blank
  1. Anasayfa
  2. Hayvanlar Alemi
  3. Veteriner Hekimlere Sorun
  4. At
  5. Atların Bakım Alışkanlıkları
1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)
  • Yazar
    Yazılar
  • #20904

    Atların Bakım Alışkanlıkları

    Atların bakım alışkanlıkları: Besleme, İçmesi, Vücut bakım ve davranışa dayalı ısı ayarlanma

    Takdim

    Atların kendini bakım davranışları 4 kategoride ayırt edilebilir, deri bakım, ısı ayarlama, yeme alışkanlıklar ve dinlenme. Yemek yemeğe, içmeğe ve tuz alma,yeme alışkanlıkların dahilindedir. Davranışa dayalı ısı ayarlama soğuk havalarda ısı kaybı önlemek ve sıcak havalarda vücut ısı azalmak için yapılan çabaları, kuyruk sallamak, yuvarlanmak, sabit bir nesnede veya vücudunun bir parçası diğerini sürtünerek gibi hareketler istemsiz bakım olarak algılanmalıdır. Mesela atlar kafasını ön ayaklarına sürtünerek , genç atları art ayağını kullanarak kafasını kağşayarak rahatlamağa çalışmaktadır . Kendini kağşamağı, kafası ile vücuduna sürtmek veya vurmak da dahildir. Karşılıklı bakımı ,bakım ortağın derisinin bir parçası ön dişler ile tutup ve çekmekte dahildir .

    Besleme

    Yeme alışkanlıkları (Salter and Hudson, 1979; Keiper and Keenan, 1980; Rubenstein, 1981; Duncan, 1985), yaban (Boyd, 2002), ve otlanan atlarda (Crowell Davis et al, 1985) öncelikle ot algılanma ile ibarettir. Otlamak sadece ot yemek değildir ,iştahlı ve yoğun yemeğe dönemlerden oluşmaktadır. Atı ,yemleme istasyonu olarak adlandırılan bölgeye,seçmesi gerekir, hassas üst dudağı ile sapları ayıklayıp ,ısırmak çiğnemek ve yutmak zorundadır . Atı günde yaklaşık 30000 defa ısırmak zorundadır (Mayes and Duncan, 1986). At birkaç ısırık aldıktan sonra ,bir sonraki yemleme istasyonuna kadar yürüyecek . Bu davranışı günün büyük bir bölümü kapsamaktadır ve aynı anda yemek ve idman dan oluşmaktadır .Otlamak için ayrılan vakit mevsime göre ,atın yaşı,cinsiyeti ve otun bulunabilirliği ile değişir. Ot yeterli kadar bulunamıyorsa atlar ağaç daları ,deniz yosun hata kendi dışkısı yenebilecektir .Ahırda duran atlara istediği kadar ot verilince doğadaki yaşanana kadar vakit ot yenerek geçirdiğini görüldü (Houpt et al, 2001), ama ot miktarı azaltarak yem veya pellet ile takviye ederek yem algılama süresi belirgin kısaltmakla beraber fiziki ve davranış anormalıkları sebep olabilmektedir (Ralston et al,1979).

    Uyku

    Atlarda uyku ile ilişkin fazla araştırma yapılmamıştır çünkü uzun çeneli ve büyük yüz kasları sahip olan atan bir elektroenzefalografıye(EEG) yapmak oldukça zordur (Dallaire and Ruckebusch, 1974). Bulunan birkaç fizyolojik araştırmalar, gözetime dayalı olanlarla katıştırılmıştır. Gözetime dayalı araştırmalarda atların günde 2-4 saat arası bir art ayağı bükülmüş ,kafayı indirilmiş ve gözleri yarı kapalı halde durmakta oldukları görülür (Ruckebusch, 1972). Bu duruşu atın uyuklama halinde olduğunu zannedilmektedir. Derin uykuyu (REM) ulaşabilmek için atın uzanması gerekir çünkü derin uykuda bütün kaslar gevşemektedir. Atların uzanma ihtimali olmayınca derin uykuyu girebilmek için kendi ağırlıkları destek bulunabilmek maksadı bir yere yaslanmak zorundadır.Uzanarak dinlemek (muhtemelen derin uyku REM) taylarda yetişkin atlara göre daha çok görülür.Yaşı ilerledikçe uzanma ihtiyacı orantılı azalmaktadır . İki yaşlılar yetişkinlere göre daha çok uzanır (Boy and Duncan, 1979).

    Cilt bakım

    Yuvarlanmak genel cilt bakımı veya rahatlama davranış olarak algılanmalı .Bir atın yalnızken sırtını kaşınmağın tek yoludur .Yuvarlanmak üzere at ilk önce kafasını aşağı indirir,yereni koklayacak ve çoğunlukla ön ayağı ile eşelenecektir .Sonra bütün eklemleri bükerek bir tarafa yatacaktır. Bir taraftan öteki tarafa yuvarlanabilir tek tarafta da kalabilir .Hemen öteki tarafa yuvarlanmayınca atı tekrar kalkarak ve yatarak öteki tarafına yuvarlanarak devam edebilir. Normal sağlıklı bir at yuvarlandıktan sonra postasını fazladan yapışan toprağı silkelenerek atacaktır. Yuvarlanmak bir ihtimal da bölgeyi işaretlenmek için da kullanılır çünkü aygırlar kısraklara göre daha çok yuvarlanmaktadırlar. Taylar başka temizlenme yöntemler daha çok kullandıklara rağmen yetişkinlere göre daha az yuvarlanmaktadırlar.

    Örgü

    Atlar, iki nedenden kuyruğu sallanmaktadırlar , çilt bakım ve saldırganlığı. Böcek dokunmaların sayesinde (özellikle ısıran sinekler ) oluşan tepki, kuyruğun sallanmasına neden olur . Avrupa ve Kuzey Amerika da birkaç çeşit gösteri at den ziyade kuyrukları örülmemektedir. Bazı ülkelerde kuyruğunu 20cm den kısa örmek veya kesmek özellikle araba atlarda veya eyerin kuyruk kayış ile desteklenmiş olanlarda yaygındır. Sinekler istemsiz, deriye sallanarak gösterilen tepki ile de uzaklaştırılabilir. Bu örülmüş veya kırpılmış atlarda daha sık görülen bir tepkidir. Dışsal rahatsızlıklara karşı son savunma artık burun ile rahatsız olan yere muhtemelen kaynağından kurtulmak için silinmesidir .
    Atlar kafaları ön ayakları veya başka nesnelere sürtünmektedir. Bu sıkça yoğun idman sonrası at kafasını bir kişiye sürtünerek görülmektedir . Biraz sürtünme normaldir, çok sık olursa veya uzunluğu fazla olursa bunun bir sağlık sorunun işaretidir. Diş parazitler özellikle pireler veya iltihaplar kaşıntıya neden olup atın sürtünme karşılığı vermesinin nedeni olabilmektedir. Atlar kafaları ve vücutları sabit nesnelere dayanarak sürtünürler.Atlar kendi kendini veya karşılıklı bakım yapmaktadır (Clutton-Brock et al, 1976). Atlar yan yana karşılıklı durarak kuyruğu ile birbirinin kafa ve ön ayakları sineklerden arınmaktalar veya daha geride durarak birbirinin yanları ve boyunları burun ve diş vasıtası ile temizlenmektedir. Nede temizlemek niyetini belirten, nede atların temizlik ortağın önce bir tarafını temizlerken sonradan öteki tarafını değiştirmek için herhangi bir yüz hareketi tespit edilmemiştir. Kısraklar ve dişi taylar, aygırlar ve erkek taylara göre daha çok vakit birbirini temizleyerek geçirmektedir. Yetişkinler arasında temizleme ortağı genellikle sosyal rütbesine yakın olan arkadaşıdır. Aygırlar genelinde kur yapmak maksadı ile dişlemekteler ve bu davranış kısrak tarafından karşılıksız kalmaktadır .Genç atlarda cinsiyet fark etmemeksizin karşılıklı temizlik davranışlar ara sırada görülmektedir. Karşılıklı temizlemeler en çok ilkbaharda tüyü değişimde görülür. Mevsimsel karşılıklı temizlemeler yoğunlaşınca, atların sıcak havadaki kalın postasının rahatsızlığı verdiği tepkidir veya günler uzanmasını tepki vermekte olduklarını gösterir.

    Davranışa dayalı ısı ayarlanmalar

    Çoğu tür (domuz mesela) soğuk havada birbirini sokulmaktalar, bunun aksine atlar, muhtemelen ötekinin kuyruk hareketlerinden faydalanmak için, yazında daha çok birbirine yaklaşmaktadırlar. Başka bir koruma yöntem ise su veya otsuz alanlarda durmaktır. (Duncan and Cowtan, 1980). Bazı bölgelerde yazında dahil karlı yerler kalmaktadır ve atlar böceklerden korunma maksadı ile orada durmaktadır (Keiper and Berger, 1982). Fazla gün ışığından korunmak için atlar günün en sıcak saatlerde gölgede durmaktadır (Crowell-Davis, 1994). Yakınlarda bir su kaynağı mevcut ise ,su içme sıklı ortam sıcaklığı ile orantılıdır (Crowell-Davis et al, 1985). Kış aylada atlar daha çok vakit otlanarak geçirmekteler bir tarafta otlar daha az bulunur öte tarafta soğuklarda geçinimi için daha çok kalori gerekmektedir (Tyler, 1972). Atlar rüzgara sırtları çevirmekteler ve özellikle yağışlı havalarda korunaklı yerleri aramaktadırlar (Boyd and Houpt, 1994).

    Kaynaklar

    Boy V, Duncan P (1979) Time budgets of Camargue horses I. Developmental changes in the time budgets of foals. Behaviour 71: 187-202.Boyd LE (in press 2002) Reintroduction of Takhi (Equus ferus przewalski) to Mongolia: time budget and synchrony of pre- and post-release. Appl Anim Behav Sci.Boyd L, Houpt KA (Eds) (1994) Przewalski’s Horse: The History and Biology of An Endangered Species. State University of New York Press, Albany, pp 313.Clutton-Brock TH, Greenwood PJ, Powell RP (1976) Ranks and relationships in Highland ponies and Highland cows. Z Tierpsychol 41: 202-216.Crowell-Davis SL (1994) Daytime rest behavior of the Welsh pony (Equus caballus) mare and foal.Appl Anim Behav Sci 40: 197-210.Crowell-Davis SL, Houpt KA, Carnevale J (1985) Feeding and drinking behavior of mares and foals with free access to pasture and water. J Anim Sci 60: 883-889.Dallaire A, Ruckebusch Y (1974) Sleep and wakefulness in the housed pony under different dietary conditions. Can J Comp Med 38: 65-71.Duncan P (1985) Time-budgets of Camargue horses III Environmental influences. Behaviour 92: 188-208.Duncan P, Cowtan P (1980) An unusual choice of habitat helps Camargue horses to avoid blood-sucking horse‑flies. Biol Behav 5: 55-60.Houpt KA, Houpt TR, Johnson JL, Erb HN, Yeon SC (2001) The effect of exercise deprivation on the behaviour and physiology of straight stall confined pregnant mares. Anim Welfare 10: 257-267.Keiper RR, Berger J (1982) Refuge-seeking and pest avoidance by feral horses in desert and island environments. Appl Anim Ethol 9: 111-120.Keiper RR, Keenan MA (1980) Nocturnal activity patterns of feral horses. J Mammal 61: 116-118 Mayes E, Duncan P (1986) Temporal patterns of feeding in free‑ranging horses Behaviour 96: 105-129.Ralston SL, Van den Broek G, Baile CA (1979) Feed intake patterns and associated blood glucose free fatty acid and insulin changes in ponies. J Anim Sci 49: 838-845.Rubenstein DI (1981) Behavioural ecology of island feral horses. Eq Vet J 13: 27-34.Ruckebusch Y (1972) The relevance of drowsiness in the circadian cycle of farm animals. Anim Behav 20: 637-643.Salter RE, Hudson RJ (1979) Feeding ecology of feral horses in western Alberta. J Range Manag 32: 221-225.Tyler SJ (1972) The behaviour and social organization of the New Forest ponies. Anim Behav Monogr 5: 85-196.

1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.