi türü hayvanların ön sağ ayak bileğine bireysel olarak tanımlanmasını sağlayacak özgün tanımlama kodunu taşıyan bilek künyesi takılır.

(6) Hayvan sahibi, koyun ve keçi türü hayvanlarını mera veya yaylaya götürmeden önce işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne müracaat ederek çıkış işlemlerini, mera ve yayla işletmesine vardıktan sonra da mera ve yaylanın bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne müracaat ederek varış işlemlerini yaptırır. Hayvanların mera veya yaylada bulunduğu süre içinde doğum, ölüm, kesim ya da hareketlerini bildirim süresi içinde mera veya yaylanın bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bildirir.

(7) Mera veya yaylanın bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğü yeni doğan hayvanların kulak küpelerini mera veya yayla işletmesine tahsis eder ve kulak küpesi takılacak hayvan olarak veri tabanına kayıt eder. Mera veya yayladan işletmesine getirilmeden önce tahsis edilen kulak küpeleri hayvanlara uygulanır.

Kulak küpelerinin işletmelere tahsisi ve uygulanması

MADDE 14 – (1) Üzerinde bireysel tanımlama numaraları bulunan kulak küpeleri, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde il düzeyindeki ilgili il/ilçe müdürlüğü tarafından kendi görev, yetki ve sorumluluk sahasındaki işletmelere tahsis edilir.

(2) Üzerinde bireysel tanımlama numaraları bulunan kulak küpeleri, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ilgili il/ilçe müdürlüğü veya yetki verilen hayvan sahibi, serbest veteriner hekim, kurum ya da kuruluşlar tarafından kendi görev, yetki ve sorumluluk sahasındaki işletmelerdeki koyun ve keçi türü hayvanlara uygulanır.

Kulak küpelerinin sökülmesi veya değiştirilmesi

MADDE 15 – (1) Kulak küpeleri Genel Müdürlük veya ilgili il/ilçe müdürlüğünün izni olmaksızın hiçbir surette sökülmez veya değiştirilmez.

(2) Kulak küpelerinin Genel Müdürlük veya ilgili il/ilçe müdürlüğünün izni olmaksızın sökülmesi ve değiştirilmesi durumunda Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.

Düşen veya kayıp kulak küpeleri

MADDE 16 – (1) Hayvan sahibi, tanımlanan bir koyun veya keçi türü hayvanın kulak küpelerinden birinin ya da ikisinin de düştüğünü veya üzerlerindeki bilgilerin silindiğini tespit ederse otuz gün içinde; göçerler veya mera hayvancılığı için il/ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunulması hâlinde doksan gün içinde ilgili il/ilçe müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşlara müracaat eder. Kaybolan ya da silinen kulak küpesinin yerine il/ilçe müdürlüğünün onayından sonra aynı bireysel numarayı içeren yenisi takılır.

(2) Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithal edilen koyun veya keçi türü hayvanların düşen ya da silinen kulak küpesi, ihracatçı ülke tarafından verilen orijinal bireysel tanımlama numarasını muhafaza eden ancak Bakanlığın logosunu taşıyan yenisiyle değiştirilir.

(3) Bakanlık tarafından alımı ve dağıtımı yapılan kulak küpelerinin düşmesi, kaybolması ya da değiştirilmesiyle ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Kulak küpesi numarasının belgelerde belirtilmesi

MADDE 17 – (1) Tanımlanan koyun ve keçi türü hayvanların kulak küpeleri üzerinde bulunan bireysel numaralar; koyun ve keçi türü hayvanlarla ilgili olarak hazırlanan hayvan sigortaları, hayvan sağlığı ve hayvancılıkla ilgili olarak laboratuvar için numune alınması ve gönderilmesi ile ilgili belgeler, laboratuvar analizleriyle ilgili belgeler ve analiz raporları, yurtiçi hayvan nakilleri için düzenlenenler dâhil hayvancılıkla ilgili her türlü veteriner sağlık sertifikaları, hayvanların sevklerinde düzenlenen nakil belgeleri, hayvan alış ve satışları ile ilgili proforma faturalar, her türlü hayvan sertifikaları, hayvanlardan elde edilen hayvansal ürünlerle ilgili her türlü belgeler ile koyun ve keçi türü hayvanlar ve hayvancılıkla ilgili olarak tanzim edilen diğer belgelerde belirtilir.

Nakil belgesi ile koyun ve keçi türü hayvanların yer değiştirmesi

MADDE 18 – (1) Tanımlanan koyun ve keçi türü hayvanların her bir işletme değiştirmesinde ek-2’de yer alan asgari bilgileri içerecek şekilde nakil belgesi düzenlenir ve hayvanların beraberinde bulundurulur.

(2) Varış işletmesindeki hayvan sahipleri, nakil belgelerini nakil tarihinden itibaren en az üç yıl boyunca saklar. Bu belgeler il/ilçe müdürlüğü tarafından talep edilmesi hâlinde hayvan sahibi tarafından ibraz edilir.

(3) Hayvanların varış işletmesine belgeli olarak geldiği ancak bildiriminin süresi içerisinde yapılmadığı tespit edilirse, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü gereği hayvan sahibine gerekli bildirimde bulunmadığından dolayı; belgesiz olarak geldiği tespit edilirse (f) bendi hükmü gereği hayvan sahibine canlı hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmadığından dolayı hayvan başına idari para cezası uygulanır.

(4) Varış işletmesine idari para cezasının verilmesini takiben, hayvanın çıkış işletmesinin bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bilgi verilir. Hayvanların çıkış işletmesinin sahibine Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimde bulunmadığından dolayı idari para cezası uygulanır ve hayvanların veri tabanından nakli yapılır.

(5) İşletme ziyaretinde hayvanların işletmeden ayrıldığı ve bildirim süresi içinde hareket bildirimlerinin yapılmadığının tespiti halinde, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimde bulunmadığından dolayı hayvan sahibine idari para cezası uygulanır.

Ölüm hâli

MADDE 19 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların ölümleri hâlinde, ölen hayvanlar bulundukları işletmenin işletme defterine/formuna hayvan sahibi tarafından kaydedilir ve bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bildirilir.

Zorunlu hâllerde, zatî ihtiyaç veya kurban için kesim

MADDE 20 – (1) Zorunlu hâllerde veya zatî ihtiyaç için işletmelerde kesilen koyun ve keçi türü hayvanların karkasları eğer kesimhaneye gönderilmeyecek ise işletmede kesilen hayvanlara ait bilgiler hayvan sahipleri tarafından işletme defterine/formuna kaydedilir ve ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirilir.

(2) İşletmede zorunlu olarak kesilen koyun ve keçi türü hayvanlara ait karkaslar kesimhaneye gönderilecek ise hayvan sahibi tarafından hayvanların zorunlu kesim tarihi, nedeni ve kesimhaneye gönderilme tarihi bildirilerek kesilen hayvanlara ait karkaslar kesimhaneye teslim edilir.

(3) Kurban için kesilecek koyun ve keçi türü hayvan satışlarında, kesilen hayvanların kayıtlardan düşülmesi maksadı ile satıcı bu hayvanların kurbanlık olarak satıldığını bildirim süresi içinde en yakın il/ilçe müdürlüğüne bildirir.

Koyun ve keçi türü hayvanların kaybolması veya çalınması

MADDE 21 – (1) Eğer tanımlanmış koyun ve keçi türü hayvan kaybolur veya çalınır ise, hayvan sahibi yedi gün içinde durumu ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirir. Kaybolan veya çalınan hayvanların durumları il/ilçe müdürlüğünce veri tabanına kayıt edilir.

(2) Çalınan veya kaybolan hayvanlar daha sonra bulunur ise, bulunan hayvanların durumu il/ilçe müdürlüğüne bildirilir ve il/ilçe müdürlüğünce bu hayvanların veri tabanındaki kayıtları güncellenir.

İşletme kayıt defteri/formu

MADDE 22 – (1) Tescil edilen işletmelerdeki koyun ve keçi türü hayvanlar için hayvan sahipleri tarafından Ek-3’te yer alan güncelleştirilmiş işletme kayıt defteri/formu tutulur.

(2) İşletme kayıt defteri/formu, tanımlanan ve tescil edilen her bir işletmeye il/ilçe müdürlüğü tarafından düzenlenerek hayvan sahibine teslim edilir. İşletmeye ait bilgileri içeren işletme kayıt defteri/formu, elle yazılı formda veya bilgisayar ortamında tutulur, en az üç yıl saklanır ve il/ilçe müdürlüğü tarafından talep edilmesi hâlinde hayvan sahibi tarafından ibraz edilir.

İşletme kayıt defterinin/formunun tutulması

MADDE 23 – (1) Hayvan sahibi, işletme kayıt defteri/formunda güncel kayıtları tutar; işletmeye gelen veya işletmeden ayrılan tüm koyun ve keçi türü hayvanların hareketlerini tarih, gittiği veya geldiği işletmenin bilgileri, hayvan sahiplerinin bilgileri ile işletme içindeki tüm koyun ve keçi türü hayvanların doğum, ölüm olaylarını tarihleri ile işletme kayıt defteri/formuna kayıt ederek bildirim süresi içinde bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bildirir.

(2) Genel Müdürlük adına kayıtların kontrolünü yapan denetçinin adı ve imzası raporda bulunur.

İşletme kayıt defteri/formu ve nakil belgelerinin kaybolması, çalınması veya imha edilmesi

MADDE 24 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanlara ait bilgileri içeren işletme kayıt defteri/formu veya nakil belgeleri kaybolmuş, çalınmış veya imha edilmiş ise hayvan sahipleri on dört gün içinde durumu yazılı olarak ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirir. İl/İlçe müdürlüğü veri tabanındaki kayıtları inceler ve uygun bulunması durumunda bu tür işletmeler için yeniden işletme kayıt defteri/formu verir.

Denetim ve kontroller

MADDE 25 – (1) İşletmeler ile koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanması ve tesciline ilişkin kontrolleri ile kesimhane, hayvan satış yeri, kurban kesim yerleri ve sınır kontrol noktalarının bu Yönetmelik çerçevesindeki kontrolleri Genel Müdürlük veya ilgili il/ilçe müdürlüğü tarafından yapılır.

Masraflar

MADDE 26 – (1) 12 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen unsurlara ilişkin masraflar hayvan sahipleri tarafından karşılanır.

(2) Tanımlama araçlarının uygulama ücreti Bakanlık tarafından belirlenir ve güncellenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İthalat ve İhracat

Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden ithalat

MADDE 27 – (1) Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelerden ilgili millî mevzuata göre kontrollere tabi tutularak ithal edilen canlı koyun ve keçi türü hayvanlar, söz konusu kontrolleri ve karantina süresinin bitişini takip eden on dört gün içinde varış işletmesinde ve işletmeyi terk etmeden önce bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kulak küpeleri ile tanımlanır.

(2) Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelerden koyun ve keçi türü hayvanların ithalatında, hayvanlar ihracatçı ülke tarafından tanımlanmış iseler, ihracatçı ülke tarafından yapılan orijinal tanımlama varış işletmesinde tahsis edilen tanımlama numarası ile beraber 37 nci maddede belirtilen bilgisayar destekli veri tabanına kaydedilir.

(3) İthal edilen hayvanların gideceği işletme bir kesimhane ise ve hayvanlar birinci fıkrada belirtilen kontroller sonrasında beş iş günü içinde kesilmeleri durumunda tanımlanmaz. Hayvanların orijinal küpeleri muhafaza edilir, bilgisayar destekli veri tabanına kaydedilir ve düşümleri yapılır.

Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithalat

MADDE 28 – (1) Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithal edilen koyun ve keçi türü hayvanların, orijinal kulak küpeleri muhafaza edilir ve mevzuat gereği yapılması gereken kontroller sonrasında beş iş günü içerisinde bilgisayar destekli veri tabanına kaydedilir.

Avrupa Birliği dışındaki ülkelere ihraç

MADDE 29 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilmeleri durumunda, hayvanlara ait nakil belgelerinin bir nüshası ihracatçı tarafından ihraç yapılacak gümrük kapısının bulunduğu ildeki il/ilçe müdürlüğüne teslim edilir. Nakil belgelerinde belirtilen hayvanların kayıtlarının veri tabanından düşümü teslim edilen il/ilçe müdürlüğü tarafından yapılır.

Avrupa Birliğine üye ülkelere ihraç

MADDE 30 – (1) Koyun ve keçi türü canlı hayvanların Avrupa Birliğine üye ülkelere ihracı durumunda, sevk edilecek hayvanlara ait nakil belgelerinin bir nüshası ihracatçı tarafından ihraç yapılacak gümrük kapısının bulunduğu ildeki il/ilçe müdürlüğüne teslim edilir. Nakil belgelerindeki bu hayvanların kayıtlarının veri tabanından düşümü, teslim edilen il/ilçe müdürlüğü tarafından yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İşletmelerin Tanımlanması ve Tescili

Tescil

MADDE 31 – (1) Bünyesinde koyun ve keçi türü hayvan bulunduran tüm işletmeler tanımlanır ve tescil edilir.

İl/İlçe müdürlüğüne müracaat

MADDE 32 – (1) İşletmelerin tanımlanması ve tescili için hayvan sahibi tarafından işletmenin bulunduğu yerdeki il/ilçe müdürlüğüne müracaat edilir.

İşletmelerin tanımlanması

MADDE 33 – (1) İşletmeler, 35 inci maddeye göre her il için ilgili il düzeyindeki il/ilçe müdürlüğünce veya hayvan kayıt sisteminden tahsis edilecek il içi işletme tanımlama numarası ile tanımlanır.

İşletme tanımlama numarası

MADDE 34 – (1) 32 nci maddede belirtilen müracaat üzerine her bir işletme için özgün bir işletme tanımlama numarası tahsis edilir. Aynı hayvan sahibine ait birden fazla işletme bulunması durumunda, hayvan sahibinin her bir işletmesi için ayrı bir özgün işletme tanımlama numarası tahsis edilir.

İşletme tanımlama numaraları

MADDE 35 – (1) İşletme tanımlama numaraları aşağıda belirtilen şekilde tahsis ve kayıt edilir.

a) İşletme tanımlama numarası, iki haneli ülke kodu ve iki haneli il trafik kodundan sonra verilecek en fazla on haneli bir sayıdan oluşur.

b) İşletme tanımlama numarası, bilgisayar destekli veri tabanına, hareket belgelerine ve 36 ncı maddede belirtilen işletme tescil belgesine kaydedilir.

İşletmelerin tescili

MADDE 36 – (1) İşletmenin yerleşik bulunduğu yerdeki il/ilçe müdürlüğü tarafından müracaatı uygun bulunarak değerlendirilen ve işletme veya işletmeleri tanımlanan hayvan sahibine işletme tescil belgesi işletme kayıt defteri/formuyla birlikte teslim edilir.

ALTINCI BÖLÜM

Veri Tabanı

Bilgisayar destekli veri tabanı

MADDE 37 – (1) Genel Müdürlük tarafından 39 uncu madde hükümlerine uygun olarak bilgisayar destekli işlevsel bir veri tabanı kurulur. Bu Yönetmelik gereği talep edilen tüm bilgiler süresiz olarak söz konusu bilgisayar destekli veri tabanında saklanır.

Diğer veri tabanları ile uyumluluk

MADDE 38 – (1) Veri tabanında kayıtlar, ilgili diğer ulusal veri tabanları ile uyumlu ve bunlarla bilgi değişimine uygun olacak şekilde tutulur.

Veri tabanında bulunması gereken bilgiler

MADDE 39 – (1) Bilgisayar destekli veri tabanında asgari aşağıdaki bilgiler bulunur.

a) Hayvanların bulunduğu işletmelerin kayıtları ve her bir işletme için;

1) Ülke kodu ve iki haneli il trafik kodu ayrı olmak üzere en fazla on haneden oluşan bir işletme tanımlama numarası,

2) İşletmenin ait olduğu veya kanuni olarak işletmeden sorumlu hayvan sahibinin adı, T.C. kimlik numarası, işletmenin adresi, coğrafî koordinatları ve varsa telefon/faks numarası ile elektronik posta adresi,

3) Hayvanların bireysel tanımlama numarası,

4) Hayvanların türleri ve ırkı,

5) İşletmede bulunan hayvanların mevcudu,

6) Yetiştirme tipi.

b) Hayvanların hareket bilgileri;

1) Hareket eden hayvan bilgisi ve sayısı,

2) Hayvanların ayrıldığı işletme numarası,

3) Hareket başlangıç tarihi,

4) Hayvanların gideceği işletme numarası,

5) Varış tarihi.

c) Hayvan sağlığı bilgileri;

1) Aşılama bilgileri,

2) Hastalık durumu,

3) Kısıtlamalar.

Veri tabanına kayıt

MADDE 40 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmayan hiçbir koyun ve keçi türü hayvan veri tabanına kaydedilmez.

Veri tabanında bilgi erişimi

MADDE 41 – (1) Bakanlık, ilgili milli mevzuatın hükümleri çerçevesinde bilgi gizliliğinin ve korunmasının sağlanması şartıyla Bakanlık tarafından tanınan üretici ve tüketici örgütleri dahil tüm ilgili tarafların da bu bilgilere erişimleri için gerekli önlemleri alarak paydaşların uygun şartları taşımaları halinde izin verebilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Tanımlama Araçlarına İlişkin Hususlar

Tanımlama araçları

MADDE 42 – (1) Bireysel olarak tanımlanacak koyun ve keçi türü hayvanlar, Bakanlık tarafından belirlenen özelliklere sahip tanımlama araçlarıyla tanımlanır.

Plastik kulak küpelerinde bulunması gereken özellikler

MADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri gereği koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin üzerinde lazer tekniği ile silinmez şekilde baskılı asgari aşağıda belirtilen bilgi ve hususlar bulunur.

a) Plastik kulak küpeleri, Ek-1’de yer alan Bakanlığın logosunu ihtiva eder.

b) Koyun ve keçi türü hayvanların plastik kulak küpeleri üzerindeki bireysel hayvan tanımlama numarası en fazla on üç karakterden oluşur. Bu karakterler;

1) İlk iki hane ülke kodu,

2) Ülke kodundan sonraki iki hane hayvanın doğduğu işletmenin yerleşik olduğu ilin trafik kodu,

3) İl trafik kodunu takip eden en fazla dokuz hane,

hayvanın bireysel tanımlama numarasını oluşturur.

(2) Plastik kulak küpelerinin dişi yaprağı birinci fıkrada belirtilen bilgi ve hususları, erkek yaprağı ise sadece hayvanın bireysel tanımlama numarasını ihtiva eder.

Ülke kodu

MADDE 44 – (1) Plastik kulak küpelerinde ülke kodu TR şeklinde gösterilir.

Plastik kulak küpelerinin teknik özellikleri ve taşıması gereken şartlar

MADDE 45 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin teknik özellikleri ve taşıması gereken şartlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Sağlam, büküldüğü zaman kırılmayacak, esnek, yüksek kaliteli plastik materyalden imal edilmiş ve Bakanlık tarafından belirlenen sarı renkte olmalıdır.

b) Hayvanın hayatı süresince dış etkilere ve farklı iklim şartlarına fiziksel olarak dayanıklı ve okunması kolay olmalıdır.

c) Yeniden kullanılabilir olmayan, dişi yaprakla erkek yaprağın birbirinden ayrılmasını engelleyecek yapıda ve kulağa takılı kalacak tarzda dizayn edilmiş olmalıdır.

ç) Kulak dokusuna ve hayvan sağlığına zarar vermeyecek hammaddelerden üretilmiş olmalıdır.

d) 43 üncü maddede belirtilen silinmez ve değiştirilemez bilgileri taşımalıdır.

Plastik kulak küpelerinin yapısı ve modeli

MADDE 46 – (1) Koyun ve keçi türü hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin yapısı ve modeli aşağıda belirtilmiştir.

a) Her bir plastik kulak küpesi, bir erkek ve bir dişi parça olmak üzere iki parçadan oluşur.

b) Her bir plastik kulak küpesi, lazer tekniği ile silinmez şekilde baskılı olarak 43 üncü maddede belirtilen bilgi ve hususları ihtiva eder.

c) Plastik kulak küpesinin dişi yaprağının eni en az 30 mm, boyu en az 40 mm, erkek yaprağının eni ise en az 30 mm, boyu en az 33 mm olacaktır. Plastik kulak küpesi üzerinde yer alan karakterler ile bu karakterlerin boyu erkek ve dişi yaprağın her ikisinde de aynı olacaktır.

ç) Plastik kulak küpesi üzerindeki il trafik kodundan sonraki bireysel numara, küpenin alt kısmında en az 12 mm yüksekliğinde, diğer kısımlar ise en az 7 mm yüksekliğinde olacaktır.

Diğer tanımlama araçları

MADDE 47 – (1) Bakanlık, koyun ve keçi türü hayvanların bir kulağına uygulanan plastik kulak küpesinin bu Yönetmelikte belirtilen hükümleri karşılaması şartıyla, tanımlama için ilave olarak elektronik özellikte başka yapıda tanımlama araçları seçebilir. Bu ilave tanımlama araçlarının yapısı ve modeli Bakanlıkça belirlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Kontroller

Nokta kontroller

MADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını denetlemek maksadıyla denetçi tarafından tesadüfî, işletme sahibine haber verilmeksizin nokta kontroller uygulanır. Ancak hayvanların işletmede toplanması mümkün değilse iki gün öncesinden işletme sahibine haber verilebilir.

(2) Bu kontroller, her yıl il/ilçe müdürlüklerinin kendi görev sahalarındaki hayvan sayısının en az yüzde beşini temsil etmek üzere işletmelerin en az yüzde üçünü kapsar.

(3) Düzenlenen kontrollerde bu Yönetmelik hükümlerinin karşılanmadığı tespit edilirse, belirtilen minimum kontrol oranı arttırılır.

(4) Bir işletmedeki hayvan sayısı yirminin altında ise hayvanların tamamı, yirmi ve üzerinde ise örnekleme yöntemiyle hayvanların en az yüzde beşi kontrol edilir.

(5) Örnekleme yöntemiyle yapılan kontrollerde bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan bir durum tespit edilirse işletmedeki tüm hayvanlar kontrol edilir.

Kontrol edilecek işletmelerin seçimi

MADDE 49 – (1) İl/ilçe müdürlüğü tarafından kontrol edilecek işletmelerin seçimi bir risk analizi bazında yapılır.

Risk analizi

MADDE 50 – (1) Her bir işletme için hazırlanacak risk analizinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

a) İşletmedeki koyun ve keçi türü hayvanların sayısı ile bu Yönetmelik hükümleri gereğince tanımlanmış ve kayıt altına alınmış hayvanların sayısı,

b) Halk ve hayvan sağlığı ile ilgili hususlar, sürülerin sağlık statüleri ve özellikle işletmede daha önce hastalık mihraklarının bulunup bulunmadığı,

c) Özellikle işletmede tutulan kayıtlar ve işletmedeki mevcut koyun ve keçi türü hayvanlara ait nakil belgelerinin muhafazasına ilişkin olarak önceki yıllarda uygulanan kontrollerin sonuçları,

ç) İşletme ve işletmedeki koyun ve keçi türü hayvanlarla ilgili bilgilerin il/ilçe müdürlüğüne uygun olarak iletilip iletilmediği,

d) Bir önceki yılda işletmeye ödenen koyun ve keçi destekleme primi miktarı,

e) Bir önceki yıldaki denetim raporunu kıyaslayarak ortaya çıkan önemli değişiklikler,

f) Bakanlıkça belirlenebilecek diğer kriterler.

Rapor hazırlanması ve gönderilmesi

MADDE 51 – (1) İşletmelere düzenlenen her bir kontrol sonucunda kontrolleri uygulayan denetçi tarafından, kontrollerin sonuçlarını, olumsuz bulguları, kontrollerin nedenlerini ve kontroller sırasında mevcut şahısları belirten bir rapor hazırlanır. Hayvan sahibi tarafından da imzalanan bu raporun bir sureti hayvan sahibine verilir. Diğer sureti de ilgili il/ilçe müdürlüğünde kalır.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerinin ihlal edildiğinin tespiti durumunda, hazırlanan raporun bir sureti derhâl il/ilçe müdürlüğüne gönderilir ve gerekli yasal işlemler uygulanır.

Yıllık raporlar

MADDE 52 – (1) İlgili il müdürlükleri yıllık bir rapor hazırlar ve her yıl 1 mart tarihinden önce Genel Müdürlüğe gönderir. Bu rapor önceki yılla ilgili olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva eder:

a) İl içinde koyun ve keçi türü hayvan bulunduran işletmelerin sayısı,

b) Raporlama dönemi başlangıcındaki kayıtlı hayvan sayısı,

c) Kontrol edilen işletme ve hayvan sayısı,

ç) Tespit edilen aksaklıklar,

d) Bu Yönetmelik gereğince uygulanan yaptırımlar.

Ülke yıllık raporu

MADDE 53 – (1) Genel Müdürlük tarafından, illerden gelen raporlar doğrultusunda her yıl 1 mayıs tarihinden önce ülke yıllık raporu hazırlanır.

DOKUZUNCU BÖLÜM

İdarî Yaptırımlar

Hayvan hareketlerinin kısıtlanması

MADDE 54 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmamış ve nakil belgesi beraberinde bulunmayan hiç bir koyun ve keçi türü hayvanın işletme dışına çıkışına yasal işlemler uygulanana kadar izin verilmez, bu tür hayvanlar için nakil belgesi ve veteriner sağlık raporu düzenlenmez.

İşletmede hayvan hareketlerinin kısıtlanması

MADDE 55 – (1) Bir işletmede bir ya da birden fazla koyun ve keçi türü hayvan, 13 üncü maddede belirtilen hükümlerin hiçbirisini karşılamıyorsa, yasal işlemler uygulanana kadar bu işletmeden veya bu işletmeye yapılacak tüm koyun ve keçi türü hayvan hareketlerine kısıtlama uygulanır.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tanımlanmış koyun ve keçi türü hayvanlara ve tescil edilmiş işletmelere hayvan hastalıklarını önleme amacı dışında veri tabanında kısıtlama konulmaz.

Noksan şartlar

MADDE 56 – (1) 13 üncü maddede belirtilen tanımlama ve kayıt şartlarını sadece kısmi olarak karşılayan koyun ve keçi türü hayvanlar için, noksan şartların karşılanmasına kadar sadece bu hayvanların hareketleri kısıtlanır.

Destekleme ve tazminat

MADDE 57 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin ihlali hâlinde idarî yaptırımlar uygulanır ve bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmayan ve kayıt altına alınmayan, işletme kayıtlarını tutmayan ve bildirim yapmayan hiçbir işletmeye, koyun ve keçi türü hayvanı için destekleme ödemesi ve hastalık nedeniyle tazminat ödemesi yapılmaz.

İspat

MADDE 58 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmamış koyun ve keçi türü hayvanların yakalanması durumunda, eğer hayvan sahibi yakalanan hayvanların tanımlarını ve hayvanların kendisine ait olduğunu ispat edemez ise, yakalanan bu tür hayvanlar kaçak olarak kabul edilir ve hakkında Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi hükümleri uygulanır.

Masrafların ödenmemesi

MADDE 59 – (1) Hayvan sahipleri, 26 ncı maddede belirtilen masrafları ödemezlerse, bu hayvan sahiplerine ait koyun ve keçi türü hayvanlar için veteriner sağlık raporu ve nakil belgesi düzenlenmez. Hayvan sahiplerinin masrafları ısrarla ödememeleri hâlinde bu hayvan sahiplerinin işletmelerinden ve işletmelerine olacak koyun ve keçi türü hayvan hareketleri kısıtlanır.

Bildirim

MADDE 60 – (1) Hayvan sahibi, işletmesine ve işletmesinden yapılan koyun ve keçi türü hayvan hareketlerini yedi gün içinde, bu hayvanların doğumlarını altı ay içinde; göçerler veya mera hayvancılığı için il/ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunulması hâlinde dokuz ay içinde, hayvanların ölümlerini, işletmede zorunlu kesimlerini, yetiştiricinin kendisine ve işletmesine ait bilgilerini otuz gün içinde ilgili il/ilçe müdürlüğüne bildirir. Hayvan sahibi süresi içerisinde bildirimde bulunmaz ise, ilgili il/ilçe müdürlüğü bu işletmeye ve bu işletmeden yapılacak koyun ve keçi türü hayvan hareketlerini kısıtlar ve gerekli bildirimlerde bulunmadığından dolayı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre idari para cezası uygular.

(2) Koyun ve keçi türü hayvanların işletme değiştirmelerinde süresi içerisinde çıkış veya varış bildirimi yapılmadığının tespit edilmesi halinde, işletme sahibine Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimlerde bulunmadığından dolayı idari para cezası uygulanır. İdari para cezasının uygulanmasını takiben, hayvanın çıkış veya varış işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe müdürlüğüne bilgi verilir.

Kesimhane ve hayvan satış yerleri ile ilgili kısıtlamalar

MADDE 61 – (1) Bu Yönetmelik gereği tanımlanmayan ve beraberlerinde nakil belgesi bulunmayan hiçbir koyun ve keçi türü hayvanın kesimhanede kesimine ve hayvan satış yerlerine girişine izin verilmez.

(2) Tanımlanmamış veya beraberinde belgesi bulunmayan koyun ve keçi türü hayvan kesimi yapan yerlere Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği idarî para cezası uygulanır.

(3) Kesimhaneye tanımlanmamış koyun ve keçi türü hayvanın gelmesi durumunda hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlara kulak küpesi takılır, kayıt altına alınır, hayvanlar kestirilir ve sahibine teslim edilir.

(4) Hayvan satış yerlerine tanımlanmamış koyun ve keçi türü hayvanın gelmesi durumunda hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlara kulak küpesi takılır ve kayıt altına alınır. Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği en yakın kesimhanede kestirilir ve hayvan sahibine teslim edilir.

(5) Resmi veteriner hekim, bu maddede belirtilen hayvanlardan elde edilecek hayvansal ürünlerin piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına karar verirse hayvanlar Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

Nakil sırasında yakalanan tanımlanmamış koyun ve keçi türü hayvanlar

MADDE 62 – (1) Tanımlanmamış koyun ve keçi türü hayvanların nakil sırasında yakalanması hâlinde yakalandığı il/ilçe sınırları içindeki il/ilçe müdürlüğü tarafından hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlara kulak küpesi takılır ve kayıt altına alınır. Kanunun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği en yakın kesimhanede kestirilir ve hayvan sahibine teslim edilir.

(2) Resmi veteriner hekim, bu maddede belirtilen hayvanlardan elde edilecek hayvansal ürünlerin piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına kanaat getirirse hayvanlar, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

İşletmede tespit edilen kimliklendirilmemiş koyun ve keçi türü hayvanlar

Madde 63 – (1) İşletmede doğmuş ve yetiştirilmiş olması haricinde, bu Yönetmelikle belirlenen süreler içinde tanımlanmamış olduğu tespit edilen koyun ve keçi türü hayvanlar, işletmeye tanımlanmamış olarak getirilmiş olduğundan belgesiz nakil yapıldığı kabul edilir. Söz konusu kimliklendirilmemiş hayvanlar için hayvan sahiplerine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlar kimliklendirilerek kayıt altına alınır.

Tanımlama araçlarında tahrifat ve sahtecilik

MADDE 64 – (1) Hayvanların kimliklendirilmesinde kullanılan tanımlama araçlarında tahrifat yapanlara, sahtelerini üretenlere veya uygulayanlara fiil suç oluşturmadığı takdirde Kanunun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği idari para cezası verilir. Fiil suç oluşturduğu takdirde savcılığa suç duyurusunda bulunulur.

ONUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

MADDE 65 – (1) 10/2/2009 tarihli ve 27137 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Tanımlama aracı ücretleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 26 ncı maddede belirtilen ve hayvan sahibi tarafından karşılanacak masraflardan tanımlama araçları, Avrupa Birliği-Türkiye malî işbirliği çerçevesince IPA-1-2008 yılı programlaması proje paketi içinde yer alan TR080208 numaralı “Koyun ve Keçilerin Küpelenmesi ve Aşılanması Projesi” kapsamında Bakanlık tarafından proje bitimine kadar karşılanır.

Doğum bildirim süresi

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 1/1/2013 tarihine kadar her yaştaki koyun ve keçi türü hayvana kimliklendirme ve kayıt işlemi yapılır.

Yürürlük

MADDE 66 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 67 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, hayvan hareketlerinin ve hayvan hastalıklarının daha etkin kontrolünü sağlamak, ülkesel ya da bölgesel eradikasyon programlarının etkin yürütülmesini desteklemek, ilgili birimlerce gerekli sağlık, ıslah, istatistik ve destekleme ödemeleri kayıtlarının daha düzenli tutulması ve değerlendirilmesi amacıyla hayvancılık işletmelerinin belirlenmesi, tescili ile bu işletmelerde bulunan sığır cinsi hayvanların tanımlanması, kayıt altına alınması ve hayvan hareketlerinin takibi ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, her yaş grubunda bulunan sığır cinsi hayvanların bireysel olarak tanımlanmasını, tanımlamada kullanılacak yöntemi, malzeme tipi ve özelliklerini, numaralama sistemine dair teknik özellikleri, tanımlanan hayvanlar ile bunların bulundukları işletmelerin ve hayvan sahiplerinin kayıt altına alınmasını, bilgisayar destekli veri tabanının kurulması ve işletilmesini, tanımlanan hayvanlar ve bunların barındırıldığı işletmelerle ilgili bilgi ve verilerin değişimini, sistem içerisinde söz konusu hayvanların hareketlerinin takip ve kontrolünün sağlanmasını, sürü sağlığına ilişkin bilgiler ile destekleme ödemeleriyle ilgili bilgilerin kaydedilmesini, tanımlanan hayvanlar ve işletmelerin kontrol ve denetimlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik;

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 7 nci, 8 inci, 31 inci, 32 nci ve 36 ncı maddelerine dayanılarak,

b) Avrupa Birliğinin 1760/2000/EC sayılı Konsey Tüzüğü, 494/98/EC sayılı Komisyon Tüzüğü, 1082/2003/EC sayılı Komisyon Tüzüğü, 911/2004/EC sayılı Komisyon Tüzüğü ile 2006/28/EC sayılı Komisyon Kararının ilgili hükümlerine paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Denetim görevlisi: Bu Yönetmeliğin dokuzuncu bölümünde belirtilen kontrolleri yapmak üzere Genel Müdürlük veya İl/İlçe Müdürlüğü tarafından görevlendirilen resmî veteriner hekimleri ve Bakanlığın yetkilendirdiği kişi, kurum, kuruluşların yetki verdiği veteriner hekimleri,

c) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ç) Hayvan pasaportu: Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlıkça belirlenen hayvana ait bilgileri içeren İl/İlçe Müdürlüğü veya yetkilendirilmiş kurum veya kuruluş tarafından düzenlenen, veri tabanından alınan imzalı ve onaylı belgeyi,

d) Hayvan sahibi: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi,

e) İl/İlçe Müdürlüğü: İl/İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerini,

f) İşletme: Bu Yönetmelik kapsamında bulunan hayvanların barındırıldığı, tutulduğu, bakıldığı veya beslendiği herhangi bir tesis, kuruluş veya etrafı çevrili açık alan çiftliği durumundaki yerleri,

g) Kanun: 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununu,

ğ) Kısıtlama: Hayvanların piyasaya arzının, taşınmasının veya işletmeye giriş ve çıkışının yasaklanması, işletmede ve veri tabanında hayvan hareketlerini önlemeye yönelik tedbirleri,

h) Kimliklendirici: Hayvancılık konusunda eğitim almış meslek mensupları ile hayvanı tanımlama konusunda yapılacak bilgilendirme sonunda uygun görülerek Bakanlık tarafından izin verilen yer ve süre içinde tanımlama yetkisi verilen kişiyi,

ı) Resmî veteriner hekim: Bu Yönetmelik kapsamında verilen görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,

i) Sığır cinsi hayvan: Et üretimi, süt üretimi, damızlık veya diğer amaçlarla yetiştirilen Bison bison ve Bubalus bubalus türü hayvanlar dâhil her yaştaki sığır ve mandaları,

j) Tanımlama araçları: Hayvanların tanımlanmasında kullanılan plastik kulak küpesi, elektronik kulak küpesi, mikroçip, bolus veya bileklik gibi tanımlama araçlarını,

k) Veteriner sağlık raporu: Yurtiçi hayvan ve hayvansal ürün nakilleri için hayvan ve hayvansal ürünlerin Kanunda belirlenen sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,

l) Yetkilendirilmiş veteriner hekim: Bakanlıkta görevli veteriner hekimler dışında, verilecek resmî görevleri yürütmek üzere Bakanlık tarafından yetki verilen veteriner hekimi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Görev, Yetki, Sorumluluk ve Yükümlülükler

Yetki ve sorumluluk

MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik çerçevesindeki sığır cinsi hayvanların tanımlanması, işletmede kayıt altına alınması ve işletmelerin tescili ile ilgili tüm diğer işlemlerin yürütülmesinden Bakanlık yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde bu yetkinin bir kısmını veya tamamını Bakanlığın kontrol ve denetimi altında olmak şartı ile yeterli altyapıya sahip, hayvancılık konusunda faaliyet gösteren ilgili kurum, kuruluş, gerçek veya tüzel kişilere devredebilir.

Genel Müdürlüğün görev ve sorumlulukları

MADDE 6 – (1) Genel Müdürlük, hayvan hareketleri ve sağlığına yönelik bilgisayar destekli veri tabanının oluşturulması, İl/İlçe Müdürlükleri arasında bilgi akışının sağlanması, İl/İlçe Müdürlükleri ile yetki verilen ilgili kurum veya kuruluşların çalışmalarının kontrolü, denetimi ile merkezî veri tabanının işletilmesi, geliştirilmesi ve işlemlerin uygulanması ile yetkili, görevli ve sorumludur.

İl/İlçe Müdürlüğünün görev ve sorumlulukları

MADDE 7 – (1) İl/İlçe Müdürlüğü kendi yetki, görev ve sorumluluk sahasında bulunan sığır cinsi hayvanların tanımlanmasında kullanılacak tanımlama araçlarının bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uygunluğunu onaylamak, hayvanları bireysel olarak tanımlamada kullanılacak kulak küpe numaralarını işletmelere tahsis etmek, il içi işletme numaralarının işletmelere tahsisini sağlamak, tanımlanan ve kayıt altına alınan hayvanlar ile bunların bulundukları işletmeleri tescil etmek, 43 üncü maddede belirtilen bilgileri bilgisayar destekli veri tabanına kaydetmek, hayvan sahiplerinin işletmelerindeki hayvanlar için kayıt tutmalarını sağlamak, tanımlanan ve tescil edilen hayvanlar ile işletmelerin kontrol ve denetimlerini sağlamak, kontrollere ilişkin raporları hazırlamak, gerekli eğitimleri vermek, bu Yönetmelik hükümlerinin ihlal edilmesi halinde gerekli yaptırımları uygulamak ve bu Yönetmeliğin ilgili diğer hükümlerini uygulama konularında yetkili, görevli ve sorumludur.

Hayvan sahibinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 8 – (1) Hayvan sahibi, işletme veya işletmelerini tescil ettirmek, işletme plakasını takmak ve tescil edilen işletme veya işletmelerindeki hayvanların tanımlanmalarını sağlamak, doğum, ölüm, kesim, zorunlu kesimleri ile işletmelerine ve işletmelerinden olacak tüm hayvan hareketleri ile ilgili kayıtları tutmak ve bunları ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirmek, her bir sığır cinsi hayvanın işletmesine gelişinde ve işletmesinden ayrılışında hayvanın pasaportunun yanında bulunması ve pasaportların hayvanlara eşlik etmesini sağlamak, işletmelerinin kontrolünde yetkililerce talep edilmesi halinde son üç yıl içerisinde sorumlu olduğu hayvanlara ilişkin orijin, tanımlama, varış yeri, yetiştirdiği, naklettiği, pazarladığı veya kesimi yapılan hayvanlara ilişkin bilgileri sunmak, tutulan işletme kayıtlarını vermek ve incelenmesinde denetim görevlisine yardımcı olmak, işletme veya işletmelerindeki hayvanların tanımlanması ve tescili ile ilgili masrafları karşılamak, düşen kulak küpelerini İl/İlçe Müdürlüğüne bildirmek ve bu Yönetmeliğin hayvan sahipleriyle ilgili diğer hükümlerinin yerine getirilmesini sağlamak ile sorumlu ve yükümlüdür.

(2) Hayvan sahibi bu Yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden, eksik ya da hatalı yerine getirmesinden, vermiş olduğu beyanları nedeniyle oluşacak tüm olumsuzluk ve hatalardan sorumludur.

(3) Kayıtlar, Genel Müdürlük tarafından belirlenen şekilde, İl/İlçe Müdürlüğünün talebi halinde ibraz edilmek üzere yazılı veya bilgisayar veri tabanında en az üç yıl muhafaza edilir.

Alıcı ve satıcıların sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 9 – (1) Alıcı ve satıcılar, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde aldıkları veya sattıkları sığır cinsi hayvanların hayvan sağlığı ve refahı, alım ve satımlarına ilişkin gerekli bildirimleri bildirim süresi içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirmekle sorumlu ve yükümlüdür.

(2) Kurbanlık amacıyla hayvan alan ve bu hayvanı kesen alıcıların bildirim yapması zorunlu değildir.

Kesimhane yetkililerinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 10 – (1) Kesimhane yetkilileri, kesimhanelerine kesim için getirilen sığır cinsi hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlandığını ve yanlarında hayvan pasaportlarının bulunduğunu kontrol etmek, veteriner sağlık raporu veya hayvan pasaportu bulunmayan ya da veteriner sağlık raporu veya hayvan pasaportunda yanlış bilgileri bulunan veya tanımlanmamış sığır cinsi hayvanların kesimlerine izin vermemek, kesimhanelerinde kesimleri sağlanan sığır cinsi hayvanların nakil belgelerini en az üç yıl süre ile muhafaza etmek, kesimleri sağlanan sığır cinsi hayvanların veri tabanından düşümlerini yapmak, kulak küpelerini biriktirerek Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar gereğince imhalarını sağlamak, hayvan pasaportlarını İl/İlçe Müdürlüğüne kesim tarihlerinden itibaren yedi gün içinde teslim etmek ve bu Yönetmeliğin kendileri ile ilgili diğer hükümlerini yerine getirmekle sorumlu ve yükümlüdürler.

(2) Tanımlanmamış veya ilgili mevzuattaki şartları taşımayan hayvanların kesimhaneye getirilmesi durumunda resmî veya yetkilendirilmiş veteriner hekim gerekli yasal işlemlerin uygulanmasını sağlamak üzere bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunur.

Hayvan satış yerindeki yetkililerinin sorumluluk ve yükümlülükleri

MADDE 11 – (1) Hayvan satış yeri yetkilileri, satış için getirilen sığır cinsi hayvanların bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlandığını, yanlarında hayvan pasaportlarının bulunduğunu ve veri tabanındaki kayıtlarını kontrol etmek, bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmamış, pasaportu bulunmayan veya hayvan pasaportunda yanlış bilgileri bulunan sığır cinsi hayvanların satış yerine girişlerine izin vermemek, satış yerine girişlerine izin verilen hayvanların hayvan pasaportlarının ilgili kısımlarını hayvanın satıcısı ve alıcısına teslim etmek, pasaportun satış yerlerine kalacak kısmını en az üç yıl süre ile muhafaza etmek ve bu Yönetmeliğin kendileri ile ilgili diğer hükümlerini yerine getirmekle sorumlu ve yükümlüdürler.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması ve Tescili Sistemi

Sistemin unsurları

MADDE 12 – (1) Sığır cinsi hayvanların tanımlanması ve kayıt altına alınması sistemi aşağıdaki unsurlardan oluşur:

a) Hayvanları bireysel olarak tanımlamak için kulak küpesi.

b) Bilgisayar destekli veri tabanı.

c) Hayvan pasaportu.

ç) Her bir işletmede tutulan bireysel kayıtlar.

Bilgi erişimi

MADDE 13 – (1) Genel Müdürlüğün bu Yönetmelik çerçevesindeki tüm bilgilere; İl/İlçe Müdürlüğünün de kendi görev, yetki ve sorumluluk sahasındaki bilgilere erişimini sağlayan sistem kullanılır. Bakanlık, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde bilgi gizliliğinin ve korunmasının sağlanması şartıyla, Bakanlık tarafından tanınan üretici ve tüketici örgütleri dâhil tüm ilgili taraflara gerekli önlemleri alarak, paydaşların uygun şartları haiz olmaları halinde, bu bilgilere erişimleri için izin verebilir.

Sığır cinsi hayvanların tanımlanması ve müracaat

MADDE 14 – (1) Sığır cinsi hayvanların tanımlanması doğumundan itibaren en geç 20 gün içinde, ancak 20 günden önce hayvan doğduğu işletmeyi terk edecekse işletmeyi terk etmesinden önce gerçekleştirilir.

(2) Hayvanların tanımlanması hayvan sahiplerinin İl/İlçe Müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilen kurum veya kuruluşa bildirim süresi içinde müracaatı ile bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde İl/İlçe Müdürlüğünce onaylanmış tanımlama araçlarının hayvanlara uygulanması ve veri tabanına kayıt edilmesi suretiyle gerçekleştirilir.

(3) Hayvanların her iki kulağına da uygulanan kulak küpesi hayvanın bireysel olarak tanımlanmasını sağlayacak aynı özgün tanımlama numarasını taşır.

(4) Birinci fıkradaki tanımlama süresi geçtikten sonra hayvanların tanımlanması, Kanunun ilgili hükümlerine göre hayvan sahibine idari para cezası verildikten sonra gerçekleştirilir.

(5) Bu Yönetmelik şartlarına göre tanımlanmayan hayvanlar bulunduğu işletmeden nakledilemez.

(6) Hayvan sahibi, sığır cinsi hayvanlarını mera veya yaylaya götürmeden önce işletmesinin bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne müracaat ederek çıkış işlemlerini, mera ve yayla işletmesine vardıktan sonra da mera ve yaylanın bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne müracaat ederek varış işlemlerini yaptırır. Hayvanların mera veya yaylada bulunduğu süre içinde doğum, ölüm, kesim ya da hareketlerini bildirim süresi içinde mera veya yaylanın bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir.

(7) Mera veya yaylanın bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğü yeni doğan hayvanların kulak küpelerini mera veya yayla işletmesine tahsis eder ve kulak küpesi takılacak hayvan olarak veri tabanına kayıt eder. Mera veya yayladan işletmesine getirilmeden önce tahsis edilen kulak küpeleri hayvanlara uygulanır.

Kulak küpelerinin işletmelere tahsisi ve uygulanması

MADDE 15 – (1) Üzerinde bireysel tanımlama numaraları bulunan kulak küpeleri, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tarafından kendi görev, yetki ve sorumluluk sahasındaki işletmelere tahsis edilir.

(2) Üzerinde bireysel tanımlama numaraları bulunan kulak küpeleri, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğü veya yetki verilen hayvan sahibi, kimliklendirici, serbest veteriner hekim, kurum ya da kuruluşlar tarafından kendi görev, yetki ve sorumluluk sahasındaki işletmelerdeki hayvanlara uygulanır.

Sığır cinsi hayvanlarda tanımlama döneminin altı aylığa kadar uzatılması için izin verilmesi

MADDE 16 – (1) Süt üretiminde kullanılmayan emziren ineklerin buzağılarına küpe uygulamasında; 17 nci, 18 inci ve 19 uncu maddelerde belirtilen koşullara uymak şartıyla, 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen sürenin uzaması için bu işletmelere altı aya kadar İl/İlçe Müdürlüğü tarafından izin verilir.

Sığır cinsi hayvanların tanımlanmasında işletmelere izin verme koşulları

MADDE 17 – (1) 16 ncı maddede belirtildiği şekilde aşağıdaki koşulları sağlayan işletmelere küpeleme döneminin uzatılması için izin verilir.

a) Emziren ineklerin ekstansif şartlar altında yetiştirildiği, serbest olarak beslendiği işletmeler.

b) Sığır cinsi hayvanlara fiziksel temasın güç olduğu doğal engellere sahip işletmeler.

c) İnsanlarla düzenli temas kurmaya alışkın olmayan ve ileri derecede agresif davranışlar gösteren sığır cinsi hayvanların bulunduğu işletmeler.

(2) Kulak küpesi takılan her bir buzağının işletmede annesinin bulunması ve veri tabanında kayıtlı olması gerekir.

(3) İl Müdürlüğü doğal engellere sahip özel coğrafi bölgelerdeki işletmeleri veya özel hayvan ırklarına yönelik verilen izinlerin sınırlandırılması amacıyla ilave kriterleri belirler.

(4) İl Müdürlüğü, küpeleme döneminin uzatıldığı işletmeleri ve eğer varsa ilave kriterleri Genel Müdürlüğe bildirir.

Altı aylığa kadar tanımlanan sığır cinsi hayvanların veri tabanına kaydı

MADDE 18 – (1) İl/İlçe Müdürlüğü tarafından 16 ncı madde ile izin verilen işletmelerde;

a) Hayvan sahibi, İl/İlçe Müdürlüğü veya Bakanlık tarafından tanımlama yetkisi verilmiş kişi, kurum veya kuruluşa her bir hayvanın doğum bildirimini süresi içinde yapar.

b) İl/İlçe Müdürlüğü veya Bakanlık tarafından yetki verilmiş kişi, kurum veya kuruluşa doğum bildirimi yapılan hayvanın kulak küpesinin bu işletmeye tahsisini yapar ve veri tabanına kulak küpesi takılacak hayvan olarak kayıt eder.

Altı aylığa kadar sığır cinsi hayvanların tanımlanması koşulları

MADDE 19 – (1) 16 ncı madde ile izin verilen işletmelerde, buzağılara tahsis edilen kulak küpeleri en geç altı aya kadar aşağıdaki durumlarda takılır.

a) Yirmi bir ile yüz seksen günlük yaş arasındaki hayvanlar.

b) Hayvanın annesi işletmeden ayrılacaksa, anne işletmeden ayrılmadan önce.

c) Hayvan işletmeden ayrılacaksa, işletmeden ayrılmadan önce.

Kulak küpelerinin sökülmesi veya değiştirilmesi

MADDE 20 – (1) Kulak küpeleri, Genel Müdürlük veya ilgili İl/İlçe Müdürlüğünün izni olmaksızın hiçbir surette sökülemez veya değiştirilemez.

(2) Kulak küpelerinin Genel Müdürlük veya ilgili İl/İlçe Müdürlüğünün izni olmaksızın sökülmesi ve değiştirilmesi durumunda, Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.

Düşen veya kayıp olan kulak küpeleri

MADDE 21 – (1) Hayvan sahibi, tanımlanan bir sığır cinsi hayvanın kulak küpelerinin birinin ya da ikisinin de düştüğünü veya üzerlerindeki bilgilerin silindiğini tespit ederse otuz gün içinde; göçerler veya mera hayvancılığı için İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunulması hâlinde doksan gün içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşlara müracaat eder ve kaybolan ya da silinen kulak küpesi veya küpelerinin yerine aynı özgün tanımlama numarasını içeren yenisi veya yenileri takılır.

(2) Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithal edilen sığır cinsi hayvanların düşen ya da silinen kulak küpesi, ihracatçı ülke tarafından verilen orijinal bireysel tanımlama numarasını muhafaza eden ancak Bakanlığın logosunu taşıyan yenisiyle değiştirilir.

Kulak küpesi numarasının belgelerde belirtilmesi

MADDE 22 – (1) Tanımlanan sığır cinsi hayvanların kulak küpeleri üzerinde bulunan özgün tanımlama numaraları, sığır cinsi hayvanlarla ilgili olarak hazırlanacak hayvan sigortaları, hayvan sağlığı ve hayvancılıkla ilgili olarak laboratuvar için numune alınması ve gönderilmesi ile ilgili belgeler, laboratuvar analizleri ile ilgili belgeler ve analiz raporları, yurtiçi hayvan nakilleri için düzenlenenler dâhil hayvancılıkla ilgili her türlü veteriner sağlık raporu, hayvan alış ve satışları ile ilgili proforma fatura veya faturalar, her türlü hayvan sertifikaları, hayvanlardan elde edilen hayvansal ürünlerle ilgili her türlü belgeler ve sığır cinsi hayvanlar ve hayvancılıkla ilgili olarak tanzim edilecek her türlü diğer belgelerde mutlaka belirtilir.

Hayvan pasaportu ve sığır cinsi hayvanların yer değiştirmesi

MADDE 23 – (1) Tanımlanan her bir sığır cinsi hayvan için hayvanın doğumunun bildiriminden itibaren on dört gün içinde; Avrupa Birliği üye ülkeleri dışındaki ülkelerden ithal edilerek 32 nci madde gereğince yeniden tanımlanan sığır cinsi hayvanlar için ise yeniden tanımlanmalarını takip eden on dört gün içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tarafından bir hayvan pasaportu düzenlenir.

(2) Avrupa Birliği üye ülkelerinden gelen sığır cinsi hayvanların beraberinde bulunan hayvan pasaportları ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edilir ve 33 üncü madde gereğince veri tabanına kayıt edilen bu hayvanlara kayıt tarihinden itibaren on dört gün içinde İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yeni hayvan pasaportu düzenlenir.

(3) Tanımlanan sığır cinsi hayvanın her bir işletme değiştirmesinde veri tabanından alınan hayvan pasaportu hayvanın beraberinde bulundurulur. Sığır cinsi hayvanların alım veya satım sonucu işletme değiştirmelerinde alıcı ve satıcılar hayvanlara ait pasaportların kendileri ile ilgili kısımlarını imzalar ve pasaportun ilgili kısımları ile bildirim süresi içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunur.

(4) Hayvan sahibi işletmeye her bir sığır cinsi hayvan gelişinde hayvanın pasaportunu kontrol eder ve işletmeden her bir sığır cinsi hayvan ayrılışında hayvanın yanında pasaportunun bulunmasını sağlar.

(5) Sığır cinsi hayvanların işletme değiştirmelerinde bildirim süresi içerisinde çıkış veya varış bildirimi yapılmadığının tespit edilmesi halinde, işletme sahiplerine Kanuna göre idari para cezası uygulanır.

(6) Hayvan sahiplerine; işletmesine belgeli olarak geldiği tespit edilen hayvanlarını bildirim süresi içerisinde bildirmemesi nedeniyle Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü gereği, hayvanların belgesiz olarak geldiği tespit edilirse Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği, canlı hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması halinde hayvan başına idari para cezası uygulanır.

(7) Varış işletmesine idari para cezasının verilmesini takiben, hayvanın çıkış işletmesinin bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bilgi verilir. Hayvanların çıkış işletmesinin sahibine Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimde bulunmadığından dolayı idari para cezası uygulanır ve hayvanların veri tabanından nakli yapılır.

(8) İşletme ziyaretinde hayvanların işletmeden ayrıldığı ve bildirim süresi içinde hareket bildirimlerinin yapılmadığının tespiti halinde, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimde bulunmadığından dolayı hayvan sahibine idari para cezası uygulanır.

Ölüm hali

MADDE 24 – (1) Sığır cinsi hayvanların ölümleri halinde, bulundukları işletmenin işletme defterine/formuna hayvan sahibi tarafından kaydedilir ve bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirim süresi içinde bildirilir. Ölen sığır cinsi hayvanın pasaportu bildirim süresi içinde bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne hayvan sahibi tarafından iade edilir.

(2) Sığır cinsi hayvanlar kesim için kesimhaneye gönderilirse, pasaportların bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne iadesinden kesimhanenin işleticisi sorumludur.

Kurban bayramı nedeniyle kesim

MADDE 25 – (1) Kurban Bayramı nedeniyle kesilecek sığır cinsi hayvan satışlarında, kesilen hayvanların kayıtlardan düşülmesi maksadı ile satıcı hayvan pasaportlarının ilgili kısımlarını bu hayvanların kurbanlık olarak satıldığını belirterek yedi gün içinde en yakın İl/İlçe Müdürlüğüne teslim eder.

Zorunlu hallerde kesim veya zatî ihtiyaç için kesim

MADDE 26 – (1) Zorunlu hallerde veya zatî ihtiyaç için işletmelerde kesilmek zorunda kalan sığır cinsi hayvanların karkasları eğer kesimhaneye gönderilmeyecekse, işletmede kesilen hayvanlara ait bilgiler hayvan sahibi tarafından işletme defterine/formuna kaydedilir. Hayvan sahibi, sığır cinsi hayvanın kesim tarihinden itibaren bildirim süresi içinde bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir ve hayvan pasaportunu teslim eder.

(2) İşletmede zorunlu olarak kesilen hayvanlara ait karkaslar kesimhaneye gönderilecek ise hayvan sahibi tarafından hayvanların zorunlu kesim tarihi, nedeni ve kesimhaneye gönderilme tarihi bildirilerek kesilen hayvanlara ait karkaslar kesimhaneye teslim edilir. Hayvan sahibi, sığır cinsi hayvanın kesiminden sonra bildirim süresi içinde hayvan pasaportunun ilgili kısmını bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne teslim eder.

(3) Kesimhaneye gönderilen hayvan pasaportunun ilgili kısmının kesimhanenin bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne kesim tarihlerinden itibaren yedi gün içinde iadesinden kesimhane yetkilileri sorumlu ve yükümlüdür.

Sığır cinsi hayvanın kaybolması veya çalınması

MADDE 27 – (1) Tanımlanmış sığır cinsi hayvan kaybolur veya çalınır ise, hayvan sahibi yedi gün içinde durumu ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir ve hayvana ait pasaportu teslim eder. Kaybolan veya çalınan hayvanların durumları İl/İlçe Müdürlüğünce veritabanına kayıt edilir.

(2) Çalınan veya kaybolan hayvanlar daha sonra bulunur ise, bulunan hayvanların pasaportlarda belirtilen hayvanların tanımlarına ve bireysel tanımlama numaralarına uygun bulunmaları durumunda bu hayvanlara ait pasaportları ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tutanakla hayvan sahibine yeniden teslim eder.

İşletme kayıt defteri/formu ve düzenlenmesi

MADDE 28 – (1) Tescil edilen işletmelerdeki sığır cinsi hayvanlar için hayvan sahibi tarafından işletme kayıt defteri/formu tutulur.

(2) Hayvan sahibi işletme kayıt defteri/formunda güncel kayıtları tutar; işletmeye gelen veya işletmeden ayrılan tüm sığır cinsi hayvanların hareketlerinin tarih, gittiği veya geldiği işletmesinin bilgileri, hayvan sahiplerinin bilgileri ile işletme içindeki tüm sığır cinsi hayvanın tanımlama numarası, doğum tarihi, cinsiyeti, ırkı, rengi ve ölüm tarihi bilgilerini işletme kayıt formuna kayıt ederek bildirim süresi içinde bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir.

(3) İşletme kayıt defteri/formu, tanımlanan ve tescil edilen her bir işletmeye İl/İlçe Müdürlüğü tarafından Ek-2’de belirtilen şekilde düzenlenerek hayvan sahibine teslim edilir. İşletmeye ait bilgileri içeren işletme kayıt defteri/formu, elle yazılı formda veya bilgisayar ortamında tutulur, en az üç yıl saklanır ve İl/İlçe Müdürlüğü tarafından talep edilmesi hâlinde hayvan sahibi tarafından ibraz edilir.

(4) Yetkili otorite adına kayıt ve tarihlerin kontrolünü yapan denetim görevlisinin adı ve imzası raporda bulunur.

İşletme kayıt defteri/formunun kaybolması, çalınması veya imha edilmesi

MADDE 29 – (1) Sığır cinsi hayvanlara ait bilgileri içeren işletme kayıt defteri/formu kaybolmuş, çalınmış veya imha edilmiş ise, hayvan sahipleri bildirim süresi içinde durumu yazılı olarak ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir. İl/İlçe Müdürlüğü veri tabanındaki kayıtları inceler ve uygun bulunması durumunda bu tür işletmeler için yeniden işletme kayıt defteri/formu verir.

Denetim ve kontroller

MADDE 30 – (1) İşletmeler, sığır cinsi hayvanların tanımlanması ve tesciline ilişkin kontroller, kesimhane, hayvan satış yerleri, geçici kurban kesim yerleri ve sınır kontrol noktalarının bu Yönetmelik çerçevesindeki kontrolleri Genel Müdürlük veya ilgili İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yapılır.

Masraflar

MADDE 31 – (1) 12 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen unsurlar ile bu Yönetmelik gereği uygulanacak kontrollere ilişkin masraflar hayvan sahipleri tarafından karşılanır.

(2) Tanımlama araçlarının uygulama ücreti Bakanlık tarafından belirlenir ve güncellenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İthalat ve İhracat

Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden ithalat

MADDE 32 – (1) Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelerden ilgili mevzuata göre kontrollere tabi tutularak ithal edilen sığır cinsi hayvanlar, söz konusu kontrolleri ve karantina süresinin bitişini takip eden yirmi gün içinde varış işletmesinde ve işletmeyi terk etmeden önce bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kulak küpeleri ile tanımlanır.

(2) Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelerden sığır cinsi hayvanların ithalatında, ihracatçı ülke tarafından tanımlanmış hayvanlar, ihracatçı ülke tarafından yapılan orijinal tanımlama varış işletmesinde tahsis edilen tanımlama numarası ile beraber veri tabanına kaydedilir.

(3) İthal edilen hayvanların gideceği işletme bir kesimhane ise ve hayvanların birinci fıkrada belirtilen kontroller sonrasında yirmi gün içinde kesilmeleri durumunda tanımlama yapılmaz. Hayvanların orijinal küpeleri muhafaza edilir, veri tabanına kaydedilir ve düşümleri yapılır.

Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithalat

MADDE 33 – (1) Avrupa Birliğine üye ülkelerden ithal edilen sığır cinsi hayvanların orijinal kulak küpeleri muhafaza edilir, ilgili mevzuat gereği yapılması gereken kontroller sonrasında ve karantina süresinin bitişini takip eden yirmi gün içinde varış işletmesinde ve işletmeyi terk etmeden önce orijinal bireysel tanımlama numaraları ile veri tabanına kaydedilir.

Avrupa Birliği dışındaki ülkelere ihraç

MADDE 34 – (1) Sığır cinsi hayvanların Avrupa Birliğine üye ülkeler dışındaki ülkelere ihraç edilmeleri durumunda, hayvanların pasaportları ihracatçı tarafından ihraç yapılacak gümrük kapısının bulunduğu ildeki İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edilir. Hayvan pasaportunda belirtilen hayvanların kayıtlarının veri tabanından düşümü, teslim edilen İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yapılır.

Avrupa Birliğine üye ülkelere ihraç

MADDE 35 – (1) Sığır cinsi canlı hayvanların Avrupa Birliğine üye ülkelere ihracı durumunda, sevk edilecek hayvanların pasaportları ihracatçı tarafından ihraç yapılacak gümrük kapısının bulunduğu ildeki İl/İlçe Müdürlüğüne teslim edilir. Hayvan pasaportunda belirtilen bu hayvanların kayıtlarının veri tabanından düşümü, teslim edilen İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

İşletmelerin Tanımlanması ve Tescili

Tescil

MADDE 36 – (1) Bünyesinde sığır cinsi hayvan bulunduran tüm işletmeler tanımlanır ve tescil edilir.

İl/İlçe Müdürlüğüne müracaat

MADDE 37 – (1) Hayvan sahibi işletmesinin tanımlanması ve tescili için işletmenin bulunduğu yerdeki İl/İlçe Müdürlüğüne müracaat eder.

İşletmelerin tanımlanması

MADDE 38 – (1) İşletmeler, 36 ncı maddeye göre her il için ilgili İl/İlçe Müdürlüğünce veri tabanından tahsis edilecek il içi işletme tanımlama numarası ile tanımlanır. İşletme numarası mükerrer olamaz.

(2) Tanımlanan işletmelere İl/İlçe Müdürlüğü veya Bakanlıkça yetki verilen kurum veya kuruluşlar ya da hayvan sahibi tarafından işletme girişindeki uygun bir yere 40 ıncı maddede belirtilen bir işletme plakası takılır.

İşletme tanımlama numarası tahsisi

MADDE 39 – (1) 37 nci maddede belirtilen müracaat üzerine her bir işletme için özgün bir işletme tanımlama numarası, aynı hayvan sahibine ait birden fazla işletme bulunması durumunda, hayvan sahibinin her bir işletmesi için ayrı bir özgün işletme tanımlama numarası tahsis edilir. İşletme tanımlama numarası bir gerçek ya da tüzel kişiliğe tahsis edilir.

İşletme tanımlama numarası

MADDE 40 – (1) İşletme tanımlama numaraları aşağıda belirtilen şekilde tahsis ve kayıt edilir.

a) İşletme tanımlama numarası, 49 uncu maddede belirtilen iki haneli ülke kodu ve ülke kodu, iki hanelik il trafik kodundan ayrı olmak üzere en fazla on rakamdan oluşan bir tanımlama numarasından oluşur.

b) İşletme tanımlama numarası, veri tabanına ve işletme tescil belgesine kaydedilir. Bu numara işletmenin kaydı sırasında veri tabanından otomatik olarak verilir.

c) İşletme tanımlama plakası 10 x 5 cm ebadında siyah renkli metal olup, plaka üzerinde 1 cm yüksekliğinde işletme numarası ile sağ ve sol tarafında 2,5’er cm boşluk olacak şekilde plakanın tam ortasında 5 cm eninde ve 1,5 cm yüksekliğinde işletme numarasını içeren bir barkod bulunur. Barkod ile işletme numarası arasında asgari 4 mm boşluk bulunur. Plaka üzerindeki işletme numarası ve barkod siyah zemin üzerine beyaz renkte lazer baskı ile yazılır.

İşletmelerin tescili

MADDE 41 – (1) İşletmenin bağlı bulunduğu yerdeki İl/İlçe Müdürlüğü tarafından müracaatı uygun bulunarak değerlendirilen, işletme veya işletmeleri tanımlanan hayvan sahibine işletme tescil belgesi, işletme kayıt defteri/formu ve işletme plakası teslim edilir.

(2) İl/İlçe Müdürlüğü tarafından veri tabanında kayıtlı işletmelerin de işletme plakalarının işletme girişinde uygun bir yere takılması sağlanır.

ALTINCI BÖLÜM

Veri Tabanı

Bilgisayar destekli veri tabanı

MADDE 42 – (1) Genel Müdürlük tarafından bilgisayar destekli işlevsel bir veri tabanı kurulur. Bu Yönetmelik gereği talep edilen tüm bilgiler söz konusu bilgisayar destekli veri tabanında saklanır.

Veri tabanında bulunması gereken bilgiler

MADDE 43 – (1) Bilgisayar destekli veri tabanında asgari aşağıdaki bilgiler bulunur.

a) Tanımlanmış ve kayıt altına alınmış her bir sığır cinsi hayvan için;

1) Bireysel tanımlama numarası.

2) Doğum tarihi.

3) Cinsiyeti.

4) Irkı.

5) Annesinin bireysel tanımlama numarası veya Avrupa Birliği üye ülkeleri dışındaki ülkelerden ithalat halinde, 32 nci maddenin birinci fıkrası gereğince verilen ve orijin tanımlama numarası ile bağlantılı bireysel tanımlama numarası.

6) Hayvanın doğduğu işletmenin tanımlama numarası.

7) Hayvanın bulunduğu işletmelerin tanımlama numaraları ve işletme değiştirme tarihleri.

8) İhracat durumunda hayvanın ihraç edildiği ülkenin adı ve ihraç edildiği tarih.

9) Ölüm veya işletmede zorunlu kesim tarihi ve yeri.

10) Kesimhane kesimlerinde kesimhanenin adı, adresi, ruhsat numarası ve kesim tarihi.

b) Her bir işletme için;

1) Ülke kodu ve il trafik kodu, ayrı olmak üzere en fazla on rakamdan oluşan bir tanımlama numarası.

2) İşletmenin ait olduğu veya işletmeden kanuni olarak sorumlu hayvan sahibinin adı, T.C. Kimlik Numarası, ikametgâh ve işletmenin adresi, coğrafi koordinatları ve varsa telefon/faks numarası ile e-posta adresi.

c) Veri tabanından aşağıdaki bilgilerin daima elde edilebilir olması gerekir.

1) İşletmedeki mevcut tüm sığır cinsi hayvanların bireysel tanımlama numaraları.

2) Her bir sığır cinsi hayvanın doğduğu işletmeden veya Avrupa Birliği üye ülkeleri dışındaki ülkelerden ithalat halinde, hayvanın ithal edildiği işletmeden başlamak suretiyle değiştirdiği işletmelerin bir listesi.

ç) Tanımlanmış ve kayıt altına alınmış sığır cinsi hayvanların destekleme veya prim ödemelerinden faydalanıp faydalanmadıkları, eğer faydalanmışlarsa destekleme veya prim ödeme tarihleri.

(2) Birinci fıkrada belirtilen bilgiler sığır cinsi hayvanın ölüm veya kesim tarihini takip eden üç yıl süresince veri tabanında bulundurulur.

Veri tabanına kayıt

MADDE 44 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmayan hiçbir sığır cinsi hayvan veri tabanına ve hayvancılıkla ilgili başka veri tabanına kaydedilmez.

Diğer veri tabanları ile uyumluluk

MADDE 45 – (1) 42 nci maddede belirtilen veri tabanının, ilgili diğer ulusal veri tabanları ile uyumlu ve bunlarla bilgi değişimine uygun olması gerekir.

Veri tabanında bilgi erişimi

MADDE 46 – (1) Bakanlık, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde bilgi gizliliğinin ve korunmasının sağlanması şartıyla Bakanlık tarafından tanınan üretici ve tüketici örgütleri dâhil tüm ilgili tarafların da veri tabanındaki bilgilere erişimleri için gerekli önlemleri alır, paydaşların uygun şartları taşımaları halinde bilgi erişimine izin verebilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Tanımlama Araçlarına İlişkin Hususlar

Tanımlama araçları

MADDE 47 – (1) Bireysel olarak tanımlanacak sığır cinsi hayvanlar, Bakanlık tarafından belirlenen özelliklere sahip tanımlama araçlarıyla tanımlanır.

Plastik kulak küpelerinde bulunması gereken karakterler

MADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri gereği sığır cinsi hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin üzerinde lazer tekniği ile silinmez şekilde baskılı asgari aşağıda belirtilen hususlar bulunur.

a) Plastik kulak küpeleri, Ek-1’de belirtilen Bakanlığın logosunu ihtiva eder.

b) Sığır cinsi hayvanların plastik kulak küpeleri üzerindeki bireysel hayvan tanımlama numarası en fazla on dört karakterden oluşur. Bu karakterlerden;

1) İlk iki hane ülke kodunu,

2) Ülke kodundan sonraki iki hane hayvanın doğduğu işletmenin yerleşik olduğu ilin trafik kodunu,

3) İl trafik kodunu takip eden en fazla on hane hayvanın bireysel tanımlama numarasını,

oluşturur.

(2) Plastik kulak küpelerinin dişi yaprağı 49 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen bilgiler ile 50 nci maddede belirtilen barkodu, erkek yaprağı ise sadece hayvanın bireysel tanımlama numarasını ihtiva eder.

Ülke kodu

MADDE 49 – (1) Plastik kulak küpelerinde ülke kodu TR şeklinde gösterilir.

Barkod

MADDE 50 – (1) Sığır cinsi hayvanın plastik kulak küpeleri üzerinde ayrıca bir barkod bulunur. Barkodlarla ilgili detaylı hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Plastik kulak küpelerinin kalite ile ilgili teknik özellikleri ve taşıması gereken şartlar

MADDE 51 – (1) Sığır cinsi hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin teknik olarak;

a) Sağlam, büküldüğü zaman kırılmayacak, esnek, yüksek kaliteli plastik materyalden imal edilmiş ve Bakanlık tarafından belirlenen sarı renkte,

b) Hayvanın hayatı süresince dış etkilere ve farklı iklim şartlarına fiziksel olarak dayanıklı ve kolay okunabilir,

c) Yeniden kullanılabilir olmayan, dişi yaprakla erkek yaprağın birbirinden ayrılmasını engelleyecek yapıda ve kulağa takılı kalacak tarzda dizayn edilmiş,

ç) Kulak dokusuna ve hayvan sağlığına zarar vermeyecek hammaddelerden üretilmiş,

d) 48 inci maddede belirtilen silinmez ve değiştirilemez bilgileri taşıyor,

olması gerekir.

Plastik kulak küpelerinin yapısı ve modeli

MADDE 52 – (1) Sığır cinsi hayvanların tanımlanmasında kullanılacak plastik kulak küpelerinin yapısı ve modeli aşağıda belirtilmiştir.

a) Her bir plastik kulak küpesi, bir erkek ve bir dişi parça olmak üzere iki parçadan oluşur.

b) Her bir plastik kulak küpesi, lazer tekniği ile silinmez şekilde baskılı olarak 48 inci maddede belirtilen bilgi ve hususları ihtiva eder.

c) Plastik kulak küpesinin her bir yaprağının eni en az 55 mm, yüksekliği en az 45 mm’dir.

ç) Plastik kulak küpesi üzerindeki karakterlerin yüksekliği minimum 5 mm’dir.

Diğer tanımlama araçları

MADDE 53 – (1) Bakanlık, hayvanların bir kulağına uygulanan plastik kulak küpesinin bu Yönetmelikte belirtilen hükümleri karşılaması şartıyla, tanımlama için ilave olarak elektronik özellikte ve başka yapıda tanımlama araçları seçebilir. Diğer tanımlama araçlarının yapısı ve modeli Bakanlıkça belirlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Sığır Cinsi Hayvan Pasaportu

Hayvan pasaportu

MADDE 54 – (1) Tescil edilen işletmelerde tanımlanan her bir sığır cinsi hayvan için hayvan sahibinin müracaatı üzerine bir hayvan pasaportu düzenlenir.

(2) Bu Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenmiş hayvan pasaportu bulunan sığır cinsi hayvanların satın alınması durumunda, alıcı satın aldığı hayvana ait alıcı ve satıcı tarafından imzalanmış pasaportun kendisiyle ilgili kısmı ile İl/İlçe Müdürlüğüne bildirimde bulunduğunda, yeni hayvan pasaportunun düzenlenmesi için müracaatta bulunur ve bu hayvan için on dört gün içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğünce veya Bakanlıkça yetki verilen kurum ve kuruluşlar tarafından güncel hayvan pasaportu düzenlenir.

(3) Sığır cinsi hayvanlara ait pasaportların kaybolması, çalınması veya imha olması halinde hayvan sahibi yedi gün içinde durumu bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir. Hayvan sahibinin talebi üzerine İl/İlçe Müdürlüğü on dört gün içinde hayvanlar için yeniden pasaport düzenler.

Hayvan pasaportunun ihtiva edeceği bilgiler

MADDE 55 – (1) Tanımlanan her bir sığır cinsi hayvan için düzenlenecek hayvan pasaportunda en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

a) 43 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen bilgiler.

b) Nakliyeciler hariç olmak üzere hayvan sahibi veya hayvan sahiplerinin adı, soyadı, adresi ve imzası.

c) Pasaportu düzenleyen İl/İlçe Müdürlüğünün veya Bakanlıkça yetki verilen kurum ve kuruluşun adı, mührü ve düzenleyenin imzası.

ç) Pasaportun düzenlendiği tarih.

(2) Düzenlenecek pasaportların üzerinde ayrıca bir barkod bulunur.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Kontroller

Nokta kontroller

MADDE 56 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasını denetlemek maksadıyla denetim görevlisi tarafından tesadüfî ve işletme sahibine haber verilmeksizin nokta kontroller uygulanır. Ancak hayvanların işletmede toplanması mümkün değilse iki gün öncesinden işletme sahibine haber verilebilir.

(2) Kontroller, her yıl İl/İlçe Müdürlüklerinin kendi görev sahalarındaki sığır cinsi hayvancılık işletmeleri için en az yüzde üçünü kapsar.

(3) Düzenlenen kontrollerde bu Yönetmelik hükümlerinin karşılanmadığı tespit edilirse, minimum kontrol oranları artırılır.

(4) Bir işletmedeki hayvan sayısı yirminin altında ise hayvanların tamamı, yirmi ve üzerinde ise örnekleme yöntemiyle hayvanların en az yüzde beşi kontrol edilir.

(5) Örnekleme yöntemiyle yapılan kontrollerde bu Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan bir durum tespit edilirse işletmedeki tüm hayvanlar kontrol edilir.

Kontrol edilecek işletmelerin seçimi

MADDE 57 – (1) İl/İlçe Müdürlüğü tarafından kontrol edilecek işletmelerin seçimi bir risk analizi bazında yapılır.

Risk analizi

MADDE 58 – (1) Her bir işletme için hazırlanacak risk analizinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

a) İşletmedeki sığır cinsi hayvan sayısı ile bu Yönetmelik hükümleri gereğince tanımlanmış ve kayıt altına alınmış hayvan sayısı.

b) Halk ve hayvan sağlığı ile ilgili hususlar, sürülerin sağlık statüleri ve özellikle işletmede daha önce hastalık mihraklarının bulunup bulunmadığı.

c) Özellikle işletmede tutulan kayıtlar ve işletmedeki mevcut hayvanlara ait pasaportların muhafazasına ilişkin olarak önceki yıllarda uygulanan kontrollerin sonuçları.

ç) İşletme ve işletmedeki hayvanlarla ilgili bilgilerin İl/İlçe Müdürlüğüne uygun olarak iletilip iletilmediği.

d) Önceki yıllarda uygulanan kontrollere göre işletmede gerçekleşen önemli değişiklikler.

e) Bir önceki yılda ödenen miktarla karşılaştırmalı olarak işletmeye ödenen veya işletme tarafından talep edilen yıllık sığır destekleme ödemesi.

f) Önceki yıllarla kıyaslayarak ortaya çıkan önemli değişiklikler.

g) Bakanlıkça belirlenebilecek diğer kriterler.

Rapor hazırlanması ve gönderilmesi

MADDE 59 – (1) İşletmelere düzenlenen her bir kontrol sonucunda kontrolleri uygulayan denetim görevlisi tarafından, kontrollerin sonuçlarını, olumsuz bulguları, kontrollerin nedenlerini ve kontroller sırasında mevcut şahısları belirten bir rapor hazırlanır. Hayvan sahibi ve denetim görevlisi tarafından da imzalanan bu raporun bir sureti hayvan sahibine verilir. Diğer sureti de ilgili İl/İlçe Müdürlüğünde kalır.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerinin ihlal edildiğinin tespiti durumunda, hazırlanan raporun bir sureti derhâl İl/İlçe Müdürlüğüne gönderilir ve gerekli yasal işlemler uygulanır.

Yıllık raporlar

MADDE 60 – (1) İl Müdürlükleri yıllık bir rapor hazırlar ve her yıl 1 Mart tarihinden önce Genel Müdürlüğe gönderir. Bu rapor önceki yılla ilgili olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva eder.

a) İl içinde hayvan bulunduran işletmelerin sayısı.

b) Kontrol edilen işletmelerin sayısı.

c) Raporlama dönemi başlangıcındaki kayıtlı hayvan sayısı.

ç) Kontrol edilen işletme ve hayvan sayısı.

d) Tespit edilen aksaklıklar.

e) Bu Yönetmelik gereğince uygulanan yaptırımlar.

Ülke yıllık raporu

MADDE 61 – (1) Genel Müdürlük tarafından, illerden gelen raporlar doğrultusunda her yıl 1 Mayıs tarihinden önce ülke yıllık raporu hazırlanır.

Sığır cinsi hayvanlarda altı aylığa kadar tanımlama döneminin uzatılması için izin verilen işletmelerin kontrolleri

MADDE 62 – (1) İl/İlçe Müdürlüğü 16 ncı madde gereği, izin verilen her bir işletmeye yılda en az bir kere denetim ziyaretinde bulunur. 17 nci maddede belirtilen koşulların sağlanmadığı tespit edilirse, işletmeye verilen altı aylığa kadar hayvanların tanımlama izni iptal edilir.

ONUNCU BÖLÜM

İdari Yaptırımlar

Hayvan hareketlerinin kısıtlanması

MADDE 63 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmamış hiçbir sığır cinsi hayvanın işletme dışına çıkışına yasal işlemler uygulanana kadar izin verilmez, bu tür hayvanlar için pasaport ve veteriner sağlık raporu düzenlenmez.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmış ve kayıt altına alınmış hayvanlara hayvan hastalıklarını önleme amacı dışında veri tabanında kısıtlama konulmaz.

İşletmede hayvan hareketlerinin kısıtlanması

MADDE 64 – (1) Bir işletmede bir ya da birden fazla hayvan 12 nci maddede belirtilen hükümlerin hiçbirisini karşılamıyorsa, yasal işlemler uygulanana kadar bu işletmeden veya bu işletmeye yapılacak tüm hayvan hareketlerine kısıtlama uygulanır.

Noksan şartlar

MADDE 65 – (1) 12 nci maddede belirtilen tanımlama ve kayıt şartlarını sadece kısmi olarak karşılayan hayvanlar için, noksan şartların karşılanmasına kadar sadece bu hayvanların hareketleri derhal kısıtlanır.

Az sayıda sığır cinsi hayvan bulunduran işletmelerde kısıtlama

MADDE 66 – (1) Bir işletmede 12 nci maddede belirtilen tanımlama ve kayıt şartlarını ancak kısmi olarak karşılayan sığır cinsi hayvanların sayısı yüzde yirmiyi geçerse, bu işletmedeki mevcut bütün sığır cinsi hayvanların hareketleri kısıtlanır. Bu önlem, on başın altında sığır cinsi hayvan bulunduran işletmelerde, sadece ikiden fazla hayvan bu Yönetmeliğin şartları gereği kısmi olarak tanımlanmışsa uygulanır.

(2) Tanımlanmamış hayvanlar idari para cezası uygulamasını takiben veri tabanına kayıt edilir.

Destekleme ödemesi

MADDE 67 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tanımlanmayan ve kayıt altına alınmayan, işletme kayıtlarını tutmayan ve bildirim yapmayan hiçbir işletmeye, hayvanı için destekleme ödemesi yapılmaz.

İspat

MADDE 68 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre tanımlanmamış sığır cinsi hayvanların yakalanması durumunda, eğer hayvan sahibi yakalanan hayvanların tanımlarını ve hayvanların kendisine ait olduğunu ispat edemez ise, yakalanan bu tür hayvanlar kaçak olarak kabul edilir.

Masrafların ödenmemesi

MADDE 69 – (1) Eğer hayvan sahibi, 31 inci maddede belirtilen masrafları ödemezse, bu hayvan sahibine ait hayvanlar için pasaport düzenlenmez.

Bildirim

MADDE 70 – (1) Hayvan sahibi, sığır cinsi hayvanların doğum, ölüm, işletmede zorunlu kesim ve hareketlerini yedi gün içinde, kendisine ve işletmesine ait bilgileri otuz gün içinde ilgili İl/İlçe Müdürlüğüne bildirir.

(2) Hayvan sahibi süresi içerisinde gerekli bildirimlerde bulunmaz ise, ilgili İl/İlçe, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine göre idari para cezası uygular.

(3) Hayvanların işletme değiştirmelerinde süresi içerisinde çıkış veya varış bildirimi yapılmadığının tespit edilmesi halinde, işletme sahibine Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği gerekli bildirimlerde bulunmadığından dolayı idari para cezası uygulanır. İdari para cezasının uygulanmasını takiben, hayvanın çıkış veya varış işletmesinin bağlı bulunduğu İl/İlçe Müdürlüğüne bilgi verilir.

Kesimhane ve hayvan satış yerleri ile ilgili kısıtlamalar

MADDE 71 – (1) Bu Yönetmeliğe göre tanımlanmayan ve beraberlerinde pasaportu bulunmayan hiçbir sığır cinsi hayvan veya veteriner sağlık raporu bulunmayan ya da belgelerinde yanlış bilgileri bulunan sığır cinsi hayvanların kesimhanelerde kesimine, hayvan satış yerlerine girişine izin verilmez.

(2) Tanımlanmamış veya beraberinde nakline ait belgeleri bulunmayan hayvan kesimi yapan yerlere Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği idarî para cezası uygulanır.

(3) Kesimhaneye tanımlanmamış hayvanın gelmesi durumunda hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlara kulak küpesi takılır, kayıt altına alınır, hayvanlar kestirilir ve sahibine teslim edilir.

(4) Hayvan satış yerlerine tanımlanmamış hayvan gelmesi durumunda hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlara kulak küpesi takılır ve kayıt altına alınır. Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi hükmü gereği en yakın kesimhanede kestirilir ve hayvan sahibine teslim edilir.

(5) Resmî veteriner hekim bu hayvanlardan elde edilecek hayvansal ürünlerin piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına kanaat getirirse hayvanlar, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

Nakil sırasında yakalanan tanımlanmamış sığır cinsi hayvanlarla ilgili işlemler

MADDE 72 – (1) Tanımlanmamış sığır cinsi hayvanların nakil sırasında yakalanması hâlinde yakalandığı il veya ilçe sınırları içindeki İl/İlçe Müdürlüğü tarafından hayvan sahibine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlar tanımlanarak kayıt altına alınır. Kanunun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği en yakın kesimhanede kestirilir ve hayvan sahibine teslim edilir.

(2) Resmî veteriner hekim bu hayvanlardan elde edilecek hayvansal ürünlerin piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına kanaat getirirse hayvanlar, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından itlaf ve imha edilir.

İşletmede tespit edilen tanımlanmamış sığır cinsi hayvanlar

MADDE 73 – (1) İşletmede doğmuş ve yetiştirilmiş olması haricinde, bu Yönetmelikle belirlenen süreler içinde tanımlanmamış olduğu tespit edilen sığır cinsi hayvanlar, işletmeye tanımlanmamış olarak getirilmiş olduğundan belgesiz nakil yapıldığı kabul edilir, söz konusu tanımlanmamış hayvanlar için hayvan sahiplerine, Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası (f) bendi hükmü gereği hayvan sevklerinde Bakanlıkça belirlenen belgeleri bulundurmaması nedeniyle hayvan başına idari para cezası uygulanır. Hayvan sahibine verilen idari para cezasının onaylanmasını takiben hayvanlar tanımlanarak kayıt altına alınır.

Tanımlama araçlarında yapılan tahrifat ve sahtecilik

MADDE 74 – (1) Hayvanların tanımlanmasında kullanılan tanımlama araçlarında tahrifat yapanlara, sahtelerini üretenlere veya uygulayanlara Kanunun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (e) bendi hükmü gereği idari para cezası uygulanır.

ONBİRİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 75 – (1) 28/7/2002 tarih ve 24829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Tanımlama süresi

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Herhangi bir nedenle bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tanımlanmayan her yaştaki sığır cinsi hayvanların, 14 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen 20 günlük tanımlama süresine bakılmaksızın bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren 6 ay içerisinde tanımlama ve kayıt işlemleri yapılır.

Yürürlük

MADDE 76 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 77 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Ev ve Süs Hayvanlarının Ticari Olmayan Hareketlerinde Uygulanacak Hayvan Sağlığı Şartlarına Dair Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; insan ve hayvan sağlığının korunmasını sağlamak ve türe özgü hayvan hastalıklarının yayılması riskini azaltmak için ev ve süs hayvanlarının ticari olmayan hareketlerinde uygulanacak hayvan sağlığı şartları ve yapılacak kontrollere dair usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, ev ve süs hayvanlarının ülke içerisindeki hareketleri, Türkiye’den diğer ülkelere hareketleri ile diğer ülkelerden Türkiye’ye hareketlerinde uygulanacak hayvan sağlığı şartları ile ilgili usul ve esasları kapsar.

(2) 27/9/1994 tarihli ve 4041 sayılı Kanunla uygun bulunan Nesli Tehlikede Olan Yabanî Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme ve taraf olunan ekleri kapsamındaki türlerin korunmasına yönelik kurallar, hayvan sağlığı şartları ile ilgili olmayan, bazı tür ve ırkların hareketlerinin kısıtlanmasına ilişkin mevzuat hükümleri saklıdır.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 34 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

(2) Bu Yönetmelik, Avrupa Birliğinin Pet Hayvanlarının Ticari Olmayan Hareketlerinde Uygulanan Hayvan Sağlığı Şartlarına Dair 998/2003 sayılı Konsey Tüzüğü ve 2004/824/EC sayılı Köpek, Kedi ve Gelinciklerin Üçüncü Ülkelerden Topluluğa Ticari Olamayan Hareketleri İçin Model Sağlık Sertifikasına Dair Komisyon Kararına paralel olarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Belge kontrolü: Veteriner sağlık sertifikası ve sevkiyata eşlik eden diğer belgelerin kontrolünü,

c) CITES: 27/9/1994 tarihli ve 4041 sayılı Kanunla uygun bulunan Nesli Tehlikede Olan Yabanî Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme ve taraf olunan eklerini,

ç) Ev ve süs hayvanı: Sahiplerinin ya da sahipleri adına sorumluluğunu almış kişilerin yanında bulunan, üçüncü bir şahsa satışı ya da devredilmesi amaçlanmayan arılar, kabuklu hayvanlar ve kümes hayvanları haricindeki omurgasızlar, amfibik hayvanlar, köpek, kedi, gelincik, süs balıkları, sürüngen, kemirgen, evcil tavşan ve tüm kuşları,

d) Fiziksel kontrol: Numune alma ve laboratuvar testlerini de içeren sevkiyatın kendisi üzerinde yapılan kontrolü,

e) Giriş: Malların Türkiye Gümrük Bölgesine ve serbest bölgelere girişi, ithalatı ve transit rejimine tabi tutulmasını,

f) Hareket: Ev ve süs hayvanlarının ülke içi hareketlerini, Türkiye’den başka bir ülkeye veya başka bir ülkeden Türkiye’ye girişlerini veya tekrar girişlerini,

g) Kimlik kontrolü: Veteriner sağlık sertifikası ve ilgili mevzuatta belirlenmiş sevkiyata eşlik eden diğer belgelerde beyan edilen bilgilerle sevkiyatın birbirini tutup tutmadığını anlamak amacıyla görsel olarak yapılan kontrolü,

ğ) Merkezi Yetkili Makam: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

h) Pasaport: Ev ve süs hayvanını açık olarak tanımlayan ve bu Yönetmelik çerçevesinde kontrol edilecek hususlara ilişkin ev hayvanının durumunu belgeleyen belgeyi,

ı) Resmî veteriner hekim: Bu Yönetmelikteki görevleri Bakanlık adına yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,

i) Veteriner kontrolü: Veteriner sınır kontrol noktası müdürlüğünde veya veteriner sınır kontrol noktasının bulunmadığı yerlerde Bakanlık il müdürlüklerinde, Merkezi Yetkili Makam tarafından yetkilendirilen ilgili personel tarafından, hayvan ve insan sağlığını doğrudan veya dolaylı olarak korumak amacıyla yürütülen belge, kimlik ve fiziksel kontrolleri kapsayan her türlü resmî kontrolü,

j) Veteriner sağlık sertifikası: Bu Yönetmelik kapsamındaki ev ve süs hayvanlarının Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında sağlık şartlarına uygun olduğunu gösteren, resmî veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Kimliklendirme

MADDE 5 – (1) Ek-1’de yer alan hayvan türlerinden kısım A ve kısım B’de sıralanan hayvan türlerinin, açıkça okunabilir bir dövme ya da elektronik bir kimliklendirme sistemi (mikroçip) sistemlerinden biri ile tanımlanmış olması gerekir.

(2) Hayvanın elektronik kimliklendirme sistemi ile kimliklendirilmesi durumunda, okuyucunun (transponder) Ek-1’in (A) bölümündeki hükümlere uygun olması gerekir. Aksi takdirde hayvan sahibi ya da sahibi adına hayvandan sorumlu olan kişi, yapılacak resmî kontrollerde hayvanın kimliğini tespit etmeye yarayacak okuyucuyu temin etmek zorundadır.

(3) Hayvanın kimliği, hayvan sahibinin adını ve adresini belirleyen ayrıntıları içerir.

Kuduz aşısı

MADDE 6 – (1) Kuduz aşılaması ve periyodik aşılamalar, Ek-1’in (B) bölümüne uygun olarak yapılır.

Kuduz aşısı kontrolü

MADDE 7 – (1) Yetkili bir veteriner hekim tarafından son kuduz aşılamasından en az 30 gün sonra alınan kan serumu örneği, Avrupa Birliği tarafından kuduz hastalığı testi için onaylanmış bir laboratuvara anti-kuduz antikor titrasyon testi için gönderilir. Nötralize edici antikor titresi en az 0,5 UI/ml. olarak veya eşdeğer düzeyde ölçülür.

(2) Laboratuvar test ücretleri ev ve süs hayvanlarının sahipleri tarafından karşılanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ev ve Süs Hayvanlarının Hareketleri

Ülke içerisindeki hareket

MADDE 8 – (1) Ev ve süs hayvanlarının sahipleri, seyahat ederken yanlarında eşlik eden ev ve süs hayvanlarına ait bir kimlik belgesi taşır ve yetkili makamlar tarafından sorulması durumunda, hayvana ait kimlik belgesini sunar.

Türkiye’den diğer ülkelere hareket

MADDE 9 – (1) Ev ve süs hayvanlarının Türkiye’den diğer ülkelere hareketleri, hayvanın gideceği ülkenin ulusal mevzuatına tabidir.

(2) Hayvan sahibi, varış ülkesinin yetkili makamına veya ülkenin Türkiye’de bulunan temsilciliğine gereken bilgileri hareket tarihinden en az 6 ay önce danışır.

(3) Temin edilen bilgiler, hayvana ilişkin istenen kan testi, veteriner sağlık sertifikası gibi sağlık şartlarının yerine getirilmesi için derhal hayvanın çıkış yapacağı ilgili veteriner teşkilatına bildirilir ve gerekli işlemler yapılır.

Ev ve süs hayvanlarının Türkiye’ye hareketleri

MADDE 10 – (1) Türkiye’ye kedi, köpek ve gelinciklerin yolcu beraberinde girişi, ancak Bakanlık tarafından belirlenmiş olan giriş kapılarından gerçekleşebilir. Kedi, köpek ve gelincikler;

a) 5 inci madde hükümlerine uygun olarak kimliklendirilmiş olur.

b) 6 ncı madde hükümleri doğrultusunda kuduz hastalığına karşı aşılanmış olur.

c) Hareketlerinden 3 ay önce ve son kuduz aşılamasından en az 30 gün sonra yetkili bir veteriner hekim tarafından alınan kan serumu örneklerinde antikor titrasyon testi, 7 nci madde hükümlerine uygun olarak yapılır ve hayvanın kabul edilebilir anti-kuduz antikor titresine sahip olduğunu gösterir sonuç raporu Türkiye giriş gümrüğüne sunulmak üzere temin edilir.

ç) Kuduz antikor titrasyon testi, kabul edilebilir anti-kuduz antikor titresine sahip olduğu pasaportunda belirtilen ve kuduz hastalığına karşı aşılamaları düzenli ve 6 ncı maddeye uygun olarak aşılanan hayvanlar için tekrar talep edilmez.

d) Türkiye menşeli olan ev ve süs hayvanının, başka bir ülkeye gidip tekrar dönmesi durumunda; Türkiye’den hareketinden önce alınmış ve kabul edilebilir anti-kuduz antikor titresine sahip olduğunu gösterir sonuç raporu varsa, (c) bendinde geçen 3 aylık süre koşulu aranmaz.

e) Ev ve süs hayvanının menşe ülke veteriner servisi tarafından düzenlenmiş ve onaylanmış Ek-2’de örneği verilen bir veteriner sağlık sertifikasına sahip olması gerekir.

f) Ev ve süs hayvanlarına, yetkili bir veteriner hekimce verilen pasaport eşlik eder. Bu pasaportun, yetkili bir veteriner hekim tarafından uygulanmış olan kuduz aşısının 6 ncı madde hükümlerine uygunluğunu ve geçerlilik süresinin halen devam ettiğini, ayrıca türe özgü diğer hastalıklara karşı da aşı ve ilaç uygulamalarının yapıldığını doğrulaması gerekir.

(2) Türkiye’ye 3 aylıktan küçük aşılanmamış kedi, köpek ve gelinciklerin girişine, hayvanların getirildiği ülkenin kuduz hastalığına ilişkin hayvan sağlığı durumu göz önüne alınarak Bakanlığın belirlediği sağlık şartlarının karşılanması koşuluyla izin verilebilir.

(3) Ek-1’deki hayvan türlerinden kısım C’de yer alan hayvan türlerinin yolcu beraberinde ülkeye girişine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Resmî kontroller

MADDE 11 – (1) Türkiye’ye kedi, köpek ve gelinciklerin yolcu beraberinde girişine ilişkin resmî kontroller, ilgili gümrük müdürlüğü ile koordinasyon içerisinde yürütülür.

(2) Hayvan sahibi veya hayvandan sorumlu kişi, hayvanın bu Yönetmelikle belirlenen kuralları karşıladığını gösteren her türlü bilgi ve belgeyi resmî kontrollerden sorumlu otoritelere sunmak zorundadır.

(3) Yapılan kontroller sonucunda, bu Yönetmelik şartlarına uygun bulunmayan hayvanlar için, yetkili otorite resmî veterinere danışarak;

a) Menşe ülkeye geri gönderir.

b) Mümkün olan durumlarda hayvanlar, gerekli hayvan sağlığı koşullarını karşılayıp karşılamadıklarının tespiti için gereken süre kadar karantina altında tutulur.

c) Geri gönderilmesi veya karantina altına alınarak izole edilmesi mümkün olmayan hayvanlar tazminatsız olarak itlaf edilir.

(4) Ev hayvanlarının ticari olmayan hareketlerinde uygulanan sağlık şartları ve ülkeye girişi ile ilgili koşullara ilişkin bilgiler, kamuya açık ve kolay ulaşılabilir olarak sunulur.

(5) Kontrollere ve karantinaya ilişkin tüm masraflar hayvan sahibine aittir.

Koruma önlemleri

MADDE 12 – (1) Bakanlık gerek gördüğünde ev ve süs hayvanlarının ülkeye girişlerinde, ilgili mevzuat hükümleri gereğince koruma önlemleri alır.

Elektronik kimliklendirme sistemi

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 5 inci maddede belirtilen elektronik kimliklendirme sistemi ilgililerce 1/1/2013 tarihinden itibaren aranır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentleri yürürlüğe girinceye kadar konuyla ilgili mevcut hükümlerin uygulamasına devam olunur.

Yürürlük

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmeliğin;

a) 10 uncu maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentleri yayımı tarihinden üç ay sonra,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

EK-1

Hayvan Türleri

KISIM A

Köpekler

Kediler

KISIM B

Gelincikler

KISIM C

Omurgasızlar (arılar ve kabuklular hariç), tropik süs balıkları, amfibiler, sürüngenler.

Kuşlar: tüm türler (kümes hayvanları hariç)

(Kümes hayvanları, damızlık ya da tüketime yönelik et veya yumurta ya da av hayvanları tedariki için beslenen ya da tutulan tavuk, hindi, beç tavuğu, ördek, kaz, bıldırcın, güvercin, sülün, keklik ve devekuşu anlamına gelir.)

Memeliler: kemirgenler ve evcil tavşanlar.

A) KİMLİKLENDİRME İLE İLGİLİ TEKNİK ŞARTLAR

Standart elektronik kimliklendirme sistemi, yalnızca okunabilir özellikte pasif radyo frekanslı kimliklendirme aletidir. (transponder) Bu aletin;

1) ISO 11784 standardına uygun ve HDX veya FDX-B teknolojilerine sahip olması gerekir.

2) ISO 11785 standardına uygun bir okuyucu tarafından okunabilir olması gerekir.

B) KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI AŞILAMA İLE İLGİLİ TEKNİK ŞARTLAR

Kuduz aşılaması, aşağıdaki şartların karşılanması halinde geçerli kabul edilir.

1) Kuduz aşısı;

a) Modifiye edilmiş canlı bir aşı olamaz ve aşağıdaki kategorilerden birinde yer alır.

(i) Beher dozda en az bir antijenik ünite içeren inaktive bir aşı.

(ii) Canlı virüs vektöründe kuduz virüsünün bağışıklık glikoproteinini gösteren rekombine bir aşı.

b) Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatının (OIE) yayımladığı, Kara Hayvanlarında Kullanıma Mahsus Aşılar ve Teşhis Testleri Kılavuzuna uygun olur.

2) Kuduz hastalığına karşı yapılmış bir aşılama, ancak aşağıdaki şartların karşılanması halinde geçerli kabul edilir.

a) Pasaportun veya hayvan sağlığı sertifikasının ilgili bölümünde belirtilen tarihte yapılmış olmalıdır.

b) Paragraf (a)’da belirtilen tarih, pasaportun veya hayvan sağlığı sertifikasının ilgili bölümünde belirtilen mikroçip uygulama tarihinden erken bir tarih olamaz.

c) Onaylı aşının yapıldığı ülkede, kuduz aşısı için verilen pazarlama ruhsatına ait teknik şartnameye uygun olarak, ilk aşılama için imalatçı tarafından uyulması önerilen aşılama protokolünün tamamlanmasının üzerinden en az 21 gün geçmiş olmalıdır.

ç) Onaylı aşının yapıldığı ülkede, kuduz aşısı için verilen pazarlama ruhsatına ait teknik şartnamede belirtildiği üzere, aşılamanın geçerlilik süresi pasaportun veya hayvan sağlığı sertifikasının ilgili bölümünde yetkili veteriner hekim tarafından işlenmiş olmalıdır.

d) Rapel aşılama, önceki aşılamanın geçerlilik süresi içinde yapılmadığı takdirde, “ilk aşılama” olarak kabul edilir.

Link: Hayvanlarda Soy Kütüğü ve Ön Soy Kütüğü Esasları Hakkında Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; damızlık amaçlı hayvanların yetiştirilmesi, kayıt altına alınması ve hayvan ıslahı çalışmalarının yürütülmesini sağlamak üzere soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemini oluşturmaktır.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; sığır, koyun, keçi, manda ve arı yetiştiriciliğinde soy kütüğü ve ön soy kütüğü sisteminin gerektirdiği kayıtlar ile verilerin depolanması, değerlendirilmesi, değerlendirme sonuçlarının yayınlanması, ıslah programı, belgelendirme ve ıslahla ilgili yapılacak iş ve işlemleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Birlik: Her türden hayvan için ıslah esas olmak üzere yetiştirme, pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla gerçek ve tüzel kişiliği haiz yetiştiriciler ile kurum ve kuruluşların il bazında oluşturdukları yetiştirici birliklerini,

c) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren vasıflı ve damızlık belgeli hayvanları,

ç) Damızlık belgesi: Ana ve babası bilinen ve kayıt sisteminde kayıtlı damızlık hayvanlara verilen belgeyi,

d) Islah programı: Türkiye koşullarına uyumlu kaliteli damızlıklar elde etmek amacıyla ulusal veya bölgesel olarak planlanan ıslah çalışmalarını düzenlemek ve yönlendirmek amacıyla yapılan çalışma planını,

e) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerini,

f) Kayıt sistemi: Hayvansal üretimin ve/veya ıslah programının gereği, toplanması öngörülen bilgilerin kaydedildiği, depolandığı ve değerlendirildiği tür bazında tutulan kayıt ortamını,

g) Merkez birliği: İl yetiştirici birliklerinin bir araya gelerek oluşturdukları ve faaliyetleri tüm yurdu kapsayacak şekilde her türden hayvan için ayrı kurulmuş merkez birliklerini,

ğ) Ön soy kütüğü: Sadece yetiştirme kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

h) Soy kütüğü: Yetiştirme ve verim kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

ı) Yetiştirici: Hayvanların mülkiyet hakkını üzerinde bulunduran gerçek veya tüzel kişiyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Yetki, Başvuru ve Denetleme

Yetki

MADDE 5 – (1) Soy kütüğü ve ön soy kütüğü çalışmaları aşağıda belirtilen kuruluşlar tarafından yürütülür:

a) İllerde; il müdürlüğü ve/veya birliklerin kurulduğu illerde, merkez birliğine üye ve merkez birliği aracılığıyla Bakanlıktan yetki almış olan birlik,

b) Ülke genelinde; Bakanlık ve/veya Bakanlıktan yetki almış merkez birliği.

(2) Soy kütüğü ve ön soy kütüğü sisteminin gerektirdiği tüm işlemler; soy kütüğüne kayıtlı işletmelerde birlikler, ön soy kütüğüne kayıtlı işletmelerde il müdürlükleri ve/veya birlikler tarafından yapılır.

(3) Bakanlık, birliklere teknik hizmetler, sağlık hizmetleri ve eğitim konusunda gerektiğinde ayni ve nakdi destek sağlayabilir.

Başvuru

MADDE 6 – (1) Soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemini yürütmek isteyen birlikler, içeriği merkez birliklerince belirlenen başvuru dosyasını hazırlayarak merkez birliğine müracaat eder. Merkez birliği en geç otuz işgünü içerisinde incelemesini yapar. Uygun görmemesi durumunda birliğe gerekçeli yazılı cevap verir. Uygun görmesi durumunda onay için birlik adına Bakanlığa başvurur. Bakanlık başvuruyu inceler ve en geç on beş işgünü içerisinde cevaplar.

(2) Bakanlık tarafından başvurunun uygun bulunması durumunda il müdürlüğü bilgilendirilir.

(3) Soy kütüğüne kayıtlı olmak isteyen yetiştirici, birliğe müracaat eder. Birlik kuruluş belgesindeki koşulları taşıyan, asıl veya geçici üye olan her yetiştirici ve işletmesindeki tüm hayvanlar soy kütüğü kapsamındadır.

(4) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait hayvanlar soy kütüğü kapsamına alınacak ise üyelik şartı aranmaz. Bu kapsamdaki iş ve işlemler, merkez birliği ile yapılacak protokolle belirlenir.

(5) İşletmesini ve hayvanlarını ön soy kütüğüne kayıt ettirmek isteyen yetiştiriciler, yetkili kuruluşlara müracaat eder, uygun görülenler sisteme dâhil edilir.

(6) Ülke içerisinde, suni tohumlama ve embriyo transferi yapılan her sığır ve sığırın sahibi yetiştirici soy kütüğü veya ön soy kütüğüne kaydedilir.

Denetleme

MADDE 7 – (1) Soy kütüğü çalışmalarına yetki verilen merkez birliği Bakanlık tarafından, birlik ise merkez birliği ve/veya Bakanlık tarafından denetlenir. Kurallara ve taahhütlerine uymayanlar yazılı olarak uyarılır. En geç üç ay sonra yapılan denetimde uymamanın devamı durumunda soy kütüğü çalışmalarını yürütme yetkisi geri alınır. Birliğin yetkisinin alınması durumunda soy kütüğü çalışmaları iptal edilir ve tüm işletmeler ön soy kütüğü kapsamına alınarak, çalışmalar il müdürlüğünce yürütülür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Genel Hususlar

Kayıt

MADDE 8 – (1) Suni tohumlama ve embriyo transferi yapılan her sığır ve işletmesi ile ülke içerisinde yapılan tüm suni tohumlama ve embriyo transferi bilgileri soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemine kayıt edilir.

Belgelendirme

MADDE 9 – (1) Ferdi, koloni, sürü bazında hayvanların satılması halinde yetiştiricinin birliğe talebi üzerine; içeriği ve şekli Bakanlık tarafından belirlenen damızlık belgesi verilir. Birlik olmayan illerde talep, il müdürlüğü üzerinden merkez birliğine yapılır. Bakanlıkça belirlenen kriterlere sahip olmayan hayvanlara damızlık belgesi düzenlenmez.

(2) Belge ücreti, Bakanlığın uygun görüşü ile merkez birliği tarafından belirlenir.

Bildirim

MADDE 10 – (1) Hayvanın başka bir şahsa satılması durumunda hayvan sahibi ve alıcısı tarafından; kesilmesi, ölmesi gibi sürü dışına çıkması durumlarında hayvan sahibi tarafından bir ay içerisinde soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemine işletilir.

Soy kütüğü

MADDE 11 – (1) Soy kütüğü, asgari aşağıdaki konu ve faaliyetleri içerir:

a) Tanımlama,

b) Soy bilgileri,

c) Islaha konu olabilecek özellik ve bilgileri,

ç) Üremeye esas bilgiler,

d) Sürüden ayrılma bilgileri,

e) Veri tabanı oluşturulması ve verilerin depolanması,

f) Verilerin değerlendirilmesi ve sonuçların yayınlanması,

g) Islah programı,

ğ) Damızlık belgesi verilmesi.

(2) Soy kütüğü ve soy kütüğü içerisinde ıslah programı kapsamındaki verilerin toplanması ile ilgili tüm iş ve işlemler merkez birliği tarafından yürütülür.

Ön soy kütüğü

MADDE 12 – (1) Ön soy kütüğü, asgari aşağıdaki konu ve faaliyetleri içerir:

a) Tanımlama,

b) Soy bilgileri,

c) Üremeye esas bilgiler,

ç) Sürüden ayrılma bilgileri,

d) Veri tabanı oluşturulması ve verilerin depolanması,

e) Verilerin değerlendirilmesi ve sonuçların yayınlanması,

f) Damızlık belgesi verilmesi.

Tanımlama

MADDE 13 – (1) Hayvanlar, ait oldukları türün özelliklerine göre ferdi, sürü veya koloni bazında tanımlanır.

Sığırlarda ıslaha konu olacak asgari özellik ve bilgiler

MADDE 14 – (1) Sığırlarda asgari aşağıdaki özellik ve bilgiler aranır:

a) Her bir ineğin verdiği süt miktarı ve ıslah programı kapsamındaki ineklerde sütün içeriği (yağ, protein ve benzeri) belirlenir. Islah amaçlarındaki değişiklik ve piyasa talepleri doğrultusunda Bakanlıkça diğer verim veya özellikler eklenebilir.

b) Soy kütüğüne kayıtlı ineklerde süt verim kontrolü yapılır.

c) İllerde süt verim kontrollerini yapma yetkisi Bakanlık tarafından soy kütüğü sistemini yürütmeye yetkili kılınan birliğe aittir.

Veri tabanı

MADDE 15 – (1) Veri tabanı, Bakanlık tarafından yetki verilmiş merkez birliği tarafından oluşturulur.

(2) Soy kütüğü ve ön soy kütüğü sisteminde tutulan tüm kayıtlar merkez birliğinde depolanır.

(3) Veri tabanından Bakanlık yararlanabilir.

(4) Veri tabanı oluşturulması ve geliştirilmesinde Bakanlık destek verebilir.

Verilerin değerlendirilmesi

MADDE 16 – (1) Soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemindeki tüm kayıtlar, yapılacak ıslah ve Bakanlık ve/veya merkez birliğinin belirleyeceği diğer çalışmalarda kullanılmak üzere değerlendirilir.

(2) Verilerin değerlendirilmesine ve damızlık değer tahmini yapılması veya yaptırılmasına Bakanlık ve/veya merkez birliği yetkilidir.

Islah programı

MADDE 17 – (1) Ülkesel ıslah programları, Bakanlık ve merkez birliği tarafından hazırlanır. Islah programları Bakanlık tarafından onaylandıktan sonra tür bazında hazırlanacak talimatla uygulamaya konulur.

(2) Islah programlarında yapılacak her türlü değişiklik Bakanlığın onayına sunulur.

(3) Islah programlarında; ıslah amacı, sürü büyüklüğü, kayıtlı sürü büyüklüğü, programın süresi, faaliyet planı ve diğer teknik detaylar belirlenir.

(4) Bir ıslah programı kapsamındaki popülasyonda birden fazla kuruluş ıslah programı yürütemez.

(5) Bakanlık uygulamayı izlemek ve programdan sapma olması durumunda yazılı uyarıdan altı ay sonra yapılacak denetimi takiben onayını geri çekebilir.

(6) Sığırlarda ıslah programını yürütecek kuruluşlar, sperma üretme istasyonuna sahip veya bir sperma üretme istasyonu ile sözleşme yapar.

(7) Islah programı kapsamındaki sığırlar soy kütüğüne kayıtlı olmalıdır.

(8) Sperma üretme istasyonuna sahip olup boğalarını test etmek isteyen kuruluş, merkez birliği ile işbirliği protokolü yapar.

Damızlık belgesi

MADDE 18 – (1) Soy kütüğü ve ön soy kütüğüne kayıtlı hayvanların satılması durumunda, damızlık belgesi verilir.

(2) Damızlık belgesi düzenleme ve onaylama yetkisi, Bakanlık ve/veya merkez birliğine aittir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Talimatlar

MADDE 19 – (1) Bakanlık;

a) Tür bazında damızlık belgesinin şekil ve içeriğini,

b) Tür bazında doğum, çoğalma, tohumlama, embriyo transferi ve çiftleştirmeye ilişkin bilgilerle ilgili çalışmaların usul ve esaslarını,

c) Tür bazında sürüden ayrılma bilgileri ile ilgili çalışmaların usul ve esaslarını,

ç) Islaha konu olabilecek özellik ve bilgiler ile bunlarla ilgili yapılacak çalışmaların usul ve esaslarını,

d) Soy kütüğü ve ön soy kütüğünde yer alması gereken asgari soy bilgilerinin neler olacağını,

e) Soy kütüğü ve ön soy kütüğüne girecek işletme ve hayvanlarla ilgili kriterler ve yetiştiricilerin uyacakları hususları,

çıkaracağı talimatlarla belirler.

İdari yaptırımlar

MADDE 20 – (1) Soy kütüğü ve ön soy kütüğünde kayıtlı hayvanlarla ilgili Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı olarak sahte belge düzenleyenlere, sunanlara veya belgede tahrifat yaparak ilgilileri yanıltanlara, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi hükmü uygulanır.

(2) Hayvanın başka bir şahsa satılması, kesilmesi, ölmesi gibi sürü dışına çıkması durumlarını bir ay içerisinde soy kütüğü ve ön soy kütüğü sistemine işletmeyen hayvan sahipleri veya alıcıları hakkında 5996 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi hükmü uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 21 – (1) 6/12/2001 tarihli ve 24605 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvanlarda Soykütüğü ve Önsoykütüğü Esasları ile Çalışma Usulleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama ve Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik 08 Aralık 2011

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tek tırnaklı, çift tırnaklı, kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar ile arı, ipek böceği ve her türlü hayvanın üretim ve ıslahına yönelik, kişi veya kuruluşlar tarafından yapılacak suni tohumlama, tabii tohumlama, embriyo transferi, genetik kopyalama ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerin düzenlenmesi, denetlenmesi, uygulama izinlerinin verilmesi; sperma ve embriyo ithalatı, ihracatı, suni tohumlama kayıtları ile istatistik bilgilerin derlenmesi, Bakanlık tarafından yapılacak suni tohumlama, tabii tohumlama ve embriyo transferi hizmetlerinde ücret alınması, suni tohumlama hizmetlerinin devrinin yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, kişi veya kuruluşların suni tohumlama, tabii tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerine ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Birlik: Her türden hayvan için ıslah esas olmak üzere yetiştirme ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirmek amacıyla, gerçek ve tüzel kişiliği haiz yetiştiriciler ile kurum ve kuruluşların oluşturdukları Yetiştiriciler Birliğini,

c) Biyoteknolojik faaliyet: Hayvanların eşey hücrelerini veya üreme fizyolojilerini etkilemek veya yönlendirmek amacıyla yapılan her türlü faaliyeti,

ç) Damızlık: Irkına, tipine ve verimine özgü özellikleri gösteren vasıflı ve damızlık belgeli veya sertifikalı hayvanları,

d) Döl kontrolü (progeny testing): Soy kütüğü ve verim kayıtlarının düzenli tutulduğu yeterli teknik alt yapı, uzman personel ve hayvan varlığına sahip kuruluşlar tarafından yürütülen ve damızlıkları döllerinin verimlerine göre seçmeyi sağlayan uygulamaları,

e) Embriyo transferi: Damızlık hayvanlardan elde edilen embriyoların taze veya dondurularak uygun dönemdeki dişi hayvanların genital kanalına özel tekniklerle ve hijyenik koşullarda nakledilmesini,

f) Genetik kopyalama: Damızlık hayvanlara ait bir genomdan biyoteknolojik yöntemler kullanılarak onun tüm genotipik özelliklerini taşıyan yeni bir canlının elde edilmesini,

g) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüklerini,

ğ) Kişi veya kuruluşlar: Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişileri,

h) Ön soy kütüğü: Sadece yetiştirme kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

ı) Pedigri: Soy kütüğüne kayıt edilen damızlıklarla, safkan atların numara, isim, orijin, ırk, renk, eşkâl, cinsiyet, doğum tarihi, verim kayıtları, yetiştirici ve sahibi ile hayvanın cetlerine ait bilgileri ve verimlerini belirten belgeyi,

i) Serbest veteriner hekim: 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun hükümleri uyarınca mesleğini serbest olarak icra eden veteriner hekimleri,

j) Soy kütüğü: Yetiştirme ve verim kayıtları tutulan işletmelerde mensup olduğu ırkın özelliklerini taşıyan hayvanlar için oluşturulan kayıt sistemini,

k) Sperma: Sağlıklı ve damızlık niteliği taşıyan erkek hayvanlardan belirli yöntemlerle alınan, ejekülatların spermatolojik muayeneleri yapıldıktan sonra, taze ya da dondurulmuş sperma porsiyonlarını,

l) Suni tohumlama: Uygun tohumlama zamanında, dişi hayvanın genital kanalına spermaların hijyenik koşullarda nakledilmesini,

m) Veteriner sağlık teknisyeni: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Tarım Meslek Lisesi Veteriner Sağlık Bölümü ile daha önce Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı olan Veteriner Sağlık Meslek Lisesi, Hayvan Sağlığı Memurları Okulu, Hayvan Sağlığı Memurları Meslek Lisesi okullarından mezun teknisyenleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Suni Tohumlama, Embriyo Transferi ve Diğer Biyoteknolojik Faaliyetlerin

Uygulaması, Kursları, İzni, Suni Tohumlama Hizmetlerinin

Devri ve Tabii Tohumlama

Uygulama esasları

MADDE 5 – (1) Suni tohumlama ve embriyo transferi uygulaması aşağıdaki esaslar dâhilinde yapılır.

a) Çift tırnaklı, tek tırnaklı ve diğer memeli hayvanlarda suni tohumlamayı Bakanlıkça düzenlenen kursta başarılı olan veteriner hekim veya veteriner hekim sorumluluğunda veteriner sağlık teknisyenleri, embriyo transferini ise Bakanlıkça düzenlenen kursta başarılı olan veteriner hekim yapar. Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar, ipek böceği ve arıda suni tohumlamayı bu konularda eğitim almış fakülte, yüksek okul ve meslek lisesi mezunları yapar.

b) Suni tohumlama veya embriyo transferi izni almış bir veteriner hekimin sorumluluğunda en fazla iki veteriner sağlık teknisyeni suni tohumlama izni alarak çalışabilir. Birlik ve kooperatiflerde ise bir veteriner hekimin sorumluluğunda en fazla üç veteriner sağlık teknisyeni suni tohumlama izni alarak çalışabilir.

c) Suni tohumlama ve embriyo transferi yapan kişi ve kuruluşlar yaptıkları uygulama ile ilgili olarak Bakanlık tarafından belirlenen belgenin bir nüshasını yetiştiriciye vermek zorundadır.

ç) Suni tohumlama yapan kişi ve kuruluşlar, kulak numarası olmayan hayvana suni tohumlama yapamaz.

d) Suni tohumlama ve embriyo transferi izni almış kişi veya kuruluşlar, üretimine ve ithalatına Bakanlıkça izin verilen sperma ve embriyoları kullanmak zorundadır. İzni olmayan spermayı ve embriyoları kullanan veteriner hekimlere ilişkin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır. İzni iptal edilen veteriner hekimin sorumluluğunda çalışan veteriner sağlık teknisyeninin de izni iptal edilmiş olur. İzni iptal edilen veteriner sağlık teknisyenleri başka bir veterinerin sorumluluğu altında görev alamaz.

e) Suni tohumlama ve embriyo transferi yapan kişi ve kuruluşlar, faaliyetleri ile ilgili olarak Bakanlıkça belirlenen kayıtları tutmak ve cetvelleri düzenlemek zorundadır.

f) Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyet yapma izni almış kişi veya kuruluşlar bu faaliyetlerinden vazgeçmeleri halinde bir ay içerisinde il müdürlüğü kanalıyla Bakanlığa bildirmek zorundadır.

g) Kişi veya kuruluşlar, bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmediği ya da kayıt ve belgelerde yanlış bilgiler aktardığı, suni tohumlama belgelerini zamanında düzenlemediği ve zamanında il/ilçe müdürlüğüne bildirmediği, kayıt ve belgelerde tahrifatlar yaptığı, hayvana farklı sperma kullandığı durumlardaki gibi usulsüzlükler tespit edildiğinde izinleri il müdürlüğünce 12 ay süre ile geçici olarak askıya alınır ve faaliyeti durdurulur. İzni iptal edilen veteriner hekimin sorumluluğunda çalışan veteriner sağlık teknisyeninin de izni iptal edilmiş olur. Bu süre içerisinde izni iptal edilen veteriner sağlık teknisyenleri başka bir veterinerin sorumluluğu altında görev alamaz. Bu süre sonunda il müdürlüğüne tekrar müracaat edilmesi halinde yapılan değerlendirmeler sonucunda kişi veya kuruluşlara gerekli izinler verilebilir.

ğ) Embriyo transferi yapma izni alan serbest veteriner hekimin, yanında çalıştırdığı veteriner sağlık teknisyenine embriyo transferi yaptırdığı tespit edildiği takdirde, sorumlu veteriner hekime 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır.

h) Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerini özel sektöre devretmek isteyen il müdürlükleri, Bakanlıktan izin almak zorundadır. Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetleri özel sektöre devredilen illerde kamu görevlisi (belediyede çalışanlar dahil) veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenlerine suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetler izni verilemez. Bu faaliyetlerde bulunan kamu görevlisi (belediyede çalışanlar dahil) veteriner hekim ve veteriner sağlık teknisyenleri hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır.

ı) Bakanlıktan izin almadan suni tohumlama, embriyo transferi yapan, biyoteknolojik faaliyetlerde bulunanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uygulanır ve izinsiz uygulama yapan veteriner hekimler ise; Veteriner Hekimler Odasına ve Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyine bildirimi sağlanır.

i) Suni tohumlama, iznini herhangi bir hayvancılık işletmesi için alan serbest veteriner hekim başka bir hayvancılık işletmesi için suni tohumlama izni alamaz.

j) Suni tohumlama ve embriyo transferi uygulama bilgileri soy kütüğü ve ön soy kütüğü kayıt sistemi olan türlerde bu sisteme kayıt edilmek zorundadır.

k) Diğer hayvan türleri ile ilgili uygulama esasları, Bakanlık tarafından belirlenir.

Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları

MADDE 6 – (1) Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları aşağıdaki esaslar dâhilinde yapılır.

a) Suni tohumlama ve embriyo transferi kurslarının düzenlenmesi, onayı, eğitici elemanların görevlendirilmesi ve sertifika düzenlenmesi Bakanlık tarafından yapılır.

b) Veteriner fakültelerinin, Dölerme ve Suni Tohumlama ile Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dallarında doktora veya uzmanlık yapmış olanlar için belgeleri ile müracaat etmeleri halinde kurs zorunluluğu aranmaz.

c) Suni tohumlama kursuna katılacak olanlar, ekinde diploma fotokopisi bulunan bir dilekçeyle ve il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa başvurur. Embriyo transferi kursuna katılacaklar ekinde suni tohumlama sertifikası bulunan bir dilekçeyle ve il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa başvurur.

ç) Çift tırnaklı ve tek tırnaklı hayvanlar ve diğer memeli hayvanlarla ilgili embriyo transferi kurslarına veteriner hekimler katılır.

d) Çift tırnaklı ve tek tırnaklı hayvanlar ve diğer memeli hayvanlarla ilgili suni tohumlama kurslarına veteriner hekimler ve veteriner sağlık teknisyenleri katılır.

e) Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar, ipek böceği ve arı ile ilgili suni tohumlama kursuna, bu konularla ilgili eğitim veren fakülte, ilgili meslek yüksek okulu ve meslek lisesi mezunları katılır.

f) Kursa katılanların kurs müddetince devam etmeleri mecburi olup, kurslarda başarılı olanlara Bakanlıkça onaylı sertifika verilir.

g) Kurs katılım ücretleri Bakanlık personeli hariç, kursa katılanlar tarafından ödenir ve kurs ücretleri Bakanlıkça belirlenir.

ğ) Suni tohumlama ve embriyo transferi kursları, katılım müracaatları il müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa bildirilerek ve Bakanlıktan izin alınması kaydıyla; Bakanlık il müdürlükleri, veteriner hekimleri odaları ve veteriner fakültelerinin Dölerme ve Suni Tohumlama Anabilim Dalı tarafından süresi en az beş iş günü olmak üzere düzenlenir ve başarılı olanlar Bakanlığa bildirilir. Sertifikalar, Bakanlıkça onaylandıktan sonra geçerlilik kazanır.

Suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetlerin izni

MADDE 7 – (1) Tek tırnaklı, çift tırnaklı ve diğer memeli hayvanlarda suni tohumlama ve embriyo transferi izni aşağıdaki esaslara göre yapılır.

a) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapmak için il müdürlüklerinden izin almak zorunludur. Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi izni almak isteyen kişi ve kuruluşlar ekinde aşağıdaki belgelerin bulunduğu bir dilekçe ile il müdürlüğüne müracaat eder. Tüzel kişiliklerin suni tohumlama veya embriyo transferi yapma izni, sertifikası bulunan veteriner hekim adına verilir. İl müdürlükleri verilen suni tohumlama ve embriyo transferi izinlerini müracaatı takiben bir ay içerisinde Bakanlığa bildirir.

b) Serbest veteriner hekimlerinin dilekçelerine aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi,

2) 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna uygun olarak alınmış muayenehane veya poliklinik açma ruhsatının fotokopisi.

c) Özel hayvan hastaneleri adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) 19/4/1999 tarihli ve 23671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvan Hastanelerinin Kuruluş, Açılış, Çalışma ve Denetleme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğe uygun olarak alınmış özel hayvan hastanesi ruhsatının fotokopisi,

2) Hastane adına suni tohumlama ve embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olduğuna dair belge ve suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

ç) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapmak üzere kurulmuş olan şirketler adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Şirketin faaliyetleri ile ilgili Ticaret Sicil Gazetesi veya Bakanlıkça onaylı örneği,

2) Şirket adına suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olduğuna dair belge ve suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

d) Birlikler, kooperatifler ve hayvancılık işletmeleri adına verilen dilekçelere aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) Birlikler, kooperatifler ve hayvancılık işletmeleri adına suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapacak veteriner hekime ait meslek odasına üye olunduğuna dair belge,

2) Suni tohumlama ve/veya embriyo transferi kurs sertifikasının fotokopisi.

e) Veteriner sağlık teknisyenlerinin dilekçelerine aşağıda yer alan belgeler eklenir.

1) İş sözleşmesi,

2) Suni tohumlama kurs sertifikasının fotokopisi.

(2) Kanatlı ve suda yaşayan hayvanlar ile arılar ve ipekböceklerine suni tohumlama yapma izni verilmesine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Tabii tohumlama faaliyetleri

MADDE 8 – (1) İşletmesinde tabii tohumlama boğası kullanmak isteyen yetiştirici Bakanlıktan izin almak zorundadır. İzin alınmış tabii tohumlama boğası ticari amaçla kullanılamaz. Tabii tohumlamaya dair faaliyetlere ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bakanlık Tarafından Yapılan Suni Tohumlama, Embriyo Transferinden

Alınan Uygulama Ücreti ve Ücretin Tahsili

Uygulama ücreti

MADDE 9 – (1) Bakanlık tarafından yapılan suni tohumlama, embriyo transferi ve diğer biyoteknolojik faaliyetler ücret karşılığında yapılır.

Sığır suni tohumlama ve embriyo transferi uygulama ücretinin tahsili

MADDE 10 – (1) Sığır suni tohumlama uygulamalarında, birinci tohumlama ücret karşılığında yapılır ve izleyen ikinci tohumlamadan ücret alınmaz. Müteakip uygulama ücrete tabidir. Embriyo transferinde bütün uygulamalar ücret karşılığında yapılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sperma ve Embriyo İthalatı

Sperma ve embriyo ithalatı

MADDE 11 – (1) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar, sperma ve embriyo depolama, dağıtım ve pazarlama için altyapıya sahip ve en az bir veteriner hekim istihdam etmek koşulu ile Bakanlıktan izin almak zorundadır. İthalatta teknik ve sağlıkla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

(2) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar; Bakanlıkça çıkarılan mevzuata uymak zorundadır. Mevzuata uymayanların ithalat için yaptıkları başvuru değerlendirmeye alınmayarak kontrol belgesi verilmez, faaliyetleri durdurulur ve diğer müracaatları kabul edilmez.

(3) Sperma ve embriyo ithalatı yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar; ithal edilecek dondurulmuş sığır spermalarını, ithali müteakip 45 gün içinde Bakanlık tarafından belirlenmiş olan suni tohumlama laboratuvarları veya veteriner fakülteleri laboratuvarlarında sağlık ve kalite yönünden muayene ettirerek uygunluk belgesi almak zorundadır. Uygunluk belgesi alınmadan yurt içinde satış, pazarlama, suni tohumlama veya embriyo transferi uygulamaları yapılamaz.

(4) Bakanlıktan izin almadan sperma, ovum ve embriyo ithal eden, depolayan ve dağıtanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine göre işlem yapılır.

Sperma ve embriyo ithalatı için yeterlilik belgesi

MADDE 12 – (1) Sperma ve embriyo ithal eden kişi ve kuruluşların taşıması gereken fiziki ve teknik şartları Bakanlık belirler ve uygun görülenlere Bakanlıkça ithalat yeterlilik belgesi verilir. İthalat yeterlilik belgesi olmayanlar sperma ve embriyo ithalatı, dağıtımı ve pazarlaması yapamaz.

Tutulması gerekli kayıtlar

MADDE 13 – (1) Sperma ve/veya embriyo ithal eden kişi veya kuruluşlar sperma ve embriyoları, Bakanlıktan suni tohumlama ve/veya embriyo transferi yapma izni almış kişi ve kuruluşlara pazarlamak, alıcılarla ilgili kayıtları tutmak ve bu kayıtları istenildiği takdirde Bakanlığa göndermek zorundadır. Bu zorunluluğa uymayanlar hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine göre işlem yapılır ve diğer ithalat müracaatları dikkate alınmaz.

Embriyo transferi uygulama esasları

MADDE 14 – (1) Embriyo transferi uygulamaları aşağıdaki esaslar dahilinde yapılır.

a) Embriyo transferi uygulaması Bakanlıktan embriyo transferi izni almış veteriner hekimler tarafından yapılır.

b) Embriyo transferine ilişkin Bakanlıkça belirlenen belgenin bir nüshasını yetiştiriciye vermek zorundadır.

c) Embriyo uygulaması sonucu doğan her yavru, ön soy kütüğü ve soy kütüğüne kayıt edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 15 – (1) 1/7/2003 tarihli ve 25155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 1/7/2003 tarihli ve 25155 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında suni tohumlama ve embriyo transferi yapma izni almış olan kişi veya kuruluşların izinleri geçerlidir.

(2) İthalat iznine sahip olanlar, 30/6/2012 tarihine kadar Bakanlığa müracaat ederek bu Yönetmeliğe uygun şekilde hazırlanan ithalat yeterlilik belgesi almak zorundadır.

(3) Bakanlıkça; suni tohumlama, tabii tohumlama, ovum ve embriyo transferi faaliyetleri ile ilgili olarak yayımlanmış olan düzenleyici işlemlerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam edilir.

(4) Yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine yapılmış sayılır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Veteriner Teşhis ve Analiz Laboratuvarları Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarının kuruluş ve çalışma izinlerini, bu laboratuvarlarda çalışan personelin niteliklerini ve tutulacak kayıtları, veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarının teknik, sağlık ve hijyenik şartlara uyumuna ve denetimine ilişkin esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; gerçek ve tüzel kişilere ait laboratuvarların kuruluş ve çalışma izinlerine, iyi veterinerlik uygulamalarına uygun olarak canlı hayvandan ya da ölü hayvandan alınan doku, organ, sıvı, sekresyon, atık, hücre ve hücrenin alt öğeleri dahil, numuneler üzerinde hayvan sağlığı ve hayvanın yapısıyla ilgili laboratuvar ortamında yapılacak işlemlere, bu laboratuvarlarda çalışan personelin nitelikleri ile tutulacak kayıtları, bu yerlerin teknik, sağlık ve hijyenik şartlara uyumu ve denetimine ilişkin esasları kapsar.

(2) Bu Yönetmeliğin birinci fıkrasında belirtilen uygulamaların yapıldığı hücre, doku, organ ve benzeri maddelerin hayvana uygulanması ile deneysel ve diğer bilimsel amaçlı çalışmalar için kullanılan deney hayvanları uygulamalarını kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 11, 33, 36 ve 41 inci maddelerine, 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 8 inci maddesi ile 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açılma raporu: Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarı amacı için yeterli görüldüğünü gösterir komisyon tarafından düzenlenen ve onaylanan belgeyi,

b) Akreditasyon: Bir ürünün ya da hizmetin, piyasanın talep ettiği şartlara, standartlara, yönetmeliklere uygunluğunu göstermek üzere o ürün veya hizmet için yapılan deney, analiz, muayene ve belgelendirme işlemlerini yapan kuruluşların Türk Akreditasyon Kurumu tarafından ulusal ve uluslararası kriterlere göre denetlenerek teknik ve idari yeterliliklerinin onaylanması ve belli aralıklarla denetlenmesi işlemini,

c) Akredite laboratuvar: Türk Akreditasyon Kurumu tarafından ulusal ve uluslararası kriterlere göre denetlenerek teknik ve idari yeterlilikleri onaylanan ve belli aralıklarla denetimi yapılan laboratuvarı,

ç) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

d) Çalışma izni: Kuruluş izni ile yer, proje ve belgeleri uygun bulunmuş, yapılan incelemelerde hiçbir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiş kuruluşa faaliyet gösterebilmeleri için Bakanlıkça verilen izin belgesini,

e) Enstitü müdürlüğü: Kuruluşun bulunduğu ilin veteriner hizmetleri yönünden bağlı olduğu veteriner kontrol enstitüsü müdürlükleri, Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğü ile Şap Enstitüsü Müdürlüğünü,

f) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

g) Hayvanın yapısı: Bir hayvanın histolojik, fizyolojik, kimyasal, biyokimyasal ve genetik yönden incelenmesini,

ğ) İl müdürlüğü: Bakanlık il müdürlüklerini,

h) İlçe müdürlüğü: Bakanlık ilçe müdürlüklerini,

ı) İyi laboratuvar uygulamaları (İLU) : Klinik çalışmalar dışındaki sağlık ve çevre güvenliği çalışmalarının planlanması, yapılması, izlenmesi, kaydedilmesi, arşivlenmesi ve rapor edilmesi şartları ve yönetim usulleri ile ilgili kalite sistemini,

i) İzolat: Hayvan doku veya diğer parçalarından izole edilen virüs, bakteri ve diğer mikroorganizmaların bulunduğu karışımı,

j) Kanun: 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu,

k) Komisyon: Kuruluşun bağlı bulunduğu enstitüsü müdürlüğünden iki uzman veteriner hekim, kuruluşun merkez ilçe ve köylerinde olması durumunda hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şube müdürlüğünden bir veteriner hekim, kuruluşun ilçe ve köylerinde olması durumunda ise ilçe müdürlüğünden bir veteriner hekimin katılımıyla oluşan grubu,

l) Kuruluş izni: Planları ve diğer belgelerinin uygun görülmesi durumunda kuruluşa Bakanlıkça verilen izin belgesini,

m) Kuruluş: Müştemilatı ile birlikte tesis, bina, binalar topluluğunu,

n) Laboratuvar ünitesi: Hayvanların hastalık ve yapılarıyla ilgili teşhis ve analizleri yapan birimi,

o) Sorumlu yönetici: Hayvan hastalık ve hayvanın yapısıyla ilgili teşhis ve analizlerini yapan laboratuvarların yönetiminden kuruluş sahibi ile birlikte sorumlu olan ve statüsünde bu durumu belirtilmiş olan veteriner hekimi,

ö) Teknik personel: Hayvan hastalık ve hayvanın yapısıyla ilgili teşhis ve analizlerini yapacak laboratuvarlarda teknik hizmet kadrosunda çalışan veteriner hekim, kimyager, biyolog, veteriner sağlık teknikeri, laboratuvar teknikeri, veteriner sağlık teknisyeni ve laboratuvar teknisyenlerini,

p) Ulusal referans laboratuvarı: Bu Yönetmelik kapsamındaki analiz metot ve standartlarının belirlenmesi, laboratuvarlara yerleştirilmesi, kontrol edilmesi ve gerek duyulduğunda diğer laboratuvarlar tarafından yapılan analizlerin doğrulanmasından sorumlu olmak üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilen laboratuvarları,

r) Uluslararası referans laboratuvarı: Bu Yönetmelik kapsamına giren konularda ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Birliği, Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü gibi kurum ve kuruluşlarca teşhis, analiz ve doğrulama işlemlerini yapmakla yetkilendirilen laboratuvarı,

s) Uzman: Bu Yönetmelik kapsamındaki laboratuvarlarda çalışacak her biri veteriner fakültelerinin ilgili dallarında akademik kariyer veya uzmanlık belgesine sahip veteriner hekimleri,

ş) Validasyon: Bir ölçüm prosedürünün, bir sistemin, bir cihazın, bir metodun, bir yazılımın; belirlenen koşullara ve amaçlara uygunluğunun objektif olarak test edilerek yazılı delillerle onaylanması için yapılan işlemleri,

t) Veteriner hekim: Veteriner fakültelerinde beş yıllık eğitim sürecini başarıyla tamamlayıp diploma almış, 6343 sayılı Kanuna göre veteriner hekim unvanı kazanmış kişiyi,

u) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarı: Gerçek ve tüzel kişilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre açacağı ve Bakanlıkça belirlenen hayvan hastalıkları ve hayvanın yapısıyla ilgili teşhis ve analizleri yapan laboratuvarları,

ü) Yer seçim raporu: Veteriner Teşhis ve Analiz Laboratuvarı kurulması için komisyon tarafından düzenlenen ve onaylanan belgeyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kuruluş ve Çalışma İzni

Kuruluş izni

MADDE 5 – (1) Veteriner konuları ile ilgili teşhis ve analizleri yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin yer onaylarını yaptırmaları zorunludur. Bu amaçla, içinde aşağıdaki belgelerden oluşan iki adet dosya ile birlikte valiliğe müracaat edilir.

a) Dilekçe,

b) Bu Yönetmeliğin ek-1’inde yer alan kuruluşun sahibi veya idaresinden yetkili kişi tarafından doldurulmuş beyanname,

c) Kuruluşun yerini belirleyen, yerleşim yeri ve çevresine ait bilgileri içeren vaziyet planı veya hali hazır durumunu gösteren plan,

ç) Kuruluşun tüm bölümlerini içeren detaylı ve teknik kurallarına göre hazırlanmış, ölçeği belli, bu konuda yetkili mühendis ya da mimar tarafından imzalanmış kat planı,

d) Bünyesinde deneysel ya da diğer bilimsel amaçlı olarak hayvan üretecek, tedarik edecek, kullanacak ya da araştırmaya yetkili kuruluşlar için bu konudaki ulusal mevzuat çerçevesinde verilen kuruluş izni sureti.

(2) İl müdürlüğüne ulaşan belgeler bu konuda sorumlu birim tarafından incelendikten sonra bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşa ait planlar ve beyanname il müdürlüğünce ilgili enstitü müdürlüğüne gönderilerek uygunlukları hakkında yazılı görüş sorulur.

(3) Belgeler enstitünün ilgili bölümünde görevli iki uzman veteriner hekim tarafından hayvan sağlığı ve halk sağlığı açısından incelenir ve planlamanın uygunluğu hakkında olumlu ya da olumsuz rapor düzenlenerek il müdürlüğüne gönderilir.

(4) Görüşün uygun olması durumunda söz konusu kuruluşun bulunduğu yer; komisyon marifetiyle bu Yönetmelik çerçevesinde hayvan sağlığı ve halk sağlığı açısından mahallinde incelenerek ek-2’ de yer alan yer seçim raporu düzenlenir.

(5) Bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlara valilikçe bir yıl süreyle kuruluş izni verilir. Bu süre bitmeden süre uzatımı talebiyle ilgili mülki idari amirliğine başvuruda bulunanlara, valiliğin de uygun görmesi durumunda bir yıl ek süre verilir. Kuruluş izni veya kuruluş izni süre uzatımı verilen yerlere ait; kuruluş sahibinin adı, ticari adı, adresi, telefon ve faks bilgileri, izin/süre uzatım tarih ve sayısı, faaliyet alanları ve Bakanlıkça istenilen diğer bilgiler il müdürlüğünce yazılı olarak izin verilmesini takiben Genel Müdürlüğe bildirilir.

(6) Kuruluşun beyannamesinde deneysel ya da diğer bilimsel amaçlı olarak hayvan barındırılmak ya da kullanmak istendiğinin beyan edilmesi durumunda ise laboratuvar sahip ya da sorumlusu bu husustaki ulusal mevzuat çerçevesinde il müdürlüğüne müracaat eder.

Çalışma izni

MADDE 6 – (1) Çalışma izni almadan hiçbir gerçek ve tüzel kişiler bu alanda faaliyette bulunamaz. Kuruluş izni alarak onaylı planlarına göre kuruluşlarını yapmış olan gerçek ve tüzel kişiler çalışma izni almak için ekinde aşağıdaki belgelerden oluşan iki adet dosya ile valiliğe müracaat eder:

a) Kuruluş sorumlu yöneticisi olan veteriner hekim ile laboratuvarda çalışacak olan diğer veteriner hekimlerin ve laboratuvar teknik personelin bağlı bulundukları meslek odalarından almış oldukları belgeye istinaden noterden yapılan sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak devlet memuru ve işçi statüsündeki personel için ise görevlendirme yazısı ve bu personellerin diploma suretleri,

b) Teşhis ve analizde kullanılacak aletlerin teknik özellik ve kapasiteleri ile kullanılacak olan kimyasal ve biyolojik madde gibi materyallerin kuruluş yetkilisince onaylı listeleri,

c) Kuruluşta, çalışacak personel sayısını ve alanlarını gösterir kuruluşça onaylı personel listesi ile faaliyette bulunacağı her alan için çalışacak uzmanların uzmanlık alanlarını gösterir belge,

ç) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiye müdürlüğünden alınan belge,

d) Açılması istenen işyeri bir şirket ise şirketin kuruluşunu gösteren Ticaret Sicil Gazetesi,

e) Deneysel ya da bilimsel amaçlar için hayvan üretecek, tedarik edecek, kullanacak ya da araştırmaya yetkili kuruluşlar için düzenlenen çalışma izni sureti.

(2) İl müdürlüğüne ulaşan bu belgelerin tetkiki sonucunda bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlar için, komisyon marifetiyle mevzuata uygunluğu açısından mahallinde incelenerek ek-3’ünde yer alan açılma raporu düzenlenir.

(3) Mahallinde incelemesi de uygun bulunan kuruluşa ait birinci ve ikinci fıkralardaki belgelerin asıllarından birer nüshası il müdürlüğünce Genel Müdürlüğe gönderilir. Bilgi ve belgeleri incelenen kuruluşlar gerek görüldüğünde Bakanlıkça da mahallinde incelenebilir. Genel Müdürlükçe bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlara çalışma izni verilir. Çalışma izni, ilgili valiliğe yazı ile bildirilir.

(4) Çalışma izni, gerçek ve tüzel kişiler adına, kuruluşun bulunduğu adrese verilir.

(5) Beyannamelerinde belirtilen alanda çalışma izni almış kuruluşlar, farklı alanda faaliyette bulunabilmeleri için faaliyet değişikliğiyle ilgili işlem yaptırmaları zorunludur.

(6) Çalışma izinleri veriliş tarihinden itibaren on yıl süreyle geçerlidir. Faaliyet değişikliği yapmış kuruluşların çalışma izinleri ise kuruluşun faaliyet değişikliğinin Bakanlıkça onay tarihinden itibaren başlar ve on yıl süreyle geçerlidir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Laboratuvarların Bölümleri ile Asgari Teknik ve Hijyenik Şartları

Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarının bölümleri

MADDE 7 – (1) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarında aşağıdaki bölümler bulunur:

a) İdari büro, personel odası, duş, tuvalet gibi kısımları içeren idari bölüm,

b) Çalışma alanlarına göre numune kabul, numune hazırlama, tartım, muayene/analiz/test uygulama, yıkama, dekontaminasyon, sterilizasyon, sarf malzeme saklama ve varsa besi yeri hazırlama alanlarını bünyesinde bulunduran laboratuvar üniteleri,

c) Bünyesinde deneysel ya da diğer bilimsel amaçlı olarak hayvan üretecek, tedarik edecek, kullanacak ya da araştırmaya yetkili kuruluşlar için deney hayvanları bölümü,

ç) Ölü hayvan üzerinde muayene yapan laboratuvarlar için nekropsi odaları,

d) İmha ya da geçici atık depolama ünitesi.

Asgari teknik ve hijyenik şartlar

MADDE 8 – (1) Laboratuvarlar asgari olarak aşağıdaki teknik ve hijyenik şartları sağlamakla yükümlüdür.

a) Laboratuvarlar, imar mevzuatına uygun ve insanların ikametgâhına mahsus olmayan binalarda kurulur. Faaliyet konusu insanlar için tehlike oluşturmayan laboratuvarlar için bu şart aranmaz.

b) Alet ve ekipmanın temizlenip dezenfekte edilebileceği uygun bir yer ve yeterli imkanlar bulundurulur.

c) Mevcut oda ve koridorlarda zemin, su geçirmez, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir malzemeden yapılır.

ç) Duvarlar, tabandan tavana kadar açık renkli, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir, sağlam, düzgün ve geçirgen olmayan bir malzeme ile kaplanır.

d) Tavan, düzgün ve kolay temizlenebilir yapıda olur.

e) Duvarların birbiri ile birleşen kısımları ve duvar-zemin bağlantısı pislik tutmayacak yapıda olur.

f) Kapı ve pencere çerçeveleri dayanıklı paslanmaz materyalden yapılır. Eğer ahşap ise bütün yüzeyleri düzgün ve su geçirmez bir materyal ile kaplanır. Açılabilen dış pencerelerin tamamı sinek, haşere ve kemiricilerin içeri girmesini engelleyecek şekilde pencere teli ile kaplanır. Kapı ve pencereler yeteri büyüklükte olur.

g) Kuruluşun tuvaleti ve genel temizlik yapılan bölümlerindeki lavabolarda hijyene uygun temizlik malzemesi ve dezenfektan gibi gerekli sıhhi malzeme bulundurulur.

ğ) Çöplerin, artık ve atıkların konulması için su geçirmez, paslanmaz, kolay temizlenir ve dezenfekte edilebilir nitelikte taşınabilecek ayrı ekipmanlar bulundurulur.

h) Artık ve atıkların imha ve muamelesi, çalışmaların bütünlüğünü tehlikeye atmayacak şekilde ilgili mevzuat çerçevesinde yapılır. Artık ve atıkların uygun bir şekilde toplanması, depolanması, imha şartları, temizlenmesi ve taşınması için talimatlar bulundurulur. İnsan, hayvan ve çevre için zararsız hale getirilen artık ve atıkların imhası için belediye dahil ilgili kuruluşlar ile yapılmış bir sözleşmenin bulunması ve bunların uzun süre bekletilmeksizin kuruluştan uzaklaştırılması şarttır. Taşımada kullanılan ekipman tek kullanımlık değilse her kullanımdan sonra usulüne uygun bir şekilde temizlenir ve dezenfekte edilir.

ı) Personelin açık renkli, kolayca temizlenebilir, başlık, çizme veya özel ayakkabı, çalışma kıyafetleri ve tek kullanımlık bone ve maske kullanması zorunludur.

i) Böcekler ve fareler gibi zararlıların girmesini engelleyecek gerekli önlemlerin alınması zorunludur.

(2) Hayvan hastaneleri bünyesindeki, yalnız tedavileri altında bulunan hastalarda tanı amacıyla teşhis ve analiz yapmak üzere bulunan laboratuvar bölümü için ayrıca izin alınması gerekmez. Ancak, hayvan hastanesine gelen hasta hayvanların dışında laboratuvarda teşhis ve analiz yapılacaksa bu Yönetmelik hükümlerine göre izin alınması zorunludur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sorumlu Yönetici ve Laboratuvar Sahibi ile İlgili Hususlar

Sorumlu yönetici ve laboratuvar sahibinin görev ve sorumluluğu

MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki laboratuvarlarda sorumlu yönetici çalıştırılması zorunludur. Laboratuvar sorumlu yöneticisinin görevleri, sorumlulukları ve görevlendirilmeleri ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Laboratuvar sorumlu yöneticisi; laboratuvarın bu Yönetmelik hükümlerine uygun faaliyet göstermesinden, sağlıklı teşhis ve analiz yapılmasından, çalışan personelin sağlık kontrolü ve eğitimi ile oluşan atık ve artıkların çevre toplum sağlığına zarar vermesini önleyecek doğru tedbirlerin alınmasından sorumludur.

b) Teşhis ve analiz laboratuvarlarında, muayeneye alınan materyalin sıra no, nev’i, cinsi, uygulanan teşhis ve analiz metodu, başvuran şahsın isim ve adresi protokol defterine, teşhis ve analiz sonuçlarını ise dipkoçanlı rapor defterine kayıt yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür.

c) Bu Yönetmelikte belirtilen hususları yerine getirmek, denetim defterini muhafaza etmek ve bu Yönetmelikte yer alan bilgi ve belgeleri istenildiği takdirde ilgililere göstermekle yükümlüdür.

ç) Laboratuvar sorumlu yöneticileri başka bir işte çalışamaz ve çalışmaya zorlanamaz. Ancak eğitim-öğretim kurumlarına ait veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarında, veteriner hekim diplomasına sahip araştırma görevlileri sorumlu yönetici olarak görevlendirilebilir.

d) Laboratuvarın genel temizlik ve bakımı ile çalışma, plan ve programını hazırlamaktan laboratuvar sorumlu yöneticisi sorumludur.

(2) Kuruluşun sahibi, sorumlu yönetici ve diğer personelin görevlerini yerine getirmesinde kullanacağı her türlü araç, gereç ve imkânları sağlamak ve işlerin yürütülmesi için yeterli personel istihdam etmekle yükümlüdür.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Laboratuvar Ünitesi ve Yükümlülükler

Laboratuvar ünitesi

MADDE 10 – (1) Laboratuvar ünitesi teşhis ve analiz çalışmalarının iyi bir şekilde yürütülebilmesi için laboratuvarlarda kurulan organizasyon birimleridir. Birden fazla birimi kapsayan teşhis ve analiz laboratuvar ünitelerinin her birinde, veteriner fakültelerinin ilgili dallarında uzmanlaşmış veya akademik kariyer yapmış veteriner hekimlerin istihdam edilmesi zorunludur.

Ulusal referans laboratuvarının, yetki ve görevleri

MADDE 11 – (1) Ulusal Referans Laboratuvarları; laboratuvar alt yapısı, uzman yeterliliği ve bilgi birikimi ile hayvan sağlığı konusunda ayrıca hastalık-bölge-popülasyon ilişkisi gibi unsurlar değerlendirilerek Bakanlık tarafından mevcut laboratuvarlar arasından belirlenir.

(2) Bölgesel düzeyde yürüttükleri görevlerin yanı sıra referans oldukları konularla sınırlı olmak üzere ülkesel düzeyde işlev yürütürler.

(3) Ulusal Referans laboratuvarının yetki ve görevleri:

a) Ulusal Referans laboratuvarının referans oldukları hastalıkların kontrolüne, teşhisi ve doğrulama teşhisine ilişkin görevleri;

1) 5996 sayılı Kanun ve diğer alt düzenleyici hükümlerine göre ihbarı mecburi olarak belirlenen hastalıklara ilişkin resmi ve özel laboratuvarlarca yapılan teşhiste pozitif bulunan olguların doğrulama teşhisini yapmak, teyit amacıyla gelen bu numunelerde pozitiflik bulunması halinde; hastalık ihbarı mecburi hayvan hastalıklarından ise sonucu gecikmeksizin yetkili otoriteye ve gönderen birime bildirmek,

2) Doğrulama teşhisi, karakterizasyon ve epizootik çalışmalar için patojen izolatları elde ederek ilgili hastalık mihraklarının teşhis sürecine aktif şekilde yardımcı olmak, özellikle birincil mihrakların pozitif sonuçlarının teyidini sağlamak ve bu mihrakların tümünden ve ikincil mihraklarda temsili sayıda mihraktan karakterizasyon yapmak,

3) Gerektiği hallerde Avrupa Birliği Topluluk Referans laboratuvarları, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü Referans laboratuvarları ve işbirliği merkezlerine doğrulama ve karakterizasyon için örnek göndermek, hastalık teşhis ve mücadelesine ilişkin teknik ve bilimsel destek almak,

4) Referans olduğu hastalıklarla ilgili epidemiyolojik çalışmaları yürütmek, survey programları düzenlemek, alternatif kontrol ve eradikasyon stratejilerini belirlemek, uygulanan kontrol ve eradikasyon metotlarını değerlendirmek ve yetkili otoriteye görüş bildirmek.

b) Ulusal Referans laboratuvarının teknik ve bilimsel destek, değerlendirme ve durum tespiti ile ilgili görevleri;

1) Avrupa Birliği Topluluk Referans laboratuvarları, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü Referans laboratuvarları ve işbirliği merkezleri ile işbirliği yapmak, organize edilen karşılaştırma ve yeterlilik testlerine katılmak,

2) Ulusal düzeyde kullanılan teşhis yöntemleri için düzenli olarak karşılaştırma ve yeterlilik testleri organize etmek,

3) Referans olduğu hastalıklarla ilgili teşhis metotlarının standardize edilmesi ve kullanılan tekniklerin uyumlaştırılması ve standart test yöntemlerinin belirlenmesi bu metotların diğer kamu ve özel sektör laboratuvarlarında uygulanmasını sağlamak,

4) Referans oldukları hastalıklara ait ajan, suş ve izolatların karakterizasyonu yapmak, standardize etmek,

5) Validasyon ile ilgili testleri yapmak ve yaptırmak,

6) Referans olunan konulardaki testlerde kullanılan serumların, antijenlerin ve diğer referans maddelerin testlerinin yapılarak geçerli kılınmasını temin etmek, standardize edilmiş bu maddeleri hazırlamak, kontrol etmek ve talep edildiğinde bedeli karşılığı sağlamak,

7) Serum bankası, suş ve izolatlar için kültür koleksiyonlarının oluşturulması ve bunların düzenli olarak saklanması,

8) Hastalıkların kontrol ve eradikasyonunun geliştirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik olarak araştırma aktivitelerini koordine etmek.

c) Ulusal referans laboratuvarının bilgi toplama ve bilgilendirme ile ilgili görevleri;

1) Diğer resmi ve özel laboratuvarlarda Referans olduğu hastalıklarla ilgili çalışan uzmanlarına yönelik uygulamalı eğitim programları düzenlemek,

2) Referans olduğu konularda yetkili otoriteye ve uluslar arası kurum ve kuruluşlara teknik yardım sağlamak ve bilimsel görüş sunmak,

3) Referans olduğu konularda çalışan diğer kamu ve özel laboratuvarların uzmanlarını ve hayvan yetiştiricilerini bilgilendirmeye yönelik olarak internet web sitesi hazırlamak ve güncel tutmak,

4) Diğer veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları ile düzenli ve açık bir diyalog içinde olmak, hayvan hastalıkları mücadele programının planlanmasında, uygulanmasında yetkili otoriteye görüş bildirmek,

5) Ülkede izole edilen suş ve izolatların tiplendirme bilgilerini de içeren veri bankalarını oluşturmak ve bu bilgileri düzenli olarak saklamak,

6) Teşhisle kullanılan metotlarla ilgili bilgi ve verileri toplamak, düzenlemek ve yayımını yapmak,

7) Referans olduğu hastalıkların epidemiyolojisi, korunma ve eradikasyon ile ilgili ulusal ve uluslar arası gelişmeleri takip etmek ve bilgi bankası oluşturmak,

8) Avrupa Birliği Topluluk Referans laboratuvarları, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü Referans laboratuvarları ve işbirliği merkezleri ile işbirliği yapmak, yıllık bilimsel toplantılarına uzman göndermek.

Akreditasyon ve İLU standartları

MADDE 12 – (1) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarının yeterliliklerinin, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından, uluslararası standartlar esas alınarak değerlendirilmesi, onaylanması ve denetlenmeleri esastır.

(2) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarlarından 9/3/2010 tarih ve 27516 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyi Laboratuvar Uygulamaları Prensipleri, Test Birimlerinin Uyumlaştırılması, İyi Laboratuvar Uygulamalarının ve Çalışmaların Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamına girenlerin söz konusu Yönetmelik çerçevesinde belgelendirilmeleri esastır.

Alet ve ekipman

MADDE 13 – (1) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları; sahip oldukları laboratuvar ünitelerinde, yeterli miktarda ve kapasitede alet, ekipman, biyolojik madde, kimyasal madde ve sarf malzemesi bulundurmalıdır.

Laboratuvarların denetimi

MADDE 14 – (1) İl müdürlüğü koordinasyonunda enstitü müdürlüğü ile beraber, mevzuat hükümlerine uyulduğunu doğrulamak için veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları yılda en az bir kez, gerektiğinde süreye bakılmaksızın denetlenir.

(2) Denetimlerde tespit edilen hususlar denetim defterine kaydedilir ve bu defter laboratuvar sorumlu yöneticisi tarafından muhafaza edilir. Denetimde mevzuata uygunsuzluk tespit edildiğinde giderilmesi için laboratuvara uyarıda bulunulur ve laboratuvar uyarı tebligatı tarihinden sonra otuz gün içerisinde görevini yerine getirerek almış olduğu tedbirleri il müdürlüğüne bir rapor halinde bildirir.

(3) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları, Bakanlıkça gerek görüldüğü ve görevlendirildiği takdirde Bakanlık yetkilisi tarafından da denetlenir.

Teşhiste metot standardı

MADDE 15 – (1) Veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları Bakanlıkça belirlenecek teşhiste metot birliği esaslarına ve metotların standartlarına uyar.

Bulaşıcı hastalıklar bildirimi

MADDE 16 – (1) Veteriner teşhis ve analiz için laboratuvara getirilen materyalde, Kanun ve bu Kanuna göre düzenlenmiş alt mevzuat çerçevesinde belirlenen ihbarı mecburi hastalıklardan biri tespit edildiğinde, durum laboratuvar sorumlu yöneticisi tarafından derhal il müdürlüğü ve ilin veteriner hizmetleri yönünden bağlı olduğu enstitü müdürlüğüne en seri vasıta ile bildirilir. Laboratuvar sorumlu yöneticisi bu yükümlülüğün yerine getirilmesinde Bakanlığa karşı sorumludur.

Personel bildirimi

MADDE 17 – (1) Görevinden ayrılan sorumlu yönetici görevden ayrılışından itibaren en geç onbeş gün içerisinde bir dilekçe ile durumu valiliğe bildirmekle yükümlüdür. Laboratuvar sahiplerinin de en geç bir ay içerisinde laboratuvarlarında bu Yönetmelik hükümlerine göre, yeni bir sorumlu yöneticiyi göreve başlatmak ve durumu Bakanlığa iletilmek üzere il müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Aksi takdirde çalışma izni iptal edilir.

(2) Çalışan personel için, yılda bir kez personel bildirim çizelgesi laboratuvarca düzenlenerek Bakanlığa gönderilmek üzere il müdürlüğüne teslim edilir. Ayrıca, laboratuvarda çalışan personelin işten ayrılmasını takiben bir ay içerisinde Bakanlığa iletilmek üzere il müdürlüğüne bildirilmesi zorunludur.

Eğitim

MADDE 18 – (1) Laboratuvarda çalışan personelin, yeni gelişmelere paralel olarak mesleki ve teknik bilgilerinin arttırılması amacıyla çalıştığı laboratuvarı ilgilendiren konularda resmi veya mesleki kuruluşlarca düzenlenecek kurs ve hizmet içi eğitim seminerlerine katılmaları ve masraflarının karşılanması laboratuvar idaresince sağlanır.

Teşhis ve analiz işlemleri ile raporlama

MADDE 19 – (1) 5996 sayılı Kanun ve diğer alt düzenleyici hükümlerine göre ihbarı mecburi olarak belirlenen hastalıklara ilişkin resmi ve özel laboratuvarlarca düzenlenen teşhis ve analiz raporları; Bakanlıkça yetkili referans laboratuvarlarınca kontrol ve teyidi sağlandıktan sonra netlik kazanır. Bu yönetmelik kapsamında çalışma izni almış veteriner teşhis ve analiz laboratuvarları, örneği ek-4’te sunulan teşhis ve analiz raporunu kullanır.

(2) Veteriner teşhis ve analizleri için gelen numuneler, Bakanlık tarafından çalışma izni verilen laboratuvarlarda yapılır. Bu laboratuvarlarda yapılamayan teşhis ve analizler için ya da teyit amacıyla yurt içindeki veya yurt dışındaki laboratuvarlarda analizlerin yaptırılması hususunda Bakanlık yetkilidir.

(3) Laboratuvarlar, onay almadıkları analizler için ya da analiz yapmadan rapor düzenleyemezler.

Kayıtlar

MADDE 20 – (1) Laboratuvarın faaliyet alanına, ihtiyaçlarına ve spesifik fonksiyonlarına cevap veren bir kayıt ve arşiv sistemi bulundurulur. Kayıt sisteminde dosyalamaya, anlaşılırlık, güvenirlik ve gizlilik esaslarına uyulur. Laboratuvarlarda kullanılacak olan protokol defteri ve denetim defteri, laboratuvarın bağlı bulunduğu il müdürlüğü hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şube müdürlüğü tarafından her sayfası numaralandırıp mühürlendikten sonra kullanılır. Bu defterler beş yıl süre ile saklanır.

(2) Teşhis ve analiz laboratuvarlarında; sıra numarası, muayeneye alınan materyalin tür ve cinsi, uygulanan teşhis ve analiz metodu, başvuran şahsın isim ve adresi ile teşhis ve analiz sonucunun kaydedildiği protokol ve dipkoçanlı rapor defteri bulundurulur.

(3) Çalışma izni almış kuruluşlar çalışılan yıla ait bilgileri üç ayda bir ek-5’deki forma işleyerek ikişer nüsha halinde il müdürlüğüne teslim ederler. İl müdürlüğü bu belgelerin bir nüshasını Bakanlığa gönderir. Genel Müdürlüğe bağlı enstitüler ise bir nüshasını doğrudan Bakanlığa gönderir. Bakanlık bu belgelere yenilerini ekleyebilir, istenme sıklığını ve istenilen belgelerin içeriğini değiştirebilir.

ALTINCI BÖLÜM

İdari Yaptırımlar, Kapatma ve Değişiklik

İdari yaptırımlar

MADDE 21 – (1) Kanunun 11 inci maddesi gereği, Bakanlıktan çalışma izni almadan faaliyette bulunan laboratuvarlar Kanunun 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (i) bendi gereği faaliyetten men edilir ve sahiplerine bu fıkrada belirtilen miktarda idarî para cezası verilir.

(2) Kanunun 11 inci maddesi gereği, Bakanlıkça istenilen kayıtları tutmayanlara Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde belirtilen miktarda idarî para cezası verilir.

(3) Kanunun 33 üncü maddesi gereği, analiz yapmadan analiz raporu düzenleyen laboratuvar sahiplerine Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereği bu fıkrada belirtilen miktarda idarî para cezası verilir. Fiillerin bir yıl içinde tekrarı hâlinde ceza iki kat olarak uygulanır.

(4) Kanunun 33 üncü maddesi gereği, Bakanlıktan kuruluş ve faaliyet onayı alan laboratuvarların resmî kontrolleri sırasında mevzuata uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda, bu uygunsuzluğun giderilmesi için üç ayı aşmamak üzere süre verilir. Verilen süre sonunda uygunsuzluğun giderilmemesi hâlinde Kanunun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen miktarda idarî para cezası verilir ve uygunsuzluk giderilinceye kadar uygunsuzlukla ilgili faaliyetten men edilir.

Kapatma ve değişiklikler

MADDE 22 – (1) Çalışma izni almış laboratuvarlarda Bakanlığın izni olmadan; laboratuvarın kısmen veya tamamen yenilenmesi için değişiklik ve ilave yapılamaz. Bakanlığın bu gibi tadilatlara izin vermesi durumunda bu Yönetmelikte geçen bilgi ve belgeler tekrar istenebilir. Verilen çalışma izni üzerinde yazılı gerçek ve tüzel kişi, adres ve faaliyet alanı için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi halinde çalışma izni geçerliliğini kaybeder. Laboratuvarların sahibi tarafından kapatılması, sahip veya unvan değiştirilmesi hallerinde, durum en az bir ay önceden Bakanlığa gönderilmek üzere bir dilekçe ile valiliğe müracaat edilir. Dilekçeye Bakanlığa gönderilmek üzere değişiklikler ile ilgili bilgi ve belgelerle çalışma izninin aslı eklenir. Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, yeni sahip ve unvan üzerinden veteriner teşhis ve analiz laboratuvarı için çalışma izni verilir.

(2) Çalışma izninin kaybolması veya okunmayacak şekilde tahrip olması halinde gazete ilanı veya tahrip olmuş çalışma izni belgesinin aslı bir dilekçeye eklenerek valiliğe müracaat edilir. Bakanlıkça uygun görülmesi halinde yeniden eski tarih ve sayı ile gerekli açıklama da yapılarak çalışma izin belgesi düzenlenir.

Genel Müdürlüğe bağlı enstitülerle ilgili hususlar

MADDE 23 – (1) Genel Müdürlüğe bağlı enstitü müdürlükleri bünyesinde kurulacak ya da açılacak veteriner teşhis ve analiz laboratuvarının, kuruluş ve çalışma izin müracaatlarını 5 inci ve 6 ncı maddelerde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte doğrudan Genel Müdürlüğe yaparlar. Bu enstitülerdeki kuruluşların kuruluş ve çalışma izinleri için oluşturulacak komisyonlarda hangi enstitü uzmanlarının görev yapacağı Genel Müdürlükçe belirlenir.

(2) Genel Müdürlüğe bağlı enstitü müdürlükleri denetimleri, Genel Müdürlükte görevli veteriner hekimler veya denetim için Genel Müdürlükçe yetki verilmiş enstitü müdürlüğünden iki uzman veteriner hekim ve enstitünün faaliyette bulunduğu vilayetteki il müdürlüğünden katılan en az bir veteriner hekim tarafından yapılır.

(3) Bu kuruluşlar bir önceki yıla ait yıllık istatistikî verilerini her yıl ocak ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce müracaat etmiş ancak kuruluş izni almamış olan kuruluşlar altı ay içinde bu Yönetmelik hükümlerine uyarlar.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulmuş ancak çalışma izni almamış olan kuruluşlara aşağıdaki hususlar uygulanır:

a) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulmuş, ancak çalışma izni almamış kuruluşlar, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde Bakanlığa müracaat ederek, kuruluşlarını bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenleyip yeni çalışma izni alırlar.

b) Bu süreler içerisinde müracaat etmeyenler hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine göre işlem yapılır.

(3) Bu Yönetmeliğin yayımından önce çalışma izni almış olan kuruluşlara aşağıdaki hususlar uygulanır:

a) Bu Yönetmeliğin yayımından önce çalışma izni almış kuruluşlar, 31/12/2013 tarihine kadar bu yönetmeliğe uygun olarak çalışma izni almak zorundadır.

b) Süre sonunda kuruluşların çalışma izin belgeleri geçerliliğini kaybeder. Süresi içinde müracaat etmeyenler hakkında Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine göre işlem yapılır.

Yürürlük

MADDE 24 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin amacı deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılacak hayvanların yetiştirilmesi, beslenmesi, barındırılması, bakılması; üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluş iş ve işlemlerini, hayvanların menşei, üremesi, işaretlenmesi, bakım ve barınması ile öldürülmesi iş ve işlemlerini, gerektiğinde hayvanların prosedürlerde kullanılmasıyla ilgili projelerin değerlendirilmesi ve prosedürlerin yetkilendirilmesi, çalışan personelin nitelikleri, tutulacak kayıtlar, prosedürlerde kullanılmak üzere izinli kuruluşlarda üretilmesi zorunlu türler, hayvan türlerini ve kuruluşların uyacağı esasları belirlemek, prosedürlerde kullanılmak üzere üretilen, tedarik edilen veya prosedürlerde kullanılan hayvanların refah ve güvenliklerini sağlamaktır.

Kapsam

MADDE 2 ‒ (1) Bu Yönetmelik,

a) Deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılan hayvanların korunması için;

1) Prosedürlerde kullanılan hayvanların azaltılması, hayvan yerine kullanılabilecek alternatif metodun geliştirilmesi ile bakım, barınma, yetiştirme ve prosedürlerde kullanım şartlarının en iyi hale getirilmesini,

2) Hayvanların menşei, üreme, bakım, barınma, kimliklendirilmesi ve öldürülmesini,

3) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların işlemlerini,

4) Gerektiğinde hayvanların prosedürlerde kullanılmasıyla ilgili projelerin değerlendirilmesi ve yetkilendirilmesini,

b) Prosedürlerde kullanılması düşünülen veya kullanılacak hayvanlarda ya da bu hayvanların organ ve dokularının bilimsel amaçlarla kullanılması şartıyla özel olarak üretildiklerinde; sözü edilen bu hayvanlar öldürülene, ev hayvanı olarak verilene, doğal ortamlarına salıverilene veya hayvancılık sistemine verilene kadar olan süreci; ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarın anestezi, analjezi veya diğer yöntemler kullanılarak başarılı bir şekilde ortadan kaldırılsa bile prosedürlerde hayvan kullanımını,

c) İnsan-dışı canlı omurgalıların, bağımsız olarak beslenen larva formlarının ve fötal evrenin ilk üçte ikisini geçirmiş ve daha büyük memeli fötüslerinin ve canlı kafadanbacaklıların deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanımını,

ç) Bu fıkranın (c) bendinde atıfta bulunulandan daha erken bir gelişim evresinde olsa bile söz konusu gelişim aşamasının sonrasında yaşamasına izin verilecekse ve uygulanan prosedür sonucunda normal gelişmişlik düzeyine ulaştıktan sonra ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasar oluşması ihtimali varsa, gelişimin daha erken aşamasında olan hayvanları,

d) Deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılacak hayvanların yetiştirilmesi, beslenmesi, barındırılması, bakılması; deney hayvanı üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırma yetkili kuruluşlarının ruhsatlandırılması, çalışan personelin nitelikleri, tutulacak kayıtlar, ne tür hayvanların yetiştirileceği ve kuruluşların uyacağı esaslar ile bu yerlerin teknik, sağlık ve hijyenik şartlara uygun kurulması, işletilmesi, hayvanların refah ve güvenliklerinin sağlanması ile bu Yönetmelik hükümlerine uyulmaması durumunda uygulanacak işlemleri,

kapsar.

(2) Bu Yönetmelik; deneysel olmayan tarımsal ve klinik veterinerlik uygulamaları, veteriner sağlık ürünlerinin ruhsatı için yapılan saha denemeleri, kayıtlı veya onaylı hayvancılık işletmelerinin yapmakla yükümlü oldukları uygulamaları, birincil amacı bir hayvanın kimliklendirilmesi olan uygulamalar, iyi veterinerlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin batırılmasıyla oluşan ağrıya eşit veya daha fazla ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasar oluşturma olasılığı bulunmayan uygulamaları kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 ‒ (1) Bu Yönetmelik;

a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 7, 8, 9, 11, 25, 31, 36 ve 43 üncü maddeleri, 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 9 ve 10 uncu maddelerine ve 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanununa dayanılarak,

b) 2010/63/EC sayılı Bilimsel Amaçlarla Kullanılan Hayvanların Korunmasına Dair Avrupa Birliği Direktifi ilgili hükümlerine paralel olarak,

hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açılma raporu: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırma yetkili kuruluşların amaç için yeterli görüldüğünü gösterir komisyon tarafından düzenlenen ve onaylanan belgeyi,

b) Araştırmaya yetkili kuruluş: 13/8/2010 tarihli ve 27671 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesi çerçevesinde hayvanlarda gen transferi üzerinde çalışan; araştırma enstitülerini, Bakanlıkların araştırma yapmakla görevlendirilmiş kuruluşlarını, üniversitelere ve TÜBİTAK’a bağlı araştırma yapan kuruluşlar ile Bakanlıkça yetkilendirilmiş özel sektör araştırma kuruluşlarını,

c) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

ç) Çalışma izni: Kuruluş izni ile yer, proje ve belgeleri uygun bulunmuş, yapılan incelemelerde hiçbir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiş üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların faaliyet gösterebilmeleri için Bakanlıkça verilen izin belgesini,

d) Çiftlik hayvanı: Et, süt, yumurta da dâhil olmak üzere gıda, deri, kürk, yün, tüy veya diğer ürünlerin temini için veya işgücü amacıyla insanlar tarafından yetiştirilen ve beslenen hayvanları,

e) Enstitü müdürlüğü: Kuruluşun bulunduğu ilin veteriner hizmetleri yönünden bağlı olduğu veteriner kontrol enstitüleri ile Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitü Müdürlüğünü,

f) Gen aktarımlı (transgenik) hayvan: Kendi genomunda başka bir organizmaya ait rekombinant bir geni taşıyan hayvanı,

g) Genel müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ğ) Güçsüzleştiren klinik durum: Bir canlının normal fiziksel veya psikolojik işlev görme yeteneğindeki bir azalmayı,

h) İl müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il müdürlüklerini,

ı) İlçe müdürlüğü: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ilçe müdürlüklerini,

i) İnsancıl öldürme metodu: Hayvanın kendi türüne has, en az fiziksel ve duyusal ağrı, eziyet ve sıkıntıya maruz kalacağı şekilde yaşamının sonlandırılmasını,

j) Kendi kendine yeterli koloni: Hayvanların kesinlikle yaban hayatından alınmadığı, özel bir koloni içinde üretildiği veya kaynak olarak özel yetiştirilen diğer bir koloniden alındığı ve bu hayvanların insanlara alışık bir ortamda barındırıldığı ve yetiştirildiğini,

k) Komisyon: İlin bağlı bulunduğu enstitü müdürlüğünden iki uzman veteriner hekim, kuruluşun merkez ilçe ve köylerinde olması durumunda hayvan sağlığı, yetiştiriciliği ve su ürünleri şube müdürlüğünden bir veteriner hekim, kuruluşun ilçe ve köylerinde olması durumunda ise ilçe müdürlüğünden bir veteriner hekimin katılımıyla oluşan grubu,

l) Kullanıcı: Kâr amaçlı olsun ya da olmasın, hayvanları prosedürlerde kullanan herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,

m) Kuruluş: Müştemilatı ile birlikte açık, kapalı, yarı açık her türlü sabit veya portatif tesis, bina, binalar topluluğunu,

n) Kuruluş izni: Tesis kurulacak yer, proje ve belgelerin uygun görülmesi durumunda; üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların kurulabilmesi için Bakanlıkça verilen izin belgesini,

o) Nakavt (knock-out): Genetikte bir genin fiziksel olarak genomdan çıkarılması veya baskılayıcılarla çalışmasının engellenmesi ile etkisinin görülmemesi durumuna verilen adı,

ö) Özel yetiştirme hayvanlar: Deneysel veya bilimsel amaçlar için kullanılmak üzere bu Yönetmelikle belirlenmiş türlerden ve çalışma izni verilmiş kuruluşlarda özel olarak yetiştirilen hayvanları,

p) Patojen ari (patojen free) hayvan: Gösterilebilen tüm patojenlerin olmadığı bir hayvanı,

r) Proje: Bir ya da daha fazla prosedürü içeren ve belirli bir bilimsel amacı olan iş programını,

s) Prosedür: Hayvanların yalnızca organları veya dokularını kullanmak için öldürülmesi hariç; bir hayvanın doğumu, kuluçkadan çıkması, herhangi bir biçimde genetiği değiştirilmiş hayvan soyunun oluşturulması ve devam ettirilmesi süreçlerini de kapsayan, invaziv veya invaziv olmayan, bilinen veya bilinmeyen sonuçları olan deneysel, diğer bilimsel veya eğitici amaçlar için hayvanda iyi veterinerlik uygulamalarına uygun olarak bir iğnenin batırılmasıyla oluşan ağrıya eşit veya daha fazla ağrı, eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasara yol açabilen kullanımını,

ş) Sorumlu yönetici: Kuruluşun yönetim ve işletmesinden kuruluş sahibi ile birlikte sorumlu olan ve statüsünde bu durumu belirtilmiş olan veteriner hekimi,

t) Tedarikçi: Üretici dışında, prosedürlerde kullanılmak veya bilimsel amaçlarla doku veya organlarından yararlanılmak üzere, kâr amaçlı olsun ya da olmasın, hayvanları tedarik eden herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,

u) Üretici: Prosedürlerde kullanılmak veya bilimsel amaçlarla doku veya organlarından yararlanılmak üzere bu Yönetmelikle belirlenmiş türler veya özellikle bu amaçlarla yetiştirilen diğer hayvanları, kâr amaçlı olsun ya da olmasın, üreten herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,

ü) Veteriner hekim: Veteriner Fakültelerinde beş yıllık eğitim sürecini başarıyla tamamlayıp diploma almış, 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanuna göre veteriner hekim unvanı kazanmış kişiyi,

v) Veteriner sağlık teknikeri: Lise öğrenimi üzerine iki yıl süreli veteriner sağlık önlisans, laborant ve veteriner sağlık önlisans, hayvan sağlığı ve yetiştiriciliği önlisans veya büyük ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği önlisans programlarından birinden mezun olan teknikerleri,

y) Veteriner sağlık teknisyeni: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı tarım meslek lisesi veteriner sağlık bölümü ile daha önce Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı olan veteriner sağlık meslek lisesi, hayvan sağlığı memurları okulu, hayvan sağlığı memurları meslek lisesi okullarından herhangi birinden mezun teknisyenleri,

z) Yer seçim raporu: Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların kurulması için komisyon tarafından düzenlenen ve onaylanan belgeyi,

aa) Yetkili otorite: Bu Yönetmelikle yetki verilen Genel Müdürlük, enstitü müdürlükleri, il müdürlükleri, hayvan refah birimleri ve sorumlu yöneticileri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kuruluşlarda Hayvanların Bakım, Barınma ve Nakillerinde Genel Standartlar,

Hayvan Refah Biriminin Oluşturulması ve Görevleri,

İnsan-Dışı Primatlar için Üretme Stratejisi

Teçhizat veya ekipmanla ilgili gerekler

MADDE 5 ‒ (1) Bütün araştırmaya yetkili kuruluşlar ile üretici, tedarikçi ve kullanıcı kuruluşların barındırdıkları hayvan türlerine ve prosedürler uygulanması halinde ise uygulanan prosedürlere uygun teçhizat ve ekipmana sahip olması zorunludur.

(2) Birinci fıkrada sözü edilen teçhizat ve ekipmanın tasarım, inşa ve işleyiş yöntemi ile prosedürlerin mümkün olduğu kadar etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi esastır. Prosedürler minimum sayıda hayvan kullanarak ve minimum derecede ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasara yol açarak güvenilir sonuçlar elde edilmesini hedefler.

(3) Birinci ve ikinci fıkranın uygulanması için gerekli asgari standartlar Ek-1’ de belirtilmiştir.

(4) Hayvanları barındıran ve prosedürlerde kullanan kuruluşlar, odaların ısı ve nem değerini ölçmek için gerekli alet, hayvanların tartılabilmesi için uygun tartı ve Bakanlıkça belirlenmiş diğer teçhizat ve ekipmanı bulundurması zorunludur.

Bakım, barınma ve nakiller

MADDE 6 ‒ (1) Araştırmaya yetkili kuruluşlar ile üretici, kullanıcı ve tedarikçi kuruluşlar hayvanları bakım, barınma ve nakillerinde;

a) Kuruluşlarındaki veya nakil sırasında tüm hayvanların sağlık durumlarına uygun ve iyilik hallerinin devamı için gereken barınak, çevre, yem, su ve bakımını,

b) Bir hayvanın fizyolojik ve davranışsal gereksinimlerini yerine getirmesine konulan kısıtlamaların asgariye indirilmesini,

c) Hayvanların üretildiği, barındırıldığı ve kullanıldığı çevre koşullarının, yem ve suyun her gün kontrol edilmesini,

ç) Tespit edilen bir özür veya önlenebilir ağrı, eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasarın mümkün olan en kısa zamanda ortadan kaldırılması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını,

d) Hayvanların nakilleri sırasında türe özgü hareketlerini kısıtlamadan, uygun havalandırma ve ısı aralıkları sağlanması ve gerekirse nakil öncesi sakinleştirilmesini,

sağlamakla yükümlüdür.

(2) Kuruluşlar birinci fıkrada belirtilen amaçlar için 7 nci madde ile Ek-1’ de belirtilen bakım ve barınma standartlarını sağlamakla yükümlüdür.

(3) Bilimsel bir gerekçe, hayvan refahı veya hayvan sağlığı nedenleriyle birinci fıkranın (a) bendindeki veya ikinci fıkradaki durumlara ancak Bakanlık istisna getirebilir.

(4) Hayvanların nakliyle ilgili diğer şartlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Hayvanların nakillerine ilişkin ulusal mevzuatta belirtilen esaslara ek olarak ilçe dışı nakillerde hayvanların sağlık, üretim, yetiştirme ve benzeri gibi bilgilerini içeren sorumlu yönetici tarafından düzenlenmiş belge ile il veya ilçe müdürlüğüne başvurularak buradan alınmış belge, ilçe içi nakillerde ise Bakanlıkça verilen çalışma izninin bir sureti ile hayvanların nakilleri yapılır.

b) Taşınacak hayvanlarının sağlık durumları, taşınma için yeterli derecede uygun olmalıdır. Bu durumdan hayvanları gönderen ve tedarikçi sorumludur.

c) Hayvanların nakilleri mümkün olan en kısa zamanda, alanında uzman kişi ve görevlilerinin kontrolü ve gözetimi altında, çevresel kirletme riski en aza indirilerek yapılır.

ç) Hayvanların nakilleri sırasında kullanılan kafes ve ortamın hayvana, hayvanın da ortama zarar vermesini engelleyecek özellikte olur.

d) Hayvanların kurum içi veya üretim tesisinden uygulama laboratuvarına sevkinde de hayvan sağlığı ve refahı ile halk sağlığının korunmasına dönük tedbirlerin alınması esastır.

e) Mikrobiyolojik olarak tanımlanmış hayvanların nakilleri sırasında gerekli özel hijyenik kurallara uyulur.

f) Nakil sırasında oluşabilecek kavgaları önlemek amacıyla, farklı kafeslerde yetiştirilen hayvanlar farklı taşıma kafeslerinde taşınmalıdır.

(5) Kullanıcı, araştırmaya yetkili ve tedarikçi kuruluşlar genetiği değiştirilmiş hayvanların bakımları, barındırılmaları ve nakilleri sırasında kazara çevreye salınımlarının önlenmesi ve kazara çevreye salınımları durumunda ise en kısa sürede geri toplamak veya bertaraf edilmelerine dönük tedbirleri almak ve kaza durumunda vakit geçirmeden Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.

(6) Balıkların nakillerinden bir veya iki gün öncesinde yeminin azaltılması, yemden kesilmesi veya nakil aracında su değişiminin ve havalandırılmasının yapılmasına dönük tedbirlerin alınması zorunludur.

Kuruluşlar ve hayvanların bakım ve barınması için genel bölümlerin özellikleri

MADDE 7 ‒ (1) Fiziki yapılarda aşağıdaki standartların sağlanması zorunludur.

a) Fonksiyonlar ve genel tasarım bakımından;

1) Bütün kuruluşlar tesislerini, bu tesislerinde tutulan türlerin fizyolojik ve davranışsal gereksinimlerini dikkate alan bir çevre sağlayacak şekilde inşa ederler. Kuruluşlar yetkisi olmayan kişiler ve başka hayvanların tesislerine girişini ve kuruluşlarındaki hayvanların da kaçışını engelleyecek şekilde tasarlar, inşa eder ve yönetir.

2) Kuruluşlar, bina ve ekipmanda oluşabilecek her türlü hatayı önceden önleyici ve hata oluşması durumunda da acilen giderici aktif bir program oluşturur.

b) Barındırma odaları bakımından;

1) Kuruluşlar, odalarla ilgili düzenli ve etkin bir temizlik programı oluşturur ve sürekli olarak hijyen standartlarını sağlar.

2) Duvar ve zemin gerek hayvanlar tarafından oluşturulabilecek ve gerekse de temizlik sırasında oluşabilecek ağır yıpranma ve aşınmaya dayanıklı bir malzemeyle kaplanır. Bu malzeme hayvan sağlığı için zararlı olmayacak ve hayvanların kendilerine zarar vermesine yol açmayacak yapıda olur. Kuruluşlar, ekipmana ve demirbaşlara, hayvanlar tarafından zarar verilmesini önleyecek ve aynı zamanda hayvanların yaralanmalarına engel olacak gerekli önlemleri alır.

3) Av ve avcı gibi uyumlu olmayan türler aynı odada hatta birbirinin görüş, koku veya ses alanı içinde, farklı çevre şartları gerektiren hayvanlar ise aynı odada barındırılmaz.

4) Genetiği değiştirilmiş hayvanlar aynı türde dahi olsalar diğer hayvanlar ile aynı odada, hatta birbirlerinin görüş veya koku alanı içinde barındırılamazlar.

c) Genel ve özel amaçlı prosedür odaları:

1) Kuruluşlar, basit tanısal testlerin ve ölüm sonrası (post mortem) incelemelerin yapılacağı ve/veya başka bir yerde daha yoğun laboratuvar incelemesine tabi olacak örneklerin alınacağı basit girişim odası ve şiddet kategorisinde orta ve şiddetli olarak belirlenen kategoride prosedür uygulanmış hayvanlar olması halinde de operasyon sonrası bakım odalarına sahip olur. Prosedür ve gözlemlerin barındırma odalarında yapılmasının uygun olmadığı, cerrahi işlem veya diğer prosedürlerde kullanılan hayvanların sağlıklı hayvanları olumsuz etkilememesi için genel ve özel amaçlı prosedür odaları oluşturulmalıdır.

2) Kuruluşlara yeni gelen hayvanların sağlık durumları belirlenene ve potansiyel sağlık riski değerlendirilip asgariye indirilene kadar izole edilmelerini sağlayacak karantina odalarına sahip olur. Karantina süreleri fare, sıçan, kobay, Suriye ve Çin hamsteri, gerbil, tavşan ve kurbağa için yedi gün, balık türleri, kedi, köpek ve diğer türler için yirmibir gündür. Eğer hayvan üzerinde yapılacak çalışmanın amacı, belirtilen sürelerden daha kısa sürede hayvanın prosedürde kullanılmasını gerektiriyorsa bu durum il müdürlüğüne bildirilir. İl müdürlüğü bu hayvanların, türleri ve yetiştirilme şartlarını da dikkate alarak karantina süresini kısaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Bu durumdaki hayvanları prosedürde kullanacak kişiler söz konusu hayvanlardan hastalık bulaşma riskine karşı sorumlu yönetici tarafından bilgilendirilir ve gerekli tedbirlerin alınması konusunda uyarılır.

3) Kuruluşa yeni gelen hayvanlar sorumlu yönetici tarafından gerekli kontrol ve muayeneleri yapıldıktan sonra araçlardan indirilerek karantina bölümlerine, kafeste barınan hayvanlar ise önce temiz kafeslere yerleştirilerek karantina odasına alınır. Hayvanların yem ve su ihtiyaçları öncelikle giderilir. Taşıma araçlarının uygun bir şekilde dezenfeksiyonu, gerekli olduğu durumlarda da sterilizasyonları yapılır. Hayvanlardan numune alınmasını gerektiren bir durum oluşması halinde, laboratuvar testleri için numuneler karantina odalarında alınır, analizlerinin yapılmasını takiben negatif sonuç alınan hayvanlar bakım odalarına yerleştirilir. İhbarı mecburi hastalık tespit edilen hayvanlar hakkında bu konudaki ulusal mevzuat çerçevesinde işlem yapılır.

4) Hasta ve yaralı hayvanların ayrı olarak tutulacağı barındırma odaları bulundurulur.

ç) Hizmet odaları bakımından;

1) Depolar, yem ve hayvan yataklarının kalitesinin korunmasını sağlayacak şekilde tasarlanır, kullanılır ve bakımı yapılır. Bu odalarda haşarat ve böceklerin girmesini ve barınmasını engelleyecek gerekli tedbirler alınır. Kontamine olabilecek veya hayvan ve personel için zararlı olabilecek diğer malzemeler ayrı yerde depolanır.

2) Temizlik ve yıkama alanları, kullanılan ekipmanın arındırılması ve temizlenmesi için gereken donanımı barındıracak ve yeterli genişlikte olur. Temizlik prosesi, yeni temizlenmiş ekipmanın kontaminasyonunu engellemek için temiz ve kirli ekipmanın akışını ayıracak şekilde düzenlenir.

3) Kuruluşlar, karkasların ve hayvansal atıkların hijyenik depolanması ve güvenli bir şekilde elden çıkarılması için gerekli tedbirleri alır. Tıbbi atıklar, evsel nitelikli atıklardan ayrı olarak sınıflandırılır, toplanır ve taşınır. Genetiği değiştirilmiş hayvanların ölüleri, hayvanların atıkları ve artıkları yakıldıktan, çevre ve halk sağlığını koruyacak gerekli önlemler alındıktan sonra kuruluştan uzaklaştırılır. Kuruluşlarda oluşan tıbbi atıkların, 22/7/2005 tarihli ve 25883 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre izale, bertaraf ve tahliyesi yapılır.

4) Aseptik koşullarda ameliyat prosedürlerinin uygulanması gereken durumlarda bir ya da birden fazla uygun teçhizata sahip oda ve ameliyat sonrası iyileşmeyi sağlamak için odalar bulundurulur.

(2) Uygun çevre ve kontrolünün sağlanması için zorunlu şartlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Havalandırma ve sıcaklık bakımından;

1) Barındırma odalarının izolasyonu, ısıtılması ve havalandırılması hava akımının, toz düzeyinin ve gaz konsantrasyonunun barındırılan hayvanlar için zararlı olmayacak sınırlar dâhilinde tutulması sağlanır.

2) Barındırma odalarındaki sıcaklık ve bağıl nem barındırılan türlere ve yaş gruplarına göre Ek-2’ de belirtilen değerlere uygun olarak sağlanır. Sıcaklık ve nem her gün ölçülür ve bu iş için hazırlanmış kayıt çizelgesine işlenir.

3) Hayvanlar kendileri için tehlike yaratacak iklim şartları altında açık alanda bulunmaya zorlanamaz.

b) Aydınlatma bakımından;

1) Doğal ışığın uygun ışık/karanlık döngüsünü sağlamadığı durumlarda, hayvanların biyolojik ihtiyaçlarını karşılamak ve tatmin edici bir çalışma ortamı sağlamak için kontrollü aydınlatma yapılır. Kuruluş bu amaca uygun donanımı sağlar.

2) Aydınlatma, hayvan yetiştirme prosedürlerinin yerine getirilmesi ve incelenmesi için gereken ihtiyaçları karşılayacak düzeyde olur.

3) Türlere uygun, düzenli ışık aralıkları ve ışık şiddeti sağlanır.

4) Albino hayvanlar bulundurulduğunda, aydınlatma, ışığa olan duyarlılık dikkate alınarak ayarlanır.

c) Gürültü bakımından;

1) Ultrason da dâhil gürültü düzeyi, hayvan refahını olumsuz yönde etkilemeyecek şekilde düzenlenir.

2) Kuruluşlarda, insanların işitebilecekleri düzeyde, aynı zamanda hayvanlarında hassas olduğu ses aralığı dışında uyarı veren alarm sistemi bulundurulur.

3) Barındırma odaları, gereken durumlarda, gürültü yalıtımı ve ses emici özelliği olan malzemelerle donatılır.

4) Hayvanların bulunduğu odaların içinde ya da yakınında telefon, radyo ve televizyon gibi elektronik aletler bulundurulmaz.

5) Personel alanları ve gürültüye sebep olan aktivitelerin gerçekleştirildiği odalar, hayvanların bulunduğu yerlere uzak olur ya da bu bölümlerde mutlaka ses yalıtımları yapılır.

6) Gürültü açısından köpek, domuz, keçi ve insan dışı primatlar gibi hayvanlar, bunlara göre daha sessiz olan kemirgenlerle aynı binalarda barındırılmaz ya da kemirgenlerin olduğu bölümlerde yeterli düzeyde ses yalıtımı sağlanır.

7) Hayvanların bakımlarını yapan personel, bakım, beslenme, temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri sırasında gürültüyü en aza indirgeyerek çalışır.

ç) Alarm sistemleri bakımından;

1) Çevrenin kontrolü ve korunması için elektrik ve mekanik donanıma sahip kuruluşlar önemli hizmetler ve acil aydınlatma sistemlerini devreye sokmak ve alarm sistemlerinin işletim dışı kalmasını önlemek için hazırda bekleyen yedek bir sistem bulundurulur.

2) Isıtma ve havalandırma sistemleri izleme cihazları ve alarmlarla donatılır.

3) Acil eylem prosedürleri ve talimatlar açık ve görünür bir yerde bulundurulur.

(3) Hayvanların bakımı için gerekli şartlar aşağıda belirtilmiştir.

a) Sağlık şartı bakımından;

1) Kuruluşların, hayvan refahını koruyacak ve bilimsel gereklilikleri karşılayacak, hayvanların sağlıklı olmasını sağlayacak belirlenmiş bir stratejisi bulunur. Bu strateji sağlığın düzenli olarak gözlenmesini, mikrobiyolojik gözetim programını ve sağlık bozukluklarıyla mücadele planlarını içerir ve yeni hayvanların alınması için sağlık parametrelerini ve prosedürlerini tanımlar.

2) Hayvanlar en az günde bir kez sorumlu yönetici veya onun görevlendirdiği bir veteriner hekim tarafından kontrol edilir. Kontrollerde tüm hasta veya yaralı hayvanlar belirlenir ve gerekli tedbirler alınır.

b) Yaban hayatından alınan hayvanlar bakımından;

1) Hayvanlar muayene veya tedavi için taşınması gerekiyorsa, ilgili türlere uyarlanmış taşıma konteynerleri ve araçları yakalama yerlerinde bulundurulur.

2) Doğadan alınan hayvanların iklime alıştırılması, karantinaya alınması, barındırılması, yetiştirilmesi ve bakımı için özel dikkat gösterilir ve uygun önlemler alınır. Prosedürlerin sonunda serbest bırakılmaları için hazırlık yapılır. Serbest bırakma, söz konusu hayvanların yaban hayatında; halk sağlığına, hayvan sağlığına veya çevreye zarar oluşturmayacaklarının kesinliği şartıyla yapılır.

c) Barındırma ve zenginleştirme bakımından;

1) Doğal olarak yalnız yaşayan hayvanlar dışındakiler birbirine uyumlu bireylerden oluşan gruplar halinde barındırılır. 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına uygun olarak tek başına barınmaya izin verilen hâller dışında, gerekli süre minimum düzeyde tutulur. Aynı zamanda görsel, işitsel, koklama ve dokunma yoluyla hayvanların birbirleriyle temas etmesi sağlanır. Hayvanların önceden oluşturulmuş gruplara veya ayrıldığı gruba tekrar katılmalarının, uyumsuzluk problemlerine ve sosyal ilişki bozukluklarına neden olmaması için durumları dikkatle izlenir.

2) Tüm hayvanlara, davranışsal özelliklerini rahatlıkla yapabilecekleri yeterli büyüklükte yer ayrılır. Hayvanların, stres kaynaklı davranışlarının azaltılması amacıyla çevrelerini seçme ve kontrol etmelerini sağlayacak şartlar oluşturulur. Kuruluşların, hayvanların yapabilecekleri faaliyetler dizisini genişletmek ve başa çıkma faaliyetlerini artırmak için türe uygun fiziksel egzersiz, yiyecek arama, el becerisine dayalı ve bilişsel faaliyetleri içeren uygun zenginleştirme teknikleri bulundurulur. Hayvan bölmelerinin çevresel zenginleştirilmesi türe ve ilgili hayvanın bireysel ihtiyaçlarına uygun hale getirilir. Zenginleştirme stratejileri düzenli olarak gözden geçirilir ve güncelleştirilir.

3) Hayvan bölmeleri hayvan sağlığı için zararlı malzemelerden yapılamaz. Tasarımları ve inşaları hayvanların yaralanmasına yol açmayacak şekilde olur. Kullanıldıktan sonra atılabilen cinsten olmadıkça, temizlikte arındırma tekniklerine dayanıklı malzemelerden yapılır. Hayvan bölmelerinin tabanları, türlere ve hayvanların yaşına uygun olarak ve dışkının çıkarılmasını kolaylaştıracak şekilde tasarlanır. Tabanlar hayvanın sağlık ve refahına uygun olur. Hayvanın sağlık ve refahının korunması için uygun malzemeden altlık kullanılır.

ç) Beslenme bakımından;

1) Diyetin biçimi, içeriği ve sunumu hayvanların beslenme ve davranış ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte olur.

2) Hayvanların diyeti yenilebilir nitelikte olur ve kontamine olmuş diyet beslenmede kullanılamaz. Hammaddelerin seçimi, gıdanın üretimi, hazırlığı ve sunumunda kuruluşlar; kimyasal, fiziksel ve mikrobiyolojik kirlenmeyi önlemek için gerekli önlemler alınır.

3) Ambalaj, nakliye ve depolama kontaminasyonu, bozunmayı ve tahribi önleyecek şekilde olur. Besleme için kullanılan tüm besleme hazneleri, yemlikler ve diğer kaplar düzenli olarak temizlenir ve gerekiyorsa sterilize edilir.

4) Rekabeti sınırlandıracak şekilde yeterli beslenme yeri sağlanarak her hayvanın yiyeceğe erişebilmesi sağlanır.

d) Sulama bakımından;

1) Tüm hayvanlar için temiz ve kontamine olmamış içme suyu sağlanır.

2) Otomatik sulama sistemi kullanılıyorsa, sistem düzenli olarak kontrol edilir, bakımı yaptırılır ve kazaları önlemek için bol suyla temizlenir. Sert tabanlı ve deliksiz tabanlı kafesler kullanılıyorsa, su basması riskini asgariye indirecek tedbirler alınır.

3) Akvaryum ve tanklardaki su miktarını bireysel balık, amfibi ve sürüngen türlerinin ihtiyaç ve tolerans sınırlarına uyumlaştıracak şekilde tedbirler alınır.

e) İstirahat ve uyuma alanları bakımından;

1) Türlere uyarlanmış altlık malzemeleri veya uyuma yapıları, gebe ve doğum yapmış hayvanlar için ise yuva malzemeleri ve yapıları sürekli bulundurulur.

2) Hayvanların bulunduğu bölümlerde, türlere uygun olacak şekilde, tüm hayvanlar için sağlam, rahat istirahat alanları sağlanır. Tüm uyku alanları temiz ve kuru olması sağlanır.

f) Eğitim bakımından;

1) Kuruluşlar, hayvanlar için prosedürler ve projenin süresi de dikkate alınarak uygun alıştırma ve eğitim programları oluşturur.

(4) Bu Yönetmelikle bakım, barınma, nakil, ısı, nem ve diğer gereklilikleri belirlenmeyen hayvan türleri için gerekli standartlar Bakanlıkça belirlenir.

Hayvan refahı birimi

MADDE 8 – (1) Her üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşta bir hayvan refahı birimi kurması zorunludur.

(2) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda hayvan refahı birimi, hayvanların refahı ve bakımından sorumlu, veteriner hekim, veteriner sağlık teknikeri veya veteriner sağlık teknisyeni unvanına sahip en az bir kişiden, kullanıcı kuruluşlarda ise bu unvanlardan birine sahip bir kişiye ilaveten biri yerel etik kurul üyesi olmak üzere en fazla üç kişiden oluşur. Hayvan refahı birimi sorumlu yönetici veya veteriner hekimden bilgi temin edebilir.

(3) Birden fazla alanda faaliyet gösteren kuruluşlarda yalnız bir hayvan refah birimi kurulması yeterlidir. Bu birim kuruluşun izinli tüm faaliyet alanlarıyla ilgili konularda görev yapar.

(4) Küçük üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda hayvan refah birimi; sorumlu yönetici ve hayvan bakımından sorumlu bir personel ile en az iki kişiden, küçük kullanıcı kuruluşlarda ise bunlara ilaveten bir yerel etik kurul üyesi olmak üzere en az üç kişiden oluşur.

(5) Kuruluşların küçük, orta ya da büyük olarak sınıflandırılmalarına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Hayvan refahı biriminin görevleri

MADDE 9 – (1) Hayvan refahı birimi aşağıdaki görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.

a) Birimde çalışan personele, hayvanların elde edilmeleri, bakım, barınma ve kullanımları konularında, hayvanların refahıyla ilgili bilgi vermek,

b) İkame, azaltma ve iyileştirme ilkesinin uygulanması ve bu ilkeyle ilgili teknik ve bilimsel gelişmeler hakkında personele bilgi vermek,

c) Kuruluşta barındırılan veya kullanılan hayvanların refahıyla ilgili olarak izleme, raporlama ve takip konularında iş akış şemaları oluşturmak ve bunları gözden geçirmek,

ç) Prosedürde kullanılan hayvanlar üzerindeki etkilerini dikkate alarak projelerin gelişimini ve neticelerini takip etmek ve ikame, azaltma ve iyileştirmeye katkıda bulunabilecek unsurları belirlemek ve tavsiyelerde bulunmak,

d) Aile yanına verilecek hayvanların sosyalleştirilmesi de dâhil aile yanına verme programları hakkında bilgi vermek.

(2) Gerektiğinde Bakanlık hayvan refah birimine ek görevler verebilir.

(3) Hayvan refahı birimi tarafından verilen herhangi bir tavsiyenin ve o tavsiyeyle ilgili olarak alınan kararların kayıtları en az üç yıl saklanması ve talep edilmesi halinde, denetimle yetkili Bakanlık temsilcilerine bu kayıtların gösterilmesi zorunludur.

İnsan-dışı primatlar için üretme stratejisi

MADDE 10 – (1) İnsan-dışı primat üreticilerinin, üretimde tutsaklık altında üretilmiş insan-dışı primatların soyundan gelen hayvanların oranını artırmak için elverişli bir strateji belirlemeleri şarttır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Üretici, Tedarikçi, Kullanıcı ve Araştırmaya Yetkili Kuruluşlarla İlgili

Yetkilendirme ve Diğer Gerekler

Kuruluş izni

MADDE 11 ‒ (1) Deneysel veya diğer bilimsel amaçlar için kullanılan veya kullanılması planlanan tüm hayvanların üretimi, tedariki ve kullanımıyla uğraşan tüm gerçek ve tüzel kişiler yer onaylarını yaptırmaları zorunludur. Bu amaçla, içinde aşağıdaki belgelerden oluşan iki adet dosya ve bir dilekçe ile birlikte mülki idari amirliğine müracaat edilir.

a) Ek-3’ e uygun olarak kuruluşun sahibi veya idaresinden yetkili kişi tarafından doldurulmuş beyanname,

b) Kuruluşun yerini belirleyen, yerleşim yeri ve çevresine ait bilgileri içeren vaziyet planı veya hali hazır durumunu gösteren plan,

c) Kuruluşun tüm bölümlerini içeren detaylı ve teknik kurallarına göre hazırlanmış, ölçeği belli, bu konuda yetkili mühendis ya da mimar tarafından imzalanmış kat planı.

(2) İl müdürlüğüne ulaşan belgeler bu konuda sorumlu birim tarafından incelendikten sonra bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşa ait planlar ve beyanname il müdürlüğünce ilgili enstitü müdürlüğüne gönderilerek uygunlukları hakkında yazılı görüş sorulur.

(3) Belgeler enstitünün ilgili bölümünde görevli iki uzman veteriner hekim tarafından hayvan refahı ve sağlığı açısından incelenir ve planlamanın uygunluğu hakkında olumlu ya da olumsuz rapor düzenlenerek il müdürlüğüne gönderilir.

(4) Görüşün uygun olması durumunda söz konusu kuruluşun bulunduğu yer; komisyon marifetiyle bu Yönetmelik çerçevesinde hayvan refahı, hayvan sağlığı ve halk sağlığı açısından mahallinde incelenerek Ek-4’ te bulunan yer seçim raporu düzenlenir.

(5) Bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlara valilikçe bir yıl süreyle kuruluş izni verilir. Bu süre bitmeden süre uzatımı talebiyle ilgili mülki idari amirliğine başvuruda bulunanlara, valiliğin de uygun görmesi durumunda bir yıl ek süre verilir. Kuruluş izni veya kuruluş izni süre uzatımı verilen yerlere ait; kuruluş sahibinin adı, ticari adı, adresi, telefon ve faks bilgileri, izin/süre uzatım tarih ve sayısı, faaliyet alanları ve Bakanlıkça istenilen diğer bilgiler il müdürlüğünce yazılı olarak izin verilmesini takiben Genel Müdürlüğe bildirilir.

Çalışma izni

MADDE 12 ‒ (1) Kuruluş izni alarak onaylı planlarına göre kuruluşlarını yapmış olan gerçek ve tüzel kişiler, çalışma izni almak için ekinde aşağıdaki belgelerden birer nüsha yer alan iki adet dosya ve bir dilekçe ile mülki idari amirliğine müracaat ederler.

a) Kuruluş sorumlu yöneticisi olan veteriner hekim ile laboratuvarda çalışacak olan diğer veteriner hekimlerin bulundukları meslek odalarından almış oldukları belgeye istinaden noterden yapılan sözleşmeler, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak devlet memuru ve işçi statüsündeki personel için ise görevlendirme yazısı ve bu personelin diploma suretleri,

b) Hayvan sağlığı ve hayvan refahı amacıyla kuruluşta kullanılacak aletlerin teknik özellik ve kapasiteleri ile kullanılacak olan kimyasal ve biyolojik madde gibi materyallerin kuruluş yetkilisince onaylı listeleri,

c) Kuruluşta çalışacak uzmanların uzmanlık alanlarını gösterir belge ve sayıyı gösterir kuruluşça onaylı liste,

ç) Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiye müdürlüğünden alınan belge,

d) Açılması istenen işyeri bir şirket ise şirketin kuruluşunu gösteren Ticaret Sicil Gazetesi,

e) Kuruluş izninin aslı gibidir onaylı bir sureti,

f) Hayvanların genleri veya genetiği değiştirilmiş hayvanlar üzerinde araştırma çalışması yapan kuruluşlar için araştırmaya yetkili kuruluş olduğuna dair belge.

(2) İl Müdürlüğüne ulaşan bu belgelerin tetkiki sonucunda bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlar; komisyon marifetiyle mevzuata uygunluğu açısından mahallinde incelenerek Ek-5’ te bulunan açılma raporu düzenlenir.

(3) Mahallinde incelemesi de uygun bulunan kuruluşa ait birinci ve ikinci fıkralardaki belgelerin asıllarından birer nüshası il müdürlüğünce Genel Müdürlüğe gönderilir. Bilgi ve belgeleri incelenen kuruluşlar gerek görüldüğünde Genel Müdürlükçe de mahallinde incelenebilir. Genel Müdürlükçe bilgi ve belgeleri uygun görülen kuruluşlara çalışma izni verilir. Çalışma izni, ilgili valiliğe yazı ile bildirilir.

(4) Çalışma izni, gerçek ve tüzel kişiler adına kuruluşun bulunduğu adrese verilir.

(5) Beyannamelerinde hangi tür hayvanların üretileceği, kullanılacağı ve tedarik edileceği belirtilerek çalışma izni almış kuruluşlar, farklı tür hayvanlarla ilgili faaliyette bulunabilmeleri için faaliyet değişikliğiyle ilgili işlem yaptırmaları zorunludur. Çalışma izinli kullanıcı kuruluşlarda; kuruluşa gelir gelmez genel anesteziye alınarak yine genel anestezi altında prosedür uygulanacak ve prosedür sonrası yaşamasına izin verilmeyecek ve bu prosedürle ilgili yerel etik kurul izninde durumun açık olarak belirtildiği omurgalı tür için çalışma izin belgesinde o tür için izin verilmiş olma şartı aranmaz.

(6) Çalışma izinleri veriliş tarihinden itibaren on yıl süreyle geçerlidir.

(7) Bir üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşunun yapısında veya fonksiyonunda hayvan refahını olumsuz yönde etkileyecek önemli bir değişiklik meydana gelmesi durumunda, Bakanlık süreye bakılmaksızın çalışma izninin yenilenmesi isteyebilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Prosedürlerin Amacı ve Bazı Türlerin Prosedürlerde Kullanılma Şartları

Prosedürlerin amacı

MADDE 13 ‒ (1) Prosedürler, sadece aşağıdaki izin verilen amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir.

a) Temel araştırmalarda,

b) Translasyonel veya uygulamalı araştırmalardan insan, hayvan veya bitkilerdeki hastalık, rahatsızlık ve diğer anormalliklerden veya bunların etkilerinden kaçınma, önleme, tanı veya tedavilerinde,

c) Translasyonel veya uygulamalı araştırmalardan insan, hayvan veya bitkilerdeki fizyolojik şartların değerlendirilmesi, belirlenmesi, düzeltilmesi veya modifikasyonunda,

ç) Translasyonel veya uygulamalı araştırmalardan hayvanların refahı ve tarımsal amaçlarla yetiştirilen hayvanların üretim şartlarının iyileştirilmesinde,

d) İlaç, aşı, gıda, yem ile diğer maddeler ya da bunların ürünlerinin kalitesinin, etkinliğinin ve güvenirliğinin geliştirilmesi, imalatı veya test edilmesi için (b) , (c) ve (ç) bentlerindeki amaçlardan herhangi birinde,

e) İnsan ya da hayvanların sağlık veya refahı için doğal çevrenin korunmasında,

f) Türlerin korunmasını amaçlayan araştırmalarda,

g) Mesleki becerilerin elde edilmesi, sürdürülmesi veya geliştirilmesi için yükseköğretim veya eğitimde,

ğ) Adli tıp araştırmalarında.

Prosedürlerde kullanılmak üzere üretilen hayvanlar

MADDE 14 ‒ (1) Ek-6’ da yer alan türlere ait hayvanlar, prosedürlerde kullanılmak üzere bu Yönetmelik çerçevesinde izin verilen kuruluşlarda üretildiği durumlarda, yalnızca prosedürlerde kullanılabilir. Ek-7’ de belirtilen tarihlerden itibaren ve bu ekte yer alan insan-dışı primatlar, yalnız tutsaklık altında yetiştirilen insandışı primatların soyundan geldikleri veya kendi kendine yeterli kolonilerden alındıkları taktirde prosedürlerde kullanılmasına izin verilir. Bakanlık bu fıkrada konulan şart ve Ek-7’ de belirtilen tarihleri hayvan sağlığı ve refahını dikkate alarak değiştirebilir.

(2) Bakanlık bilimsel bir gerekçenin olması durumunda birinci fıkraya istisna getirebilir.

(3) Araştırmacılar ve kullanıcı kuruluşlar Ek-6’ da belirtilen türlerden yalnız özel olarak üretilmiş ve Bakanlıktan izin almış kuruluşlarda üretilen hayvanları satın almaları ve prosedürlerde kullanmaları zorunludur. Aksini gerektiren bilimsel bir gerekçe olması ve yerel etik kuruldan izin alınması kaydıyla izinli kuruluşlar dışından sağlanan hayvanlar da prosedürlerde kullanılabilir.

Nesli tehlikede olan türler

MADDE 15 ‒ (1) Orman ve Su İşleri Bakanlığı ilgili mevzuatı ve Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde; nesli tehlike altında olan türlerin, aşağıdaki istisnalar dışında prosedürlerde kullanılmasına izin verilmez.

a) Prosedürlerin, 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (b), (d) ve (f) bentlerinde belirtilen kapsamda olması,

b) Bilimsel gerekçeye istinaden, nesli tehlike altında olan ve korunan hayvanlardan birinin kullanılmasının zorunlu olması.

(2) Birinci fıkra insan-dışı primatları kapsamaz.

İnsan-dışı primatlar

MADDE 16 ‒ (1) Nesli tehlike altında olan ve korunan insan dışı primatların aşağıdaki istisnalar dışında prosedürlerde kullanılmasına izin verilmez.

a) Prosedürün amaçlarından birinin 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde belirtilen kapsamda ve insanları güçsüzleştiren veya potansiyel olarak yaşamı tehdit eden klinik durumlardan kaçınma, önleme, tanı veya tedavisi için üstlenilen amaçlar olması veya 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ya da (f) bentlerindeki amaçlardan birinin mevcut olması,

b) Prosedür amacının, insan-dışı primatlar dışında bir tür kullanılarak gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcut olması.

(2) Orman ve Su İşleri Bakanlığı ilgili mevzuatı ve Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde insan-dışı primat örneklerinin aşağıdaki istisnalar dışında prosedürlerde kullanılmasına izin verilmez.

a) Prosedürün amaçlarından birinin 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde belirtilen kapsamda ve insanları güçsüzleştiren veya potansiyel olarak yaşamı tehdit eden klinik durumlardan kaçınma, önleme, tanı veya tedavisi için üstlenilen amaçlar olması veya 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendindeki amaçlardan birinin mevcut olması,

b) Prosedür amacının insan-dışı primatlar dışında bir tür kullanılarak gerçekleştirilemeyeceğine dair bilimsel bir gerekçe mevcut olması.

Doğal yaşamdan alınan hayvanlar

MADDE 17 ‒ (1) Prosedürlerde doğal yaşamdan alınan hayvanlar kullanılamaz.

(2) Prosedürün amacının prosedürlerde kullanılmak üzere yetiştirilen bir hayvan kullanılarak gerçekleştirilemeyeceğine dair bir bilimsel gerekçe olması, doğadan alınacak hayvanın su ürünleri kapsamında olması halinde Bakanlığımızdan, diğer hayvan türleri için ise Orman ve Su İşleri Bakanlığından izin alınması kaydıyla birinci fıkraya yerel etik kurullarca istisna getirilebilir.

(3) Hayvanların doğada yakalanması, bu hususta tecrübeli ya da konuyla ilgili eğitim almış kişiler tarafından hayvanlarda ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasara yol açmayan yöntemler kullanarak gerçekleştirilir. Yakalanma sırasında veya sonrasında, yaralanmış hâlde veya sağlığı bozulmuş durumda bulunan herhangi bir hayvan, bir veteriner hekime muayene ettirilir ve hayvanın acısının asgari düzeye indirilmesi için önlem alınır. Bilimsel bir gerekçenin yazılı olarak belgelendirilmesi kaydıyla hayvandaki ağrı ve sıkıntının asgari düzeye indirilmesi için önlem alınmasına Bakanlık il veya ilçe müdürlüğünde görevli veteriner hekim istisna getirebilir. İstisna il veya ilçe müdürlüğünce yazılı olarak müracaat sahibine bildirilir.

Evcil türlerden başıboş ve yırtıcı hayvanlar

MADDE 18 – (1) Kedi, köpek ve benzeri evcil türlerden başıboş ve yırtıcı olanları prosedürlerde kullanılamaz.

(2) Sahibinin tespit edilmesi için gerekli yasal sürecin tamamlanması ve aşağıdaki gerekçelerin oluşması durumunda birinci fıkranın uygulanmasına, Orman ve Su İşleri Bakanlığı veya bu Bakanlıkça yetki verilmiş merciler tarafından istisna getirilebilir.

a) Hayvanların sağlık ve refahı ile ilgili çalışmalara önemli bir ihtiyaç olması veya çevre, insan ve hayvan sağlığına karşı ciddi bir tehlike olması,

b) Prosedürün amacının ancak başıboş veya yırtıcı hayvan kullanılarak gerçekleştirilebileceğine dair bilimsel gerekçe olması.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Prosedürler, Yöntem Seçimi, Anestezi, Prosedürlerin Şiddet Sınıflandırması,

Alternatif Yaklaşımlar, Tekrar Kullanım ve Önlenmesi ile Prosedürün Sonu

Prosedürler

MADDE 19 ‒ (1) Prosedürler Bakanlıktan izinli kullanıcı kuruluşlarda gerçekleştirilebilir. Kullanıcı kuruluş dışında gerçekleştirilecek prosedürler için Bakanlıktan önceden izin alınması zorunludur. İzin için proje yöneticisi proje özeti, prosedürde kullanılacak hayvan sayısı ve türleri ile prosedürün uygulanacağı yer hakkında açıklama içeren bilgilerle Bakanlığa müracaat eder. Bakanlık gerektiğinde ek bilgi ve belge isteyebilir. Gerektiğinde Bakanlık projenin uygulanacağı yerde hayvan sağlığı, halk sağlığı ve hayvan refahına uygunluğu için inceleme yapar. İzin proje çerçevesinde gerçekleştirilecek prosedürler için verilir ve proje süresince geçerlidir.

(2) Bakanlık prosedürlerde kullanılan hayvanların korunmasına veya prosedürlerde kullanımının kontrolü ve sınırlandırılmasına ilişkin önlemler alabilir.

Yöntem seçimi

MADDE 20 ‒ (1) İstenilen sonucu elde etmek için Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde canlı hayvan kullanımını gerektirmeyen başka bir yöntem veya test stratejisi mevcut olmaması halinde hayvanlar üzerinde prosedür uygulanır.

(2) Prosedürler arasında seçim yaparken, büyük ölçüde, aşağıdaki gerekleri yerine getiren ve tatminkâr sonuç verme olasılığı en yüksek olan prosedür tercih edilir.

a) Minimum sayıda hayvan kullanımı,

b) Ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasar oluşma ihtimali en düşük olan hayvanların kullanımı,

c) En az ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasar veren prosedürün uygulanması.

(3) Bir prosedürün sonunda ölümün gerçekleşmesi mümkün olduğu ölçüde engellenecek ve daha erken sonuç veren ve insani bir son ile yer değiştirilecektir. Son nokta olarak ölümün kaçınılmaz olduğu durumlarda prosedür aşağıdaki şekilde tasarlanır.

a) Mümkün olduğu kadar az sayıda hayvanın ölümünün sağlanması,

b) Hayvanın çektiği acının süresini ve yoğunluğunu asgari düzeye indirecek ve mümkün olduğunca acısız ölüm sağlayacak bir yöntemin kullanılması.

(4) Yöntem seçimiyle ilgili bir uygunsuzluğun Bakanlığımız denetçileri tarafından tespiti durumunda bu prosedürün durdurulması için Orman ve Su İşleri Bakanlığı ilgili birimlerine yazılı olarak bildirimde bulunulur.

Anestezi

MADDE 21 ‒ (1) Anestezi kullanımına uygunsuz bir durum olmadıkça, prosedürler genel veya sınırlı uyuşturma altında yapılır. Gerektiğinde ağrı, eziyet ve sıkıntının asgariye indirilmesine imkân veren analjezi veya başka metotlar kullanılabilir. Şiddetli ağrılara yol açabilecek ciddi yaralanmaları içeren prosedürler anestezi olmadan uygulanmaz.

(2) Anestezi kullanımının uygun olup olmadığına karar verirken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a) Anestezinin hayvan için prosedürden daha travmatik olup olmadığı,

b) Anestezinin prosedürün amacına uygun olup olmadığı.

(3) Hayvanlara ağrı hissetmesini engellemek amacıyla anestezik veya analjezik dışında başka bir ilaç verilmemelidir. Aksini gerektirecek bir durumun oluşması halinde, anestetik veya analjezik rejimin ayrıntıları hakkında bilimsel bir gerekçe sağlanır.

(4) Anestezinin etkisi geçmeye başladığında sıkıntı çeken bir hayvan, prosedürün amacına uygun olması şartıyla, ameliyat sırası ve sonrasında analjeziklerle veya başka ağrı kesici yöntemlerle tedavi edilir.

(5) Prosedür amacına ulaşır ulaşmaz, hayvanın sıkıntısını en alt düzeye indirmek için uygun önlem alınır.

Prosedürlerin şiddet sınıflandırması

MADDE 22 ‒ (1) Tüm prosedürler Ek-8’ de belirtilen tanımlama kriterleri kullanılarak vaka bazında hafif, orta, şiddetli veya düzelmez olarak sınıflandırılır.

(2) Yerel etik kurul veya sorumlu yönetici bu maddenin üçüncü fıkrasına bağlı kalarak, uzun süreli ve iyileştirilemeyen şiddetli ağrı, eziyet ve sıkıntı söz konusu olduğu prosedürün uygulanmasını engelleyebilir.

(3) Yerel etik kurullar istisnai durumlarda ve bilimsel olarak gerekçesi olması kaydıyla, uzun süreli ve iyileştirilmesi mümkün olmayan şiddetli ağrı, eziyet ve sıkıntı içeren bir prosedürün kullanımına izin verebilir. Fakat söz konusu prosedürlerde insan-dışı primatların kullanımı konusunda kısıtlamaya gidebilir.

Tekrar kullanım

MADDE 23 ‒ (1) Prosedür şartlarının, üzerinde herhangi bir prosedür uygulanmamış olan farklı bir hayvanın kullanılmasına izin verdiği durumlarda, daha önce bir ya da birkaç prosedürde kullanılan bir hayvanın tekrar kullanılması aşağıdaki şartlara bağlıdır:

a) Daha önceki prosedürlerin gerçek şiddeti hafif veya orta ise,

b) Hayvanın genel sağlık durumu ve afiyeti tamamen eski haline dönmüşse,

c) Yeni prosedür hafif, orta veya düzelmez olarak sınıflandırılmışsa,

ç) Hayvanın ömür boyu deneyimini de dikkate alan veteriner hekimin uygun görüşü mevcutsa.

(2) Hayvanın veteriner hekim tarafından muayene edilmesinden sonra, şiddetli ağrı, eziyet veya eşdeğerini içeren bir prosedürde birden fazla kullanılmaması koşuluyla birinci fıkranın (a) bendindeki hayvanların tekrar kullanılmasına yerel etik kurullarca izin verilebilir.

Prosedürlerin tekrarlanmasının önlenmesi

MADDE 24 ‒ (1) Bakanlık, Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası mevzuat tarafından tanınan prosedürler kullanılarak oluşturulan verileri, halk sağlığı, güvenliği ve çevrenin korunması için o verilerle ilgili başka prosedürler gerekmedikçe o prosedürü kabul eder.

Alternatif yaklaşımlar

MADDE 25 ‒ (1) Bakanlık hayvanların kullanıldığı prosedürlerde elde edilenlerle aynı veya daha yüksek düzeyde bilgi sağlayabilecek olan ancak hayvan kullanımı içermeyen veya daha az hayvanın kullanıldığı veya daha az ağrı veren prosedürler içeren alternatif yaklaşımların gelişimine ve doğrulanmasına katkıda bulunacak ve bu alanda araştırmayı teşvik etmek için uygun gördüğü diğer adımları atabilir. Kuruluşlar aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirmekle yükümlüdür.

a) Bakanlık, söz konusu doğrulama çalışmalarının yapılması için, uygun uzmanlık sahibi ve kalifiye laboratuvar belirler ve bu laboratuvarla taraf olduğu anlaşmalar çerçevesinde bilgi paylaşımında bulunabilir.

b) Bakanlıkça belirlenmiş laboratuvar doğrulama çalışmaları için öncelikleri belirleyerek ülkemizin taraf olduğu uluslararası kuruluşlarla ortak çalışma yürütebilir.

(2) Deney hayvanları konusunda faaliyet gösteren üretici, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlar;

a) Az sayıda hayvanın prosedürlerde kullanıldığı ya da hayvanların prosedürlerde kullanılmadığı bir araştırmayı başvuru bulunması halinde desteklemekle,

b) Hayvanların prosedürlerde kullanılmasına alternatif yaklaşımların konu edildiği en az bir çalışmayı başvuru bulunması halinde desteklemekle,

c) Deney hayvanlarının kullanımının nedenlerinin konu edildiği, kamuoyunu bilgilendirici en az bir faaliyeti yürütmek ve bir önceki yıla ait bu konuda yürüttükleri faaliyetleri Ocak ayında Bakanlığa bildirmekle,

ç) Bakanlık, doğrulama için önerilen alternatif yaklaşımların düzenleyici ilgisi ve uygunluğu konularında tavsiyelerde bulunmak üzere tek bir temas noktası görevlendirebilir.

Alternatif metot, azaltma ve iyileştirme ilkesi

MADDE 26 ‒ (1) Mümkün olan her durumda prosedür yerine, canlı hayvanların kullanılmasını içermeyen ve bilimsel olarak tatminkâr bir yöntem veya test stratejisi geliştirmek esastır.

(2) Projelerde kullanılan hayvan sayısının, projenin hedeflerini tehlikeye düşürmeden minimum düzeye indirmek esastır.

(3) Üretim, bakım ve barınma ile prosedürlerde kullanılan yöntemleri iyileştirmek, hayvanlarda olası ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarı minimum düzeye indirmek veya ortadan kaldırmak esastır.

(4) Bu maddede belirtilen yöntem seçimleri 20 nci maddeye göre uygulanır.

(5) Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarıyla üçüncü fıkrada belirtilen hayvanların bakım, barınma ve üretim konuları hariç, uygulanmasında etik kurullar yetkilidir.

Prosedürün sonu

MADDE 27 ‒ (1) Bir prosedür, o prosedürle ilgili olarak yapılacak gözlem sonlandırılıyorsa veya yeni genetiği değiştirilmiş hayvan soylarıyla ilgili olarak bu hayvanlardan yeni nesil oluşturulamıyorsa ya da hayvanın tekrar yaşayacağı tecrübe bir iğnenin batırılmasına eşdeğer veya daha fazla ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasar oluşturuyorsa sonlandırılır.

(2) Prosedürün sonunda, hayvanın yaşamasına ilişkin karar veteriner hekim tarafından verilir. Prosedür sonunda hayvan orta veya şiddetli ağrı, eziyet, sıkıntı ve kalıcı hasarla yaşamaya devam edecekse öldürülmesine karar verilir.

(3) Bir hayvanın yaşamaya devam etmesi durumunda, sağlık durumuna uygun bakım ve barınma şartları sağlanır.

ALTINCI BÖLÜM

Hayvanların Serbest Bırakılması veya Aile Yanına Verilmesi,

Öldürme Yöntemleri ile Organ ve Doku Paylaşımı

Hayvanların serbest bırakılması veya aile yanına verilmesi

MADDE 28 ‒ (1) Bakanlık, genetiği değiştirilmiş olanlar hariç olmak üzere prosedürlerde kullanılan veya kullanılması amaçlanan genetiği değiştirilmiş hayvanların aile yanına verilmesi veya türlere uygun doğal bir ortama bırakılması veya çiftçilik sistemine iade edilmesine, aşağıdakilere uyulması halinde izin verebilir.

a) Hayvanın sağlık durumunun elvermesi,

b) Halk sağlığına, hayvan sağlığına veya çevreye zarar vermeyecek durumda olması,

c) Hayvanın afiyetinin korunması için uygun önlemlerin alınmış olması.

Hayvanların aile yanına verilmesi veya serbest bırakılması için program

MADDE 29 ‒ (1) Hayvanların aile yanına verileceği durumlarda üretici, tedarikçi ve kullanıcı kuruluşlar hayvanların sosyalleşmesini sağlayan Bakanlıkça belirlenecek aile yanına verme programına uymaları zorunludur. Vahşi hayvanlar söz konusu olduğunda ise habitatlarına iade edilmeden önce Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yapılacak bir rehabilitasyon programına katılmaları sağlanacaktır. Programlarda en az aşağıdaki şartların sağlanması gerekir.

a) Hayvanın sağlık durumunun uygun olması,

b) Halk sağlığına, hayvan sağlığına veya çevreye artık zarar vermeyecek durumda olması,

c) Hayvanın afiyetinin korunması için uygun önlemler alınmış olması.

Öldürme yöntemleri

MADDE 30 ‒ (1) Kuruluşlar aşağıdaki tedbirleri uygulamakla yükümlüdür:

a) Kuruluşlar hayvanların en az ağrı, eziyet ve sıkıntı çekerek öldürülmesini sağlarlar.

b) Kuruluşlarda bulunan hayvanlar üretici, tedarikçi, araştırmaya yetkili veya kullanıcı kuruluşun içinde; saha çalışmasında kullanılan hayvanlar ise kuruluşun içinde veya dışında; veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim gözetiminde öldürülür.

c) Ek-9 kapsamındaki hayvanlarda yine bu ekte belirlenmiş uygun öldürme metotlarından biri uygulanır.

ç) Sorumlu yönetici veya veteriner hekim aşağıdaki durumlarda birinci fıkranın (c) bendindeki öldürme metoduna istisna getirebilir:

1) Kullanılacak metodun daha insani olduğunun bilimsel olarak ispatlanması ve bunun belgelendirilmesi,

2) Bilimsel gerekçeye istinaden, prosedürün amacının Ek-9’da belirtilen öldürme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilememesi ve bu durumun belgelendirilmesi.

d) Hayvan sağlığı, hayvan refahı, halk sağlığı, halk güvenliği veya çevresel nedenlerle aciliyet gerektirmesi durumunda, bu fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki yer ve öldürme metoduna uyulmayabilir.

Organ ve doku paylaşımı

MADDE 31 ‒ (1) Kullanıcı kuruluşlar bünyelerinde daha önce öldürülen hayvanların organ ve dokularını diğer kullanıcı kuruluşlarla paylaşabilir. Genetiği değiştirilmiş hayvanların organ ve dokularını veren, nakleden ve alan kuruluşlar bu Yönetmelik ile Orman ve Su İşleri Bakanlığınca belirlenmiş usul ve esaslara uymakla yükümlüdür.

YEDİNCİ BÖLÜM

Personelin Yetki ve Sorumlulukları

Personelin genel yetki ve sorumlulukları

MADDE 32 ‒ (1) Her üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşta yeterli sayıda personel bulundurulur.

(2) Hayvanlar üzerinde prosedür uygulayanların aşağıdaki fonksiyonların herhangi birini yerine getirmeden önce aşağıdaki konularda yeterli eğitim ve öğretimi almış olması şarttır.

a) Hayvanlar üzerinde prosedür uygulamak,

b) Prosedür ve projeleri tasarlamak,

c) Hayvanlara bakmak,

ç) Hayvanları öldürmek.

(3) Prosedür ve proje tasarlayan kişilerin üstlendikleri işle ilgili bilimsel bir disiplinde eğitim almış ve türlere özgün bilgi birikimine sahip olması şarttır. İkinci fıkranın (a), (c) veya (ç) bentlerinde sözü edilen fonksiyonları icra eden kişiler görevlerini icra etmeden önce gerekli yetkinliğe ulaşana kadar sorumlu yöneticiler gözetimi altında çalışır.

(4) Sorumlu yönetici olarak görev yapabilmek için 1/1/2013 tarihinden itibaren deney hayvanları konusunda en az iki yıl çalışmış olmaları şartı aranır. Ancak bu tecrübeye sahip olmayan sorumlu yöneticiler ile hayvanlar üzerinde prosedür uygulayanlarda Ek-10’da bahsedilen konularda eğitim alma ve bu eğitimde başarılı olma şartı aranır. Sorumlu yöneticilerin ayrıca ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki konularda gerekli eğitimi almış olması şarttır.

Sahip, sorumlu yönetici ve diğer personelin özel yetki ve sorumlulukları

MADDE 33 – (1) Her üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşun bir sorumlu yönetici istihdam etmesi zorunludur. Sorumlu yöneticinin görevden ayrılması durumunda en geç bir ay içerisinde kuruluşların yeni bir sorumlu yönetici ataması, sorumlu yöneticinin işlerini yürütebilmesi ve diğer personele eğitim vermesi veya toplantı yapabilmesi için yeterli büyüklükte oda ya da odalar sağlamakla yükümlüdür. Görevinden ayrılan sorumlu yönetici görevden ayrılışından itibaren en geç onbeş gün içerisinde bir dilekçe ile durumu il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. Sorumlu yöneticiler kuruluşların bu Yönetmeliğe uyumunu sağlamasından sorumludurlar. Sorumlu yöneticinin görevleri aşağıda belirtilmiştir.

a) Kuruluştaki hayvanların refah ve bakımını gözetmek,

b) Birimde çalışan personelin kuruluşta barınan türlere ait bilgilere erişimini sağlamak,

c) Personelin yeterli eğitime ve yetkinliğe sahip olmalarını, sürekli eğitilmelerini ve gerekli yetkinliği gösterene kadar gözetim altında çalışmalarını sağlamak,

ç) Deney hayvanları üretim, kullanım, tedarik ve araştırmaya yetkili kuruluşlarda; gelen, üretilen, satılan, deneyde kullanılan, ölen veya nakledilen hayvanların, türü, ırkı, cinsi, geliş, doğum, ölüm, satış, nakil tarihleri, uygulanan işlemler, satın almak veya kullanmak amacı ile başvuran şahsın isim ve adresi ile hayvanların akıbetlerinin kayıtlarını yapmak veya yaptırmak,

d) Denetim defterini muhafaza etmek ve Bakanlık tarafından belirlenen bilgi ve belgeleri istenildiği takdirde ilgililere göstermek,

e) Kuruluşun genel temizlik ve bakımı ile çalışma, plan ve programını, acil eylem planını hazırlamak.

(2) Projenin genel uygulanışından ve proje yetkisine uyumundan sorumlu olan kişiler aşağıda belirtilen konularda sorumlu yönetici ile birlikte sorumludur.

a) Bir prosedür sırasında bir hayvana verilen ağrı, eziyet, sıkıntı veya kalıcı hasarın durdurulması.

b) Projelerin izin verilmiş prosedüre uygun olarak yapılmasından, prosedür uygulayanların prosedüre uymaması durumunda düzeltme için gerekli önlemlerin alınması ve kayda geçirilmesi, durumun Orman ve Su İşleri Bakanlığınca onaylanmış kullanıcı kuruluş bünyesindeki yerel etik kurula ve gerektiğinde Bakanlığa bildirilmesi.

(3) Sorumlu yönetici, kuruluşun bu Yönetmelik hükümlerine uygun faaliyet göstermesi, çalışan personelin sağlıklarının korunması, oluşan atık ve artıkların çevre toplum sağlığına zarar vermesini önleyecek doğru tedbirlerin alınmasından işverenle birlikte sorumludur.

(4) Kuruluşlardaki sorumlu yöneticiler başka bir işte çalışamaz ve çalışmaya zorlanamaz. Fakat eğitim-öğretim kurumlarında, veteriner hekim diplomasına sahip araştırma görevlileri sorumlu yönetici olarak görevlendirilebilir.

(5) Kuruluşun sahibi, hayvan refahı, hayvan sağlığı ve halk sağlığının korunması amacıyla sorumlu yönetici ve diğer personelin görevlerini yerine getirmesinde kullanacağı her türlü araç, gereç ve imkânları sağlamak ve işlerin yürütülmesi için yeterli personel istihdam etmekle yükümlüdür.

(6) Bir şekilde genetik yapıları değiştirilmiş gen aktarımlı, nakavt gibi hayvanların bulunduğu araştırmaya yetkili, üretici ve kullanıcı kuruluşlarda genetik konusunda eğitim görmüş ve ayrıca bu konuda uzmanlık, yüksek lisans veya doktora yapmış veteriner hekim, tıp doktoru veya biyolog, genetik yapıları değiştirilmiş balıklar söz konusu olduğunda ise genetik konusunda eğitim görmüş ve ayrıca bu konuda uzmanlık, yüksek lisans veya doktora yapmış veteriner hekim, su ürünleri mühendisi veya biyolog görevlendirilmesi zorunludur.

(7) Mikrobiyolojik özelliklerinden dolayı özel bakım gerektiren germfree, patojen ari, spesifik patojen free ve benzeri hayvanların bulunduğu üretici ve kullanıcı kuruluşlarda mikrobiyoloji konusunda eğitim görmüş ve ayrıca bu konuda uzmanlık, yüksek lisans veya doktora yapmış veteriner hekim, tıp doktoru veya biyolog görevlendirilmesi zorunludur.

(8) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlar sorumlu yönetici dışında ihtiyaç olması durumunda ayrıca veteriner hekim istihdam ederler. Veteriner hekim, hayvan sağlığı ve tedavisi, hayvan refahı ve halk sağlığını korumak, kuruluşa hayvanların kabulü, bakımı, beslenmesi, üretilmesi, sağlık durumlarının takibi, hastalıklarının tedavisi, kayıtlarının tutulması ve yapılan araştırmaların veteriner hekimlik yönünden uygun olmasından sorumlu yönetici ile birlikte sorumludur. Sorumlu yöneticinin izinli ya da raporlu olduğu durumlarda birimdeki bu konuda en kıdemli veteriner hekim onun yerine bakmakla yükümlüdür.

(9) Kuruluşlarda görev yapan personel hayvan refahı, hayvan sağlığı ve halk sağlığının korunması konularında yeterli eğitim almış olmalıdır.

(10) Kuruluşlar bu maddenin birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen personel değişikliklerini bulundukları ildeki il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. İl müdürlükleri de bu değişiklikleri Genel Müdürlüğe bildirir.

(11) Sorumlu yöneticiler, kuruluşlarının bu Yönetmeliğe uyumunun sağlanmasından sorumludur. Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen görevler mutlaka sorumlu yönetici tarafından yerine getirilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Bilgilendirme, Kayıtlar, İşaretleme ve Kimliklendirme

Bilgilendirme ve kayıtlar

MADDE 34 ‒ (1) Kuruluşlar, Bakanlık tarafından istenilen bilgileri, istenilen sıklık ve zaman içerisinde Bakanlığa bildirmek zorundadırlar. Herhangi bir yerde gerçekleştirilen prosedürler hakkında, o prosedürlerden sorumlu gerçek veya tüzel kişinin izni olmaksızın, kamuoyuna herhangi bir şekilde açıklamada bulunulamaz, bilgi verilemez. Gerekli görüldüğü takdirde; Bakanlık tarafından veya Bakanlıkça tayin edilecek gerçek veya tüzel kişi tarafından kamuoyuna açıklamada bulunulabilir. Kuruluşlardan elde edilen bilgiler Bakanlık tarafından yayınlanarak kullanıma sunulabilir. Bu durum kişilerin mülkiyet haklarına halel getirmeden ve gizlilik gerektiren bilgilerin saklı kalmasına özen gösterilerek gerçekleştirilir.

(2) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların hayvanlarla ilgili kayıtları tutmaları zorunludur. Deney hayvanı üreten, kullanan veya tedarik eden kuruluşlar bir önceki yıla ait bilgileri üretici ve araştırmaya yetkili kuruluşlar Ek-11, tedarikçi kuruluşlar Ek-12 ve kullanıcı kuruluşlar Ek-13’teki forma işleyerek ikişer nüsha olarak her yılın Ocak ayında il müdürlüğüne teslim ederler. İl müdürlükleri bu belgelerin birer nüshasını Ocak ayı sonunda Bakanlığa gönderir. Bakanlık bu belgelere yenilerini ekleyebilir, istenme sıklığını ve istenilen belgelerin içeriğini değiştirebilir. Kayıtlarda asgari olarak aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur.

a) Üretilen, tedarik edilen, prosedürlerde kullanılan, serbest bırakılan veya aile yanına verilen türler ve sayıları,

b) Hayvanların orijini, prosedürler için üretilip üretilmedikleri, genetiği değiştirilmiş olup olmadıkları,

c) Hayvanların doğduğu, tedarik edildiği, serbest bırakıldığı veya aile yanına verildiği tarihler,

ç) Hayvanların kimden alındığı,

d) Her kuruluşta ölen veya öldürülen hayvanların sayısı ve türleri ile ölen hayvanların bilindiği takdirde ölüm nedeni,

e) Kullanıcı kuruluşların hayvanları kullandığı projeler,

f) Hayvanların alıcısının adı ve adresi.

(3) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların denetim defteri bulundurmaları ve bu defterleri kuruluşun bulunduğu ildeki il müdürlüğüne onaylatmaları zorunludur. Onaylanan defterde onaylayan yetkiliye ait isim, unvan, tarih bilgileri yer alır, her sayfası numaralandırılır ve mühürlenir.

(4) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen kayıtlar en az 5 yıl süreyle saklanır ve talep halinde Bakanlığa verilir.

(5) Bakanlıkça uygun veritabanının oluşturulması durumunda kuruluşlara ait bilgiler bu veritabanına kaydedilir. Veritabanına kayıtla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Köpekler, kediler ve insan-dışı primatlar hakkında bilgi

MADDE 35 ‒ (1) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşlar her köpek, kedi ve insan-dışı primat için aşağıdaki bilgileri kaydetmek ve muhafaza etmek zorundadır.

a) Hayvanın kimliğini,

b) Eğer biliniyorsa doğum yeri ve tarihini,

c) Prosedürlerde kullanılmak üzere özel olarak üretilip üretilmediğini,

ç) İnsan-dışı primatlarda ise tutsaklık altında üretilen bir insan-dışı primatın soyundan gelip gelmediğini.

(2) Kuruluşlar her köpek, kedi ve insan-dışı primatın bu Yönetmeliğin amaçları için tutulduğu süre boyunca yapılan işlemleri de içeren bir bireysel geçmiş dosyasını tutar. Dosya hayvanın doğum tarihinde ya da mümkün olan en kısa zamanda oluşturulur. Dosya hayvanla ilgili üreme, veterinerlik hizmetleri hususları, bakım bilgileri, sosyal bilgiler ve hangi projelerde kullanıldığını kapsar.

(3) Bu maddede sözü edilen bilgiler, hayvan öldükten veya aile yanına verildikten sonra en az beş yıl süreyle saklanır ve talep halinde Bakanlığa teslim edilir. Aile yanına verilmesi durumunda ise ikinci fıkrada sözü edilen hayvanın bireysel geçmiş dosyasındaki veteriner hizmetleri, bakım bilgileri ve sosyal bilgileri içeren dosyanın bir nüshası hayvana eşlik eder.

İşaretleme ve kimliklendirme

MADDE 36 ‒ (1) Her köpek, kedi ve insan-dışı primata en geç sütten kesildiğinde, en az ağrı verecek şekilde daimi bir bireysel kimlik işaretlemesi yapılır.

(2) Bir köpek, kedi ve insan-dışı primatın sütten kesilmeden önce bir üretici, tedarikçi veya kullanıcıdan başka birine devredildiği ve önceden işaretlemenin pratik olmadığı durumlarda, işaretleme yapılana kadar özellikle anne ve babasına ait bilgiler, alan kuruluşa teslim edilir. Bu kuruluş tarafından da bilgiler muhafaza edilir.

(3) Sütten kesilen ve henüz işaretlenmemiş bir köpek, kedi veya insan-dışı primatın üretici, tedarikçi veya kullanıcı tarafından alındığında, mümkün olan en kısa zamanda en az ağrı verecek şekilde daimi işaretlemesi yapılır.

(4) İşaretlemenin mümkün olmadığı durumlarda üretici, tedarikçi ve kullanıcı kuruluşlar hayvanın işaretlenmemesinin nedenlerini denetime gelen Bakanlık temsilcilerine bildirmekle yükümlüdür. Denetçiler işaretlenmeme nedenini hayvanın sağlık ve refahını da dikkate alarak ikna edici bulmamaları durumunda hayvanın işaretlenmesi için süre vererek kuruluş yetkililerini uyarır.

(5) Deney hayvanlarının işaretlenmesi için kuyruk, ayak parmak, kulak veya herhangi bir organının kesilmesi işaretleme veya bir yöntem olarak kabul edilemez. Türlere göre işaretleme ve kimliklendirme yöntemleri Ek-14’te verilmiştir.

(6) Tüm genetiği değiştirilmiş hayvanlara daimi bir bireysel kimlik işareti yapılır.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Denetimler, İzinlerin İptali, Kapatma, Değişiklik ve İlaveler

Denetimler ve kriterleri

MADDE 37 ‒ (1) Bakanlık, enstitü müdürlüğü veya il müdürlüğü mevzuat hükümlerine uyulduğunu doğrulamak için tüm üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşları düzenli aralıklarla denetler.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda Bakanlıktan çalışma izni almış kuruluşların denetimleri risk analizine göre yapılır. Risk analizinde puanlama aşağıdaki kriterler ile gerektiğinde Bakanlıkça belirlenmiş ek kriterler dikkate alınır:

a) Barındırılan hayvan sayısı ve türleri,

b) Üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların mevzuat hükümlerine uyma sicili,

c) Söz konusu kullanıcı kuruluş tarafından gerçekleştirilen proje sayı ve türleri,

ç) Bu Yönetmeliğe uyulmadığına dair herhangi bir bilgi ve belge.

(3) İkinci fıkrada belirtilen risk analizine uygun olarak her yıl en azından kuruluşların üçte birine uygulanır. İnsan-dışı primat üretici, tedarikçi, kullanıcı ve araştırmaya yetkili kuruluşların en azından yılda bir kere denetlenmesi zorunludur.

(4) Denetimlerin en az yüzde ellisi önceden haber verilmeksizin yapılır.

(5) Denetleme kayıtlarının en az beş yıl süreyle saklanması zorunludur.

(6) Bakanlık gerek gördüğünde yaptığı denetimlerle ilgili bilgileri Ülkemizin de taraf olduğu uluslararası kurum ve kuruluşlarla paylaşabilir. Bu kurum ve kuruluşların önerilerini dikkate alabilir.

(7) Risk analizi ve risk değerlendirmesiyle ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.

Kapatma, değişiklik ve ilaveler

MADDE 38 ‒ (1) Çalışma izni almış kuruluşlarda Bakanlığın izni olmadan herhangi bir değişiklik ile kuruluşta kısmen veya tamamen yenilenme, kuruluşta üretim kapasitesini artırma veya azaltma, yeni bazı hayvan türlerini veya suşlarını üretme maksadıyla yeni üniteler yapılamaz. Bakanlığın bu gibi değişikliklere izin vermesi için bu Yönetmelikte geçen bilgi ve belgeleri tekrar isteyebilir.

(2) Verilen çalışma izni; üzerinde yazılı gerçek ve tüzel kişi adı, adresi ve faaliyet alanı için geçerlidir. Bunlardan herhangi birinin değişmesi halinde çalışma izni geçerliliğini kaybeder.

(3) Kuruluşun sahibi tarafından kapatılması, sahip veya unvan değiştirilmesi hallerinde, durum en az bir ay önceden Genel Müdürlüğe gönderilmek üzere bir dilekçe ile mülki idari amirliğe müracaat edilir. Dilekçe ekinde Bakanlığa gönderilmek üzere değişiklikler ile ilgili bilgi ve belgelerle çalışma izninin aslı bulunur. Genel Müdürlükçe uygun görülmesi halinde, yeni sahip ve unvan üzerinden kuruluş için çalışma izni verilir. Gerekli görülmesi durumunda kuruluş mahallinde incelenir.

(4) Çalışma izninin okunmayacak şekilde tahrip olması halinde tahrip olmuş çalışma izni belgesinin aslı bir dilekçeye eklenerek, kaybolması durumunda ise kayıpla ilgili ilan verilen gazetenin aslı ve bir dilekçeyle mülki idari amirliğe müracaat edilir. Genel Müdürlükçe uygun görülmesi halinde yeniden eski tarih ve sayı ile gerekli açıklama da yapılarak çalışma izin belgesi düzenlenir. Gerekli görülmesi durumunda kuruluş mahallinde incelenir.

Hayvanların korunması ve idari yaptırımlar

MADDE 39 ‒ (1) Kuruluşların sahibi veya yetkililerinin bu Yönetmelik çerçevesinde üretici, kullanıcı, tedarikçi ve araştırmaya yetkili kuruluşlarına çalışma izni almaları zorunludur. Çalışma izni bulunmayan üretici ve tedarikçi kuruluşlar valilik oluru ile faaliyetten men edilir. Hayvanların yaşına bakılmaksızın en kısa süre içerisinde çalışma izni almış, aynı gerçek ya da tüzel kişiye ait bir izinli kuruluşa veya tüm masrafları gerçek ya da tüzel kişi tarafından karşılanmak kaydıyla farklı bir gerçek ya da tüzel kişiye ait izinli kuruluşa nakil ile men işlemi gerçekleştirilir. Ancak izinli yeri bulunmayan, izinli bir yerde barınma ücretlerini karşılayamayan, izinli bir yerde barınma ücretlerini karşılayacağını yazılı olarak bildirmeyen kuruluşlardaki hayvanlara Bakanlıkça bedelsiz olarak el konularak bu hayvanlar izinli bir kuruluşa bedelsiz olarak verilir.

(2) Denetim sonucunda bu Yönetmeliğin şartlarının karşılanmadığı tespit edilirse çalışma izninin iptaline karar verilir. Bu durumda üretici, kullanıcı ve tedarikçi kuruluşlardaki hayvanların refahı etkilenmeyecek şekilde birinci fıkrada belirtilen hükümler uygulanır.

(3) Çalışma izni almamış veya çalışma izni alma niteliklerini kaybetmesinden dolayı çalışma izni belgesi iptal edilen ve kuruluşlarında Bakanlıkça istenilen kayıtları tutmayan üretici ve tedarikçi kuruluş yetkililerine 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (i) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası verilir.

(4) Bu Yönetmelik çerçevesinde hayvan refahının sağlanması amacıyla, hayvanların barınma, bakım, beslenme, sağlık ve diğer ihtiyaçlarını karşılamayan, sorumluluklarındaki hayvanların insan, hayvan ve çevre sağlığı üzerinde oluşturabilecekleri olumsuz etkilere karşı gerekli önlemleri almayan kuruluşların sahipleri veya bakımından sorumlu kişiler ile nakillerle ilgili esaslara aykırı hareket edenlere 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (g) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası verilir.

(5) Canlı hayvanların sevklerinde, nakil ile ilgili şartlara ve bunlara ilişkin işlemlere aykırı hareket edenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (f) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası verilir.

(6) Kuruluşlarındaki hayvanların ve kuruluşlarının kayıtlarını yaptırmayan veya kuruluşlarındaki hayvanları kimliklendirmeyenler hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 36 ncı maddesi birinci fıkrası (e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası verilir.

(7) İzin almadan faaliyet gösteren kullanıcı kuruluşların tespiti veya çalışma izni almış kuruluşun izin alma şartlarını kaybetmesi nedeniyle çalışma izin belgesinin iptal edilmesi durumunda bu kuruluşlar gerekli yasal işlemin yapılması için Orman ve Su İşleri Bakanlığının ilgili birimine bildirilir. Tespitin taşra teşkilatı personelince yapılması durumunda adı geçen Bakanlığın il veya bölge birimine, Bakanlığımız merkez teşkilatı personelince yapılması durumunda ise ilgili Genel Müdürlüğüne bildirim yapılır.

(8) Genetiği değiştirilmiş hayvanların bilimsel amaç dışında üretimi, onay alınmaksızın piyasaya sürülmesi, kullanılması veya kullandırılması, amaç ve alan dışında kullanımı, insan veya hayvanlar için gıda veya yem olarak piyasaya sürülmesi, gerekli tedbirler alınmadan sevk edilmesi, canlı veya ölü hayvanlar ile hayvanların atık ve artıklarının çevreye bırakılması yasaktır. Belirlenen usul ve esaslara aykırı hareket edenler hakkında 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu çerçevesinde işlem yapılır.

ONUNCU BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Genel Müdürlüğe bağlı enstitülerle ilgili hususlar

MADDE 40 ‒ (1) Genel Müdürlüğe bağlı Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, veteriner kontrol enstitü müdürlükleri ve Şap Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde kurulacak ya da açılacak üretici, tedarikçi, kullanıcı veya araştırmaya yetkili kuruluşlar, kuruluş ve çalışma izin müracaatlarını 11 ve 12 nci maddelerde belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte doğrudan Genel Müdürlüğe yaparlar. Bu enstitülerdeki kuruluşların kuruluş ve çalışma izinleri için oluşturulacak komisyonlarda hangi enstitü uzmanlarının görev yapacağı Genel Müdürlükçe belirlenir.

(2) Genel Müdürlüğe bağlı Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ve veteriner kontrol enstitü müdürlüklerinin denetimleri, Genel Müdürlükte görevli veteriner hekimler ve/veya denetim için Genel Müdürlükçe yetki verilmiş enstitü müdürlüğünden iki uzman veteriner hekim ve enstitünün faaliyette bulunduğu vilayetteki il müdürlüğünden katılan en az bir veteriner hekim tarafından yapılır.

(3) Bu kuruluşlar bir önceki yıla ait yıllık istatistikî verilerini her yıl Ocak ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderir.

Yetkili otorite

MADDE 41 ‒ (1) Bakanlık bu Yönetmeliğin uygulanmasından sorumlu kamu kurumları dışında, yetkili özel otoriteler belirleyebilir. Bu otoritelerin en az aşağıdaki şartları sağlaması gerekir.

a) Görevlerin ifası için gereken uzmanlık ve altyapıya sahip olması,

b) Görevlerin ifasıyla ilgili çıkar çatışması bulunmaması.

(2) Bu şekilde belirlenen yetkili özel otoriteler bu Yönetmeliğin amaçları bakımından yetkili otorite sayılır.

Alt düzenleyici işlemler

MADDE 42 ‒ (1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere diğer alt düzenleyici işlemleri çıkarmaya yetkilidir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 43 ‒ (1) 16/5/2004 tarihli ve 25464 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri ile Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Çalışma izinli kuruluşlarda izinlerin geçerliliği

GEÇİCİ MADDE 1 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce 16/5/2004 tarihli ve 25464 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Deney Hayvanlarının Korunması, Deney Hayvanlarının Üretim Yerleri ile Deney Yapacak Olan Laboratuvarların Kuruluş, Çalışma, Denetleme, Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik çerçevesinde çalışma izni almış kuruluşların izinleri, çalışma izni veriliş tarihinden itibaren on yıl süreyle geçerlidir. Süre sonunda kuruluşların çalışma izin belgeleri geçerliliğini kaybeder. Çalışma izin belgeleri geçerliliğini kaybeden kuruluşların bu Yönetmelik çerçevesinde yeniden izin almaları zorunludur. Genetiği değiştirilmiş hayvanlarla ilgili çalışma izni almış kuruluşlar 1/5/2012 tarihine kadar bu Yönetmelikle belirlenmiş ilave bilgi ve belgelerini tamamlayarak Genel Müdürlüğe ulaştırmakla yükümlüdürler.

Çalışma izinli kuruluşlarda uyum

GEÇİCİ MADDE 2 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce çalışma izni almış kuruluşların, kuruluşlarında mevcut hayvan kafeslerini 1/1/2013 tarihine kadar bu Yönetmelikle belirlenen kriterlere uygun hale getirmeleri zorunludur.

Çalışma izni almamış kuruluşlar

GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce kurulmuş, ancak çalışma izni almamış kuruluşlar, 1/5/2012 tarihine kadar kuruluşlarını bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlemek ve çalışma izni almak zorundadırlar.

Yürürlük

MADDE 44 – (1) Bu Yönetmeliğin;

a) 10, 17, 18, 28 ve 29 uncu maddeleri 1/1/2013 tarihinde,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 45 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Kanatlı Tifosu ile Kanatlılarda Pullorum Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum olarak adlandırılan hastalıklardan korunmak ve hastalıkla mücadele etmek için alınması gereken tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum salgını durumunda uygulanacak minimum kontrol önlemlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) İmha: İnsan tüketimine sunulmayacak olan ve itlaf edilen kanatlı hayvanların veya hayvansal ürünlerinin toplanması, nakil edilmesi, depolanması ve çukura gömülerek veya yakma ünitelerinde yakılarak yok edilmesini,

c) İtlaf: Yetkili otorite kararı ile hayvanların öldürülme işlemini,

ç) Kanatlılarda pullorum: Kanatlı hayvanlarda salmonella pullorum tarafından meydana getirilen enfeksiyonu,

d) Kanatlı tifosu: Kanatlı hayvanlarda salmonella gallinarum tarafından meydana getirilen enfeksiyonu,

e) Karantina: Hastalık veya zararlı organizmaların ülkeye girişini veya ülke içinde yayılmasını önlemek amacıyla, hayvan, hayvansal ürün, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bulaşma ihtimali bulunan madde ve malzemelerin kontrol altına alınmasını,

f) Kordon: Hayvan hastalığı görülen alanın gözetim altında tutulması, giriş ve çıkışların kontrol altına alınmasını,

g) Resmi veteriner hekim: Bakanlık tarafından atanan ve Bakanlık tarafından yetkilendirilen veteriner hekimi,

ğ) Teşhis kılavuzu: Hastalığa ait teşhis rehberini,

h) Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü: Kanatlı tifosu ve kanatlılarda pullorum hastalığının teşhisinden, mücadele ve gözetim programlarından sorumlu olan doğrudan Bakanlığa bağlı enstitü müdürlüğünü,

ı) Yetkili otorite: Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hastalık Bildirimi ile Hastalık Şüphesi ve Resmi Teyit

Hastalık bildirimi

MADDE 5 ‒ (1) Kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum hastalığından şüphe eden veya bu hastalığın varlığından haberdar olan hayvan sahipleri ve bakıcıları, veteriner hekimler ile muhtarlar, köy korucuları, celepler, çobanlar, gemi kaptanları, istasyon ya da gümrük memur veya idarecileri gibi ilgililer tarafından yetkili otoritelere, yetkili otoriteler tarafından ise derhal Bakanlığa bildirilir.

Hastalık şüphesi

MADDE 6 – (1) Kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum hastalığının çıktığını haber alan resmi veteriner hekim hastalık mahallinde gerekli muayene ve incelemeleri yapar, kordon ve karantina tedbirlerini alır.

(2) Kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum hastalığından şüpheli sürülerden alınan ölü veya hasta hayvanlardan birkaç tanesi kesin teşhis için, usulüne uygun olarak bağlı bulunduğu Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğüne gönderilir. Laboratuvara hasta ve ölü hayvan gönderilmesinin mümkün olmadığı durumlarda; hastalıklı kanatlılara ait iç organlar, uzun kemikler, gaita, kloakal sıvaplar, yumurta ve kan serumları laboratuvara gönderilir.

Hastalık teyiti

MADDE 7 – (1) Laboratuvar raporuna istinaden veteriner hekim hastalık çıkış raporunu düzenler, derhal mahalli hayvan sağlık zabıtası komisyonunu toplar, komisyon hükümet veteriner hekiminin raporuna istinaden hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder.

(2) Laboratuvar muayenesine göre bu hastalığın tespit edildiği kümeslerde ölen kanatlılar imha edilirler. Enfeksiyondan şüpheli genel durumu bozuk olan kanatlılar da itlaf edilerek imha edilirler.

(3) Hastalığın tespit edildiği ticari kümeslerdeki yumurtacı veya broyler sürülerinde laboratuvar muayenesi 21 gün ara ile tekrarlanır. Son iki muayenenin menfi çıkması halinde sürü hastalıksız kabul edilir.

(4) Bu hastalıkların tespit edildiği kümeslerdeki sürüler damızlık olarak kullanılmaz. Damızlık kanatlı işletmesinde bu hastalıkların görülmesi durumunda hastalığın görülmesinden 7 gün öncesine kadar bu işletmeden civciv temin eden işletmeler hastalık yönünden takip edilir.

(5) Damızlık kanatlı işletmeleri ile kuluçkahanelerde söz konusu hastalıkların tespit edilmesi durumunda, 20/3/2007 tarihli ve 26468 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmeleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(6) Yurtdışından ithal edilen yumurtalar ve canlı kanatlı hayvanlar, gümrük kapılarında bu hastalık bakımından laboratuvar muayenesine tabi tutulur ve sonuçların menfi çıkması durumunda yurda girişine izin verilir. Sonucun müspet çıkması durumunda 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu hükümleri uygulanır.

(7) Kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum hastalığı sebebiyle alınan kordon ve karantina tedbirleri, üçüncü fıkrada yer alan şart yerine getirildikten sonra temizlik ve dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Teşhis yöntemleri ile teşhis kılavuzu

MADDE 8 – (1) Kanatlı tifosu ile kanatlılarda pullorum hastalığının varlığını tespit etmek, teşhiste bir örnekliliği sağlamak amacıyla örnekleme, teşhis yöntemleri ve laboratuvar testleri Bakanlıkça uygulamaya konulan teşhis kılavuzuna uygun olarak gerçekleştirilir.

Referans laboratuvarlar

MADDE 9 – (1) Ulusal referans laboratuvarı Bakanlıkça belirlenir.

Yürürlük

MADDE 10 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.

Link: Nakledilebilir Süngerimsi Beyin Hastalıklarına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; nakledilebilir süngerimsi beyin hastalıkları olarak adlandırılan hastalıklardan korunmak ve mücadele etmek için alınması gereken tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik sığır, koyun veya keçi gibi hayvanlarda, nakledilebilir süngerimsi beyin hastalıklarının ortaya çıkması durumunda uygulanacak minimum kontrol önlemlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

b) Bovine spongiform encephalopathy (BSE): Sığırlarda görülebilen nakledilebilir süngerimsi beyin hastalığını,

c) İmha: İnsan tüketimine sunulmayan ve itlaf edilen hayvanların veya hayvansal ürünlerinin yakılarak çukura gömülme yöntemi veya yakma ünitelerinde yakılarak yok edilmesini,

ç) İşletme: Bu Yönetmelik kapsamındaki hayvanların tutulduğu, barındırıldığı, yetiştirildiği veya kullanıldığı herhangi bir yeri,

d) İtlaf: Yetkili otorite kararı ile hayvanların öldürülme işlemini,

e) Resmi veteriner hekim: Bakanlık adına görev yapan Bakanlık personeli veteriner hekimi,

f) Skrapi: Koyun veya keçilerin nakledilebilir süngerimsi beyin hastalıklarını,

g) Transmissible spongiform ensefalopati (TSE): Hayvanlarda görülen BSE ve skrapi gibi tüm nakledilebilir süngerimsi beyin hastalıklarını,

ğ) Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü: TSE’lerin teşhisinden, mücadelesinden ve izleme programlarından sorumlu olan doğrudan Bakanlığa bağlı enstitü müdürlüğünü,

h) Yetkili otorite: Bakanlık il ve ilçe müdürlüğünü,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hastalık Şüphesi ve Bildirimi ile Resmi Teyit ve Yapılacak Uygulamalar

Hastalık şüphesi ve bildirimi

MADDE 5 – (1) Sinirsel semptomlarla seyreden hastalık belirtileri gösteren ya da hiçbir belirti göstermeden ölen sığır, koyun ve keçiler; TSE hastalığına yakalanmış olabileceğinden hayvan sahipleri ve bakıcıları, veteriner hekimler ile muhtarlar, köy korucuları, celepler, çobanlar, gemi kaptanları, istasyon ya da gümrük memur veya idarecileri gibi ilgililer tarafından yetkili otoritelere, yetkili otoriteler tarafından ise derhal Bakanlığa bildirilir.

(2) TSE ile enfekte olduğundan şüphelenilen herhangi bir hayvan resmi veteriner hekim tarafından yapılan klinik muayene ve epidemiyolojik araştırma sonuçları alınana veya laboratuvar muayenesi için öldürülene kadar resmi hareket kısıtlaması altına alınır.

a) Bir işletmedeki sığır cinsi bir hayvanda BSE’den şüphelenildiği takdirde, aynı işletmedeki tüm sığır cinsi hayvanların, inceleme sonuçları alınana kadar hareketleri kısıtlanır.

b) Bir işletmede bulunan koyun veya keçi cinsi hayvanda skrapiden şüphelenildiği takdirde, aynı işletmede bulunan tüm diğer koyun ve keçi cinsi hayvanların incelemenin sonuçları alınana kadar hareketleri kısıtlanır.

c) TSE şüphesi bulunan hayvanın bulunduğu işletmenin, hayvanın TSE’ye maruz kalmış olabileceği işletme olma olasılığı düşükse, yetkili otorite yalnızca enfekte olduğundan şüphelenilen hayvanın hareketlerinin kısıtlama altına alınmasına karar verebilir. Gerekli görüldüğü takdirde, mevcut epidemiyolojik bilgilere bağlı olarak yetkili otorite ayrıca diğer işletmelerin veya yalnızca hastalığa maruz kalınan işletmenin resmi kontrol altına alınması yönünde bir karar verebilir.

(3) Resmi veteriner hekimin, TSE olasılığının göz ardı edilemeyeceğine karar vermesi halinde, hayvan halen canlı ise öldürülür; hayvanın beyni ve resmi veteriner hekimin belirleyeceği tüm diğer dokuları çıkartılır ve incelenmek üzere veteriner kontrol enstitü müdürlüğüne veya hastalıkla ilgili ulusal referans laboratuvarına gönderilir.

(4) Şüpheli hayvanın, postu dahil olmak üzere, tüm vücut parçaları negatif bir teşhis konulana kadar resmi kontrol altında tutulur veya imha edilir.

Resmi teyit ve yapılacak uygulamalar

MADDE 6 – (1) Veteriner kontrol enstitü müdürlüğü veya hastalıkla ilgili ulusal referans laboratuvarı tarafından, TSE’nin varlığı resmi olarak teyit edildiğinde, yetkili otorite mümkün olan en kısa sürede aşağıdaki önlemleri alır.

a) Kayıtlar için alıkonan numuneler dışında, hayvanın vücudunun tüm kısımları bütünüyle imha edilir.

b) Risk altında bulunan tüm hayvanların belirlenebilmesi için bir epidemiyolojik araştırma yürütülür.

c) Hastalık riski taşıdığı tespit edilen tüm hayvanlar itlaf ve imha, hayvansal ürünler ise imha edilir.

(2) TSE varlığının teyit edildiği hayvanın bulunduğu işletme kontrol altına alınır ve ilgili hayvanların ve hayvansal ürünlerin anında izlenmesini ve tanımlanmasını sağlamak amacıyla TSE’ye karşı duyarlı olan hayvanların ve bunlardan elde edilen hayvansal ürünlerin işletmeden çıkışı veya işletmeye girişi yetkili otoritenin iznine tabidir.

(3) TSE varlığı teyit edildiğinde, hastalıktan etkilenen hayvanın bulunduğu işletmenin, hayvanın TSE’ye maruz kaldığı işletme olma olasılığının düşük olduğuna dair kanıt varsa, yetkili otorite hayvanın daha önce bulunduğu işletmenin de resmi kontrol altına alınması yönünde bir karar verebilir.

(4) Hastalığın tespit edildiği hayvanların bulunduğu aynı sürü içinde ve hastalıktan etkilenmiş olan hayvanın doğduğu tarihin oniki ay öncesi veya sonrasında doğmuş olan hayvanlar ve hasta hayvanla, bu hayvanın yaşamının ilk yılı boyunca, birlikte yetiştirilen hayvanlar hastalıktan şüpheli olarak itlaf ve imha edilir. Ayrıca söz konusu işletmede bulunan hayvanların beslenmesinde kullanılan yemler imha edilir.

(5) Dördüncü fıkrada belirtilen uygulamaların tamamlanması ile birlikte işletmede yapılan temizlik ve dezenfeksiyondan sonra alınan tedbirler kaldırılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TSE’nin İzlenmesi

TSE’nin izlenmesi

MADDE 7 – (1) Bakanlık tarafından, TSE yönünden klinik incelemelere dayalı olarak pasif izleme ile TSE açısından hastalığın varlığının izlenmesi için aktif izleme çalışmaları yaptırılır.

(2) Resmi veteriner hekimlerce yapılan pasif izleme amaçlı klinik kontrollerde TSE hastalıklarından şüphelenilen hayvanların tespitinde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(3) TSE’nin varlığının izlenmesi amacıyla aşağıdaki hayvanlar ile hayvan gruplarından alınan numuneler hastalık yönünden incelenir.

a) Otuz ay ve üzeri yaştaki sinirsel semptomla seyreden hastalık belirtileri gösteren ve bu belirtileri göstererek ölen veya kesilen sığırların tamamı,

b) Otuz ay ve üzeri yaştaki herhangi bir hastalık belirtisi göstermeksizin aniden ölen sığırların tamamı,

c) İnsan tüketimi için mezbahalarda normal kesime tabi tutulan; otuzaltı ay ve üzeri yaştaki ithal hayvanlar ve bunlardan doğarak halen otuzaltı ay ve üzerinde olan tüm sığırlardan alınacak numuneler,

ç) İnsan tüketimi için mezbahalarda normal kesime tabi tutulan otuzaltı ay ve üzeri yaştaki sığırların tamamından alınacak numuneler,

d) Özel acil kesime tabi tutulan otuz ay ve üzeri yaştaki tüm sığırlardan alınan numuneler,

e) Mezbahada veteriner hekimce yapılan muayenelerde BSE yönünden şüpheli bulunan otuz ay ve üzeri yaştaki tüm sığırlardan alınacak numuneler,

f) Sinirsel semptomla seyreden hastalık belirtileri gösteren onsekiz ay ve üzeri yaştaki tüm koyun ve keçilerden alınan numuneler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.