blank
  1. Anasayfa
  2. Hayvanlar Alemi
  3. Veteriner Hekimlere Sorun
  4. Sığır
  5. ŞAP HASTALIĞI (foot and mouth disease,fmd,aptha epizootica)
2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Yazar
    Yazılar
  • #18332

    ŞAP HASTALIĞI (foot and mouth disease,fmd,aptha epizootica)

    Resimler

    Şap hastalığı sığır, manda, koyun, keçi ve domuzlar ile diğer yabani çift tırnaklı hayvanların salgın viral bir hastalığıdır. İnsanlar nadiren enfekte olurlar. Hastalık dilde, damakta ve ayakta vesiküller, genç hayvanlarda kalp yetmezliği nedeniyle ani ölümler ile karekterizedir.

    Hastalık, çok hızlı ve her türlü vasıta ile yayılabilir. Ölüm oranı (mortalite) %2-5 arası değişir ve ölüm genellikle genç hayvanlarda görülür. Bazı salgınlarda bu oran %50’ye kadar çıkabilir. Süt, et ve iş verimini düşürerek büyük ekonomik kayıplara sebep olur.
    Bütün dünyada hastalık hem ekonomik boyutuyla, hem de hayvan sağlığını global olarak etkilemesi nedeniyle çok sayıda ülkenin gündemini oluşturmaktadır.

    ETİYOLOJİ

    Şap Virusu Picornaviridia ailesinden Aphthoviruslar grubuna dahil zarsız bir virus olup tek zincirli RNA taşır.

    Şap virusunun O, A, C, SAT 1, SAT 2, SAT 3 ve Asia 1 olmak üzere 7 adet farklı serotipi tespit edilmiştir. Her serotipin çok sayıda alt tipleri vardır. Serotipler arasında çapraz koruma mümkün değildir. pH 7-9 arasında stabil olmakla birlikte en dayanıklı olduğu pH değerleri 7.4-7.6 arasıdır. Çeşitli kimyasal maddeler şap virusunu asit ve alkali pH değerlerinde inaktive ederler.

    EPİDEMİYOLOJİ

    Şap hastalığına karşı sığır, koyun, keçi, domuz gibi evcil hayvanlarla vahşi ruminantlar hassastır.Hastalığın çok bulaşıcı olması nedeniyle geniş hayvan populasyonları etkilenir.
    Ekonomik kayıplar süt veriminde azalma, hayvanların gelişmesinde gerileme, gebe hayvanlarda yavru atma, buzağı, kuzu ve oğlaklarda ölümlerden ileri gelir. İlave olarak hayvan ve et, süt tozu, sakatat veya sperma, embryo gibi hayvansal ürünlerin ticaretinin engellenmesi nedeniyle kayıplarda meydana gelir.

    Şap virusunun saçılma yolları

    * Salya
    * Burun akıntısı
    * Vezikül sıvıları
    * Solunum
    * Süt
    * Semen
    * Ayak lezyon döküntüleri
    * Gaita
    * Idrar
    * Vajinal akıntı
    * Fötus sıvıları
    * Deri döküntüleri

    Genel olarak bulaşma üç şekilde olur.

    1.Direk temas:

    * En yaygın bulaşma şeklidir, Şap hastalığı mihraklarının yaklaşık % 95’inde görülür,
    * Hasta hayvan hareketleri bulaşmada önemli rol oynar.
    * Hasta ve sağlam hayvanların bir arada bulundurulması ile hastalık oluşur

    2.Hava yolu ile bulaşma:

    * Rüzgarın yönü ve hızı,
    * Hava sıcaklığı ve nem oranı bulaşmada önemli faktörlerdir.
    * Rüzgar ile hastalık etkeni daha uzun mesafelere de (60 km) yayılabilir.

    3.İndirek bulaşma:

    * İnsan vasıtası ile bulaşma (celep, hayvan bakıcısı, hayvan sahibi, çiftçiler,misafirler vs.)
    * Hastalığın doğal konakçısı olmayan hayvanlar vasıtası ile bulaşma
    (kedi, köpek, kuşlar, fareler, vs.),
    * Hastalıklı malzemeler (yem, ot, su, vs.) ve nakil araçları ile bulaşma,
    * Et ve et ürünleri ile bulaşma,
    * Süt ve süt ürünleri ile bulaşma,
    * Suni tohumlama ve embriyo transferi ile bulaşma.

    Post mortem muayenelerde;

    rumen piluslarında büyük lezyonlar bulunabilir. Kas dokusunda düzensiz sarımsı çizgiler veya paranşimatöz dejenerasyonla karakterize lezyonlar şekillenmektedir. Bazı şap virus suşları hem yetişkin hem de gençlerde kalbe büyük zarar vererek myokardial dejenerasyona yol açar ve kalp kaplan postu görünümü kazanır. Benzer lezyonlara iskelet kaslarında da
    rastlanabilir. Bütün vücut yüzeyindeki mikroskopik lezyonlar birbirine benzer görüntü oluşturur. En fazla epidermis üzerindeki stratum spinozum tabakasındaki hücreler enfekte olur. Bu hücreler şişkin, eozinofiliktir ve balon dejenerasyon şeklinde isimlendirilir.
    Hücreler arası bağlantılar bozulmuş, hücre sitoplazması dışarı sızmış, yıkıntılar çoğalmış ve mikroveziküller oluşmuştur. Mikroveziküller ödemle doludur. Hücre yıkıntıları ve makroveziküller, lökositlerle infiltre olmuştur.
    hayvanlar taşıyıcı durumda olabilirler. Bu taşıyıcı hayvanlardan probang yöntemiyle enfeksiyondan 2,5 yıl sonra dahi virus tesbit edilebilir. Enfeksiyondan sonra şap virusunun taşınması epidemiyolojik olarak çok önemlidir.

    Sığırlarda klinik belirtiler

    * Yüksek ateş, titreme, donuk ve cansız bakışlar,
    * Salyalı ve şapırtılı ağız, damak, dil, diş eti ve dudaklarda hassasiyet, başlangıçta içi sıvı dolu veziküller daha sonra ülserli yaralar,


    * Hassas ve ızdıraplı ayaklar, ağır vakalarda tırnak düşmesi,
    * Süt veriminde azalma,
    * Buzağılarda ölüm.

    Koyunlarda klinik belirtiler;

    * Sığırlarda görülen belirtilere ilave olarak;
    * Durgunluk, halsizlik,
    * Aniden oluşan topallık,
    * Sürüden ayrı yatma isteği,
    * Kuzularda ölüm.

    MARAZİ MADDE ALMA ve GÖNDERME

    Şap hastalığının kesin teşhisi ve tip tayini için çift tırnaklı hasta hayvanlardan alınacak marazi maddeler en seri vasıta ile aşağıdaki esaslar dahilinde Şap Enstitüsüne gönderilir.

    1. Marazi maddeler mümkün olduğu kadar antiseptik tatbik edilmemiş hasta sığır, koyun,keçi domuzlardan alınır.

    2. Marazi madde alınırken ve gönderilirken kullanılacak bütün alet ve malzemelerin steril olmasına dikkat edilmelidir

    3. Marazi maddeler; Şap Enstitüsü Müdürlüğünce hazırlanmış ve içerisinde
    iso-buffer solüsyonu bulunan şişelerle gönderilir.Temin edilmemesihalinde,
    marazi maddeler serum fizyolojik solüsyonlu kablarla gönderilir. Marazi maddeler kaplara konulduktan sonra etiketlenip ağızları parafinlenir.

    4. Tip tayini için gönderilecek materyal yeni şekillenmiş lezyonlu kısımlardan seçilir.
    Bunlar tercih sırasına göre ;

    * Dil, Damak, dudak, burun mukozası ve meme epiteli,
    * Gecikmiş vakalarda ise tırnak arası epiteli


    5. Gönderilecek vezikül sıvısı; dil, damak dudak, meme ve ayakta teşekkül eden patlamamış yeni veziküllerden steril şırınga ile çekilmiş olmalıdır.

    6. Gönderilecek olan marazi maddeler bir (1) gramdan aşağı iki (2) cm2 den küçük olmamalıdır. Her hayvandan alınan marazi maddeler ayrı ayrı şişelere konulmalıdır.

    7. Hastalığı geçirmiş ve herhangi bir lezyon görülmeyen hayvanlardan kan serumu gönderilmelidir. Kan serumu gönderilirken şu hususlara dikkat edilmelidir.
    * Kan almak için, hastalığı en az 7 gün önce geçirmiş hayvanlar seçilir.
    * Kan steril şırınga ile steril tüpe alınır.
    * 30-60 dk. İçinde kanda donma başlayınca tüpün etrafı steril ince bir telle çizilip bir gece oda derecesinde bekletilir.
    * Elde edilen serum steril bir tüpe alınıp ağzı kapatılarak en seri şekilde gönderilir.

    8. Hazırlanan marazi maddeler en seri vasıta ile Şap Enstitüsü Müdürlüğü
    P.K. 714 06044 Ulus/ANKARA adresine gönderilir.

    (Eskişehir Yolu 7.km. Tel;0312 287 36 00, fax; 287 36 06, http://www.sap.gov.tr )

    TEŞHİS, AYIRICI TEŞHİS

    A-Klinik Teşhis (hastalık belirtilerine gore)

    B-Laboratuvar Teşhisi

    Klinik olarak hastalığın teşhisi konsa bile kesinlikle tip tayini için laboratuvara marazi madde gönderilmelidir. Şap virusunun tip tayininin yapılması hastalığın teşhisi yanında epizootiyoloji ve aşılama stratejilerinin saptanmasında kritik öneme sahiptir.

    Ayırıcı Teşhis; Klinik belirtilerin şap hastalığına benzer vesiküler hastalıklarla karıştırılabilmesi nedeniyle büyük salgınlar dışında klinik olarak direk teşhis koymak güçtür. Veziküler stomatitis, Sığır vebası, Mukosal disease, Enfeksiyöz bovine rhinetracheitis, Mavidil, Sığır papuller stomatitisi, Bovine viral diare, Koyun ve keçi vebası, panarisyum, piyeten gibi hastalıklarla karışabilir

    KORUMA VE KONTROL

    Kontrol tedbirlerinin amacı bir anlamda bulaşmanın önlenmesidir.

    Şap Hastalığı’na Karşı Önlemler

    Şap hastalığının mücadelesinde alınacak önlemler iki yönden ele alınabilir.

    1.Hastalık çıkmadan önce alınacak genel tedbirler:

    * Duyarlı hayvanlara şap aşısının periyodik olarak uygulanması,
    * Yeni alınan hayvanlara şap aşısı yapılıp yapılmadığına dikkat edilmesi,
    * Yeni alınan hayvanlara diğer hayvanlardan ayrı bir yerde karantina uygulanması (20 gün),
    * Pazarda satılacak veya başka bir yere nakil edilecek hayvanlara en az 15-20 gün önceden şap aşısının yapılması,
    * Ahır girişlerinde gerekli olan paspas veya giriş havuzlarında devamlı olarak sodyum karbonat, bakır sülfat, sitrik asit vb. dezenfektan maddelerin bulundurulması,
    * Ahırlara hayvan bakıcılarından başkalarının sokulmaması,
    * Hayvan bakıcılarının özel elbise ve ayakkabı ile ahıra girmelerinin sağlanması, bakıcıların diğer ahırlardan uzak tutulması.
    * Sağımdan önce ellerin ve sağımda kullanılacak malzemelerin temizliğine dikkat edilmesi,
    * Şüpheli vakalarda veteriner hekim’den bilgi alınması.

    2. Hastalık çıktıktan sonra alınacak önlemler:

    * Hastalıktan şüpheli hayvanların derhal ayrı bir yere alınması,
    * Ahırlara giriş çıkışların yasaklanması, İl/ilçe müdürlüklerine haber verilmesi,
    * Ahıra veya çiftliğe izinsiz kimsenin sokulmaması,
    * Araçların çiftliğe giriş/çıkışlarının mümkünse engellenmesi, mümkün olmaması durumunda hareketlerde hijyen kurallarına harfiyen uyulması,
    * Yem, saman, altlık gibi malzemelerin giriş çıkışına izin verilmemesi,
    * Hasta hayvandan bulaşan yataklık ve otların yakılması,
    * Hasta hayvanlara ait sütlerin süt satıcılarına verilmemesi,
    * Satıcıların çiftliğe sokulmaması,
    * Hastalık sönüşüne kadar hayvan alım ve satımının yapılmaması,
    * Ahırlar birden fazla ise, her biri için ayrı bakıcıların bulundurulması,
    şayet mümkün değil ise bakıcılarının çizme ve elbiselerinin her ahırda değiştirilmesi,
    * Çevre ahır ve çiftliklerin ziyaret edilmemesi, yabancıların hayvanlarını görmeleri için çağırılmaması,
    * Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlarla temas edenlerin, bu hayvanlara ait eşya, malzeme ve naklinde kullanılan vasıtaların dezenfeksiyonunun sağlanması,
    * 3285 sayılı HSZ Kanun ve Yönetmeliğine göre hareket edilmesi
    * Enfekte hayvanların itlaf edilmesi/kesimi/imhası, (hastalık insidensinin düşük olduğu ülkelerde),

    Şap Hastalığı Mücadelesinde Dünyada Uygulanan Metodlar;

    1. Kesim metodu: Hijyen kuralları ile beraber Hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar öldürülür yakılarak veya gömülerek imha edilir. Kontamine malzemeler, et, süt vb. ürünler imha edilir. Bu işlemler dezenfeksiyon dahil sıkı hijyen kuralları ile beraber aşılamanın yapılmadığı ülkelerde uygulanmaktadır. İngiltere, Kanada, A.B.D., Norveç gibi ülkelerde
    uygulanmıştır.

    2. Kesim ve çevre aşılama metodu: Hijyen kuralları ile beraber Hastalığın kontrol altına alındığı ülke ve bölgelerde yıllık aşılama olmaksızın enfekte hayvanlar ve şüpheliler karantinaya alınır. Enfeksiyon bölgesinin çevresindeki hayvanlar aşılanırlar. Danimarka, İsveç, İsviçre, Hollanda, Meksika gibi ülkelerde uygulanmıştır.

    3. Aşılama Metodu: Hedef populasyonunun en az % 80 ‘nin şap hastalığına karşı aşılanarak yeterli korumanın sağlanabilmesi amacıyla yılda iki dönem şeklinde yoğun koruyucu aşılama kampanyaları sürü bağışıklığını sağlamaktadır. Hastalığın endemik olduğu Arjantin, Brezilya ve Afrika’nın bazı bölgeleri ile Ülkemizde bu metod uygulanmaktadır

    Ülkemizde Mücadele; Bakanlığımız Şap Enstitüsü Müdürlüğünce O1 Manisa,
    A Aydın 98(A İran 96 ile homolog) ve Asia 1 suşlarını karşı aşı üretilmektedir, Şap virus tiplerinin ülkedeki seyrine göre monovalan, bivalan ve trivalan(tekli,ikili,üçlü) suşlarını kapsayan aşılar yıllık programlar doğrultusunda kullanılmaktadır.

    İllerde ki büyükbaş hayvanların tamamı ilkbahar ve sonbahar dönemi olmak üzere yılda 2 kez aşılanmaktadır. (ancak sonbahar kampanya döneminde; Trabzon, Rize, Artvin, Giresun, Ordu, Bartın illeri ile Kastamonu İlinin Abana, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Doğanyurt, İnebolu
    sahil İlçelerinde bulaşma riski bulunan büyükbaş hayvanlara stratejik aşı uygulanmaktadır)

    Trakya Bölgesinde şap hastalığı yönünden aşılı ariliğe geçilebilmesi hedeflenmekte olup, bu bölgede şap hastalığına karşı kampanya tarzında yoğun aşılama ile birlikte, mihraklarda hasta hayvanlara kesim metodu uygulanmaktadır. Kesim metodu “Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği” hükümlerine göre tanımlanmış, şap aşısı
    uygulanmış ve kanuna uygun sevk edilmiş hayvanlarda uygulanmaktadır. 3285 sayılı HSZKY’nin
    134. maddesi (g) bendine göre, Trakya Bölgesindeki hastalığın açık belirtisini gösteren ve laboratuvarlarca hastalığın varlığı ve tipi tespit edildikten sonra öldürülecek veya kestirilecek hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, hastalığın açık belirtisini göstermeyen ancak laboratuvarda hastalığın varlığı tespit edildikten sonra kestirilen hayvanların ise takdir edilecek kıymetlerinin dörtte üçü ödenmektedir

    Şap hastalığının kontrolü için uluslararası sıkı işbirliği gereklidir.

    Şap hastalığı ile mücadelede etkin olan kurallar Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisinin (OIE) “Hayvan Sağlığı Kodu”nda belirtilmiştir. Bu kurallar dahilinde ülkenin bir bölgesi, ülke geneli veya birkaç bölge birlikte değerlendirilebilir. Hastalık mücadelesinde uygulanan stratejiye göre bölgeler;

    1. Aşılamanın olmadığı Hastalıktan Ari Bölge,
    2. Gözetim Altındaki Bölge,
    3. Aşılama ile Hastalıktan Arındırılmış Bölge,
    4. Tampon Bölge,
    5. Enfekte Bölge şeklinde tanımlanmaktadır.

    Bir ülke veya bir bölgenin gerek şap hastalığı ve gerekse diğer salgın hastalıklarla
    mücadelede, hastalıktan ari olduğunun deklare edilebilmesi için aşağıda belirtilen işlemin takip edilmesi gerekir.

    1. Hastalıktan Geçici Arilik,
    2. Hastalıktan Arilik,
    3. Enfeksiyondan Arilik.

    ANTİSEPTİK UYGULAMASI VE DEZENFEKSİYON

    Şap hastalığına yakalanan hayvanlarda virus etkinliğini azaltarak tedaviye yardımcı olmak için antiseptikler, barınaklar, nakil vasıtası, yem, kıyafet, malzeme gibi yeni bulaşmalara sebep olabilecak şüpheli herşeyi dezenfekte etmek için yapılacak uygulamalarda aşağıdaki şekilde hareket edilir :

    Ağız ve meme yaralarında kullanılacak antiseptik solüsyonlar;

    Sodyum karbonat ( Çamaşır sodası ) & 2-3

    Sodyum bikarbonat ( Yemek sodası ) & 10-15

    Potasyum Permanganat & 0,5

    Potasyum klorat & 0,5

    Sirkeli su & 10

    Diğer uygun dezenfektanlar

    Ayak yaralarında kullanılacak antiseptik solüsyonlar;

    Sodyum hidroksit & 1-2

    Sodyum karbonat ( Çamaşır sodası ) & 3-5

    Sodyum hipoklorit & 1-2

    Potasyum hipoklorit sol. & 1-2

    Potasyum hidroksit & 1-2

    Diğer uygun dezenfektanlar

    Barınak, Hayvan Nakil Araçları ve alet-malzemelerin Dezenfeksiyonu;

    Kaba temizlik yapıldıktan sonra şu solüsyonlar uygulanır

    Organik asitler & 0,25

    Formol ( 1 Lt. Suya 20 cc ) & 1

    Kreolin & 3-5

    Diğer uygun dezenfektanlar

    Giyim Eşyasının Dezenfeksiyonu: Kaba temizlik yapıldıktan sonra, ya eşyalar büyükçe bir kap içinde hazırlanan % 4-5’lik çamaşır sodalı suya atılarak 1 saat bekletilir. Yada etüv bulunan yerde bulaşık eşyalar etüve konur veya kaynar su buharına tutulur

    Yemlerin Dezenfeksiyonu: Miktarı az olduğu takdirde yakılır. Ekonomik sebeplerle bu işlem yapılmadığı takdirde sadece virusla bulaşık olması kuvvetle muhtemel olan kısımları yakılarak imha edildikten sonra, kalan kısım kapalı ve mahfuz yerler içinde bir gün formol buharına maruz bırakılır ve iyice havalandırıldıktan sonra kullanılır. Mümkünse hastalığa duyarlı olmayan türlere yedirilir

    İçme Suyunun Dezenfeksiyonu: Şaplı hayvanlar tarafından bulaştırılmış çeşme, yalak, havuz gibi sulama yerlerindeki sular, uygun dezenfektanlardan biri ile ilaçlandıktan sonra boşaltılır ve yeniden dezenfekte edilerek sağlamların faydalanmasına açılır. Bulaşık sular hayvanlara içirilmez. Herhangi bir sebeple bu gibi suları içirme
    zorunluluğu olduğunda, eczanelerde ruhsatlı müstahzar olarak satılan antiseptiklerden biri, tarifesindeki ölçülerde suya katılır.

    ŞAP HASTALIĞININ EKONOMİ VE TİCARETE ETKİSİ

    Şap hastalığının meydana getirdiği kayıplar

    * Süt ve et verimindeki kayıplar,
    * Hayvanların gelişmesinde gerilik,
    * Gebe hayvanlarda yavru atma,
    * Özellikle genç hayvanlarda görülen yüksek oranda ölümler,
    * Dış ve iç ticarete getirilen kısıtlamalardan doğan ekonomik kayıplar,
    * Tedavi ve yeni bulaşmaların önlenmesindeki masraf ve yönetim giderleri,

    Şap hastalığından dolayı ülkemizde yıllık % 15 süt kaybı görülmektedir. Süt kaybından dolayı uğradığımız zarar yaklaşık 8 milyon ABD $ dır. Et kaybı ise % 10 dolayındadır.Et kaybından dolayı uğradığımız zarar ise 81 milyon ABD $dır

    AŞI PROSPEKTÜSÜ

    Şap aşıları inaktif viruslar ile hazırlanırlar. Aşıda kullanılacak şap virusunun seçimi çok önemlidir. Aşı virusu yüksek “r” değeri kadar iyi kültür özelliğine de sahip olmalıdır.
    Aşı üretildikten sonra zararsızlık ve bağışıklık yönünden test edilmelidir. Aşı monovalanbivalan, trivalan ve polivalan şekillerde hazırlanabilir. Aşılama genellikle sığırlardakoyunlardan daha fazla olarak uygulanmaktadır.

    Bakanlığımıza Bağlı Şap enstitüsü Müdürlüğünde iki farklı adjuvantlı şap aşısı üretilmektedir

    “1. ALÜMINYUM HIDROKSIT VE SAPONIN ADJUVANTLI ŞAP AŞI PROSPEKTÜSÜ

    Şap aşıları; sığır, koyun, keçi, manda ve domuzlarda şap hastalığına karşı Şap Enstitüsü’nde O, A ve Asia-1 tiplerine karşı hazırlanmış aşılardır. Bu aşılar.BHK21, hücre kültürlerinde üretilen şap aşı virüsları BEİ ile inaktive edilerek, alüminyum hidroksit ve saponin adjuvantlı olarak hazırlanmıştır. Koruyucu olarak % 0.01 oranında merthi-olate ilave edilmiştir

    AŞININ UYGULANIŞI

    * Şap aşıları kullanılıncaya kadar mutlaka +2°C ile + 8°C de muhafaza edilmelidir.
    * Kullanılmadan önce iyice çalkalanarak homojen hale getirilmelidir,
    * Aşılama deri altı yolla yapılmalı ve kas içine verilmemelidir.

    AŞI DOZU

    * Sığır – Manda : 3 ml
    * Koyun – Keçi : 1 ml

    AŞILAMA SONRASI REAKSİYONLAR

    Aşılama yerinde şişlik, hafif ateş. iştahsızlık ve süt veriminde azalma gibi
    reaksiyonlarının yanında bütün aşılarda olduğu gibi hipersensitive reaksiyonları görülebilir

    AŞININ SAKLANMASI VE NAKLİ

    * Aşılar +2 °C ile +8 °C’de saklanmalı ve nakledilmelidir.
    * Aşının raf ömrü etikette yazılıdır

    UYARILAR

    * Açılan aşı şişeleri 8 saat içerisinde steriliteye dikkat edilerek kullanılmalıdır.
    * Aşı uygulamaları otomatik şırıngalar ile yapılmamalıdır.
    * Açı şişeleri güneş ışığından korunmalıdır,
    * Donan aşılar kullanılmamalıdır.

    AŞILAMA PROGRAMI

    * ilk aşılama 4 üncü ayını tamamlayanlara
    * ikinci aşılama ilk aşılamadan 1 ay sonra
    * Bundan sonraki aşılamalar ise 6 ayda bir yapılmalıdır.

    AMBALAJ ŞEKLi

    * Monovalan, bivalan ve trivalan olarak hazırlanır.
    * Aşılar Poly Ethylen-Terephthalat (PET) şişelerde 60 ml hacminde kullanıma sunulmaktadır”

    “2.TURVAC-OIL YAĞ ADJUVANTLI ŞAP AŞISI PROSPEKTÜSÜ

    Yağ adjuvantlı şap aşıları; sığır, koyun, keçi, manda ve domuzlarda şap hastalığına karşı hazırlanmış aşılardır. Bu aşılar, BHK21 hücre kültürlerinde üretilen şap aşı viruslarının BEİ ile inaktivasyon ve konsantrasyonunu takiben yağ adjuvantı (Montanide ISA-206) ile emülsifiye edilmesiyle hazırlanır.

    AŞININ UYGULANIŞI

    * Şap aşıları kullanılıncaya kadar mutlaka +2ºC ile +8ºC de muhafaza edilmelidir.
    * Kullanılmadan önce hafifçe çalkalanarak homojen hale getirilmelidir.
    (Bekletildiğinde aşı yüzeyinde bir yağ tabakası oluşması veya dipte bir miktar ayrışma normaldir)
    * Aşılama derin kas içi veya deri altı (boyuna veya gerdana) yolla yapılır. Kas içi uygulamaların 3-4 cm uzunluğunda iğneler ile M. semitendinosus, M. semimembranosus ve M.gluteus’a yapılması önerilir.

    AŞI DOZU

    * Sığır-Manda: 2 ml
    * Koyun-Keçi :1 ml

    AŞILAMA SONRASI REAKSİYONLAR

    * Aşılama yerinde şişlik, hafif ateş, iştahsızlık ve süt veriminde azalma gibi reaksiyonlarının yanında bütün aşılarda olduğu gibi hipersensitivite reaksiyonları görülebilir.
    * Aşılama ekipleri antikolinerjik ilaçlar, solunum ve dolaşım analeptikleri ve antihistaminik ilaçları yanında bulundurmalı ve aşılama mahallini hemen terk etmemelidir.(minimum 15 dakika)

    AŞININ SAKLANMASI VE NAKLİ

    * Aşılar +2ºC ile+8ºC de saklanmalı ve muhafaza edilmelidir.
    * Aşının raf ömrü etikette yazılıdır.

    UYARILAR

    * Aşılar sağlıklı hayvana asepsi kurallarına dikkat edilerek uygulanmalıdır.
    * Aşılar gebe hayvanlarda güvenle (uygun zaptı rapt ve stres faktörlerinden kaçınmak şartıyla) kullanılabilir
    * Açılan aşı şişeleri 8 saat içerisinde steriliteye dikkat edilerek kullanılmalıdır.
    * Aşı uygulamaları otomatik şırıngalar ile yapılmamalıdır.
    * Aşı şişeleri güneş ışığından korunmalıdır.

    AŞILAMA PROGRAMI

    * İlk aşılama 4 üncü ayını tamamlayanlara
    * İkinci aşılama ilk aşılamadan 1 ay sonra
    * Bundan sonraki aşılamalar ise 6 ayda bir yapılmalıdır.

    AMBALAJ ŞEKLİ

    * Monovalan, bivalan ve trivalan olarak hazırlanır.
    * Aşılar Poly Ethylene-Terephthalat (PET) şişelerde 60 ml hacminde kullanıma sunulmaktadır.”

    MEVZUAT

    3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunun 4.maddesi gereği, şap hastalığı ihbari mecburi bir hastalıktır. 3285 sayılı Hayvan sağlığı ve Zabıtası Kanununu ile Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Yönetmeliğinin Genel hükümleri dışında Şap hastalığına ait HSZ Yönetmelikteki spesifik bölüm (konuyla ilgili diğer mevzuat bilgileri
    http://www.kkgm.gov.tr/Mevzuat/MevList.htm adresinde yer almaktadır.)

    “Şap Hastalığı

    Madde 108- Şap hastalığı çıktığında hayvan sağlık zabıtası komisyonu toplanır;
    “Yönetmeliğin Birinci Kısmının Dördüncü Bölümündeki” hastalık çıkışında alınacak genel tedbirleri ve hastalığın durumuna göre aşağıdaki özel tedbirleri kararlaştırır.

    a) Şap hastalığı çıkan yer ile su ve meraları müşterek olan köyler karantina altına alınır.
    Geçit noktalarına hastalığın adı yazılı levhalar asılır. Hastalık aynı zamanda birkaç köyde veya mahalde çıkmış ise hepsini içine alan genel bir kordon konur.

    b) Şap hastalığının tipini tespit için usulüne göre alınan hastalıklı numune derhal Şap Enstitüsüne gönderilir. Şap Enstitüsü hastalığın tipini belirler ve gerekli aşıyı il veya ilçe müdürlügüne gönderir. Hastalık mikrobunun durumu dikkate alınarak, hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanlar dışındakiler aşılanır.

    c) Şap hastalığı çıkan yerdeki hayvan park, pazar ve panayırı kordon sahası içinde ise çift tırnaklı hayvanlara kapatılır. Hastalık yayılma özelliği gösteriyorsa il hayvan sağlık zabıtası komisyonu kararıyla ildeki bütün hayvan pazar ve panayırları çift tırnaklı hayvanlara kapatıldığı gibi çift tırnaklı hayvanlarla yapılan sevkiyat ve nakliyat yasaklanır.

    d) Hastalık bir köyde, mahalde veya ahırda çıktığında, buraların dışında bulunan yerlerdeki hayvanlara bulaşması mümkün değilse buralarda sınırlı karantina konur. Hastaların, hastalıktan ve bulaşmadan şüphelilerin hastalık tamamen sönünceye kadar dışarıyla teması önlenir.

    e) Karantina altına alınan yerden çift tırnaklı hayvanlar ile ot saman gibi hayvan yemlerinin ve hayvan maddelerinden tırnak, boynuz ve derinin çıkarılması yasaktır. Sütün kaynatıldıktan sonra çıkarılmasına izin verilir.

    f) Karantinaya alınan yerlerden transit olarak geçirilecek hayvanlar kapalı vasıtalarla nakledilirler. Hayvanlar karantina bölgesini geçinceye kadar su ve yem vermek için vasıtalardan indirilmez. İndirilenler derhal 15 gün karantinaya alınır.

    g) Hastalar, hastalıktan ve bulaşmadan şüpheliler sahibinin isteği halinde kapalı vasıta ile kesilmek için en yakın mezbahaya gönderilir. Et ve derileri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

    h) Karantina bölgesindeki hastalıksız hayvanların kesilmek için kapalı vasıtalarla mezbahaya sevkine müsaade edilir. Ancak deri, boynuz ve tırnakları dezenfekte edildikten sonra serbest bırakılır. Hükümet veteriner hekimi gerekli kontrolleri yapmakla yükümlüdür.

    i) Şap hastalığının bulunduğu yerdeki tek tırnaklı hayvanların karantina bölgesi dışına çıkarılmasına tırnakları dezenfekte edildikten sonra müsaade edilir.

    j) Şap hastalığını takiple görevlendirilen hükümet veteriner hekimi hastalık tamamen sönünceye kadar hastalıklı bölgeyi devamlı kontrol eder. Hayvan sahiplerine hastalık hakkında bilgi verir. Hastaların tedavisi için mümkünse ilaç yardımı yapar; ilacı nasıl kullanacaklarını öğretir.

    k) Şap hastalığı sebebi ile konulan karantina son hastanın iyileşmesinden veya ölümünden 15 gün sonra hükümet veteriner hekiminin kontrolünde yapılan dezenfeksiyonla kaldırılır.

    l) Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen mücadele bölgelerinde hastalığın varlığı ve tipi tespit edilen hayvanlar tazminatlı olarak öldürülür veya kestirilir. Hastalıktan ölen veya öldürülen hayvanlar iki metre derinliğindeki çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Mümkün olmadığı hallerde tamamen yakılarak imha edilir. (Değişik: 5/6/1995- 95/6966 K.)

    m) Şap hastalığı ile mücadele için alınacak diğer karar ve tedbirler ile Bakanlıkça her yıl tespit ve ilan edilen mücadele bölgelerindeki uygulama esasları Bakanlıkça belirlenir. (Değişik: 5/6/1995- 95/6966 K.)

    not: http://www.turkveteriner.org için hazırladığım yazının kopyasıdır.

    kaynaklar:

    1- http://www.cinarziraat.com/sigircilik/sigircilik22.asp
    2- http://www.vghd.org.tr/bilgibankasi/sap.htm
    3- http://www.sap.gov.tr/sap_hastaligi_genel.htm
    4- http://www.defra.gov.uk/animalh/diseases/fmd/about/index.htm
    5- http://www.defra.gov.uk/footandmouth/about/cattle.htm
    6- http://www.kkgm.gov.tr/birim/hay_sagl/Hastaliklar/sapy.html

    #52760

    HALEN TÜRKİYE NİN BAŞ BELASI OLAN BU HASTALIĞI..VETERİNER HEKİM ARKADAŞLARIMIZIN DETAYLICA BİLMESİ GEREKİR…

2 yazı görüntüleniyor - 1 ile 2 arası (toplam 2)
  • Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.