Oluşturulan forum yanıtları
- Yazılar
-
[size=medium]TOHUM (SPERMA) NEDİR?
Tohum, erkek dölerme yollarının ürünü bir sıvıdır. İçinde (tohum cisimcikleri) ile bunların beslenmesine, yaşamasına yardımcı olan tohum sıvısından ibarettir.
Bir erkek hayvanın bir defada verdiği tohum (sperma) miktarı hayvanların cinsine göre değiştiği gibi şahıstan şahısa da değişir. Boğalar ortalama 4 santimetreküp sperma verirler.
Spermanın içinde milyarlarca (tohum cisimciği) vardır. Bu cisimcikler başlı kuyruklu, ancak mikroskopla görülebilecek derecede küçük canlılardır. Kuyruklarının hareketi ile tohum sıvısı içinde ve dişi dölerme yolları içinde ilerlerler. Yumurtalıktan çıkmış yumurtaya tesadüf ederlerse içlerinden yalnız birisi yumurtayı delerek içine girer ve onunla birleşerek döllerse gebelik şekillenir.
İYİ BİR TOHUM NASIL OLMALIDIR?
İyi bir tohum, yani gebe bırakma kabiliyetinde olan tohumda tohum cisimciklerinin sayısı fazla olmalı, cisimciklerin ileri doğru hareketleri çok, süratli olmalı, az hareketli veya hareketsiz olmamalıdır.
Tabii aşımlarda erkek hayvanların verdiği tohumların hareketli veya az sayıda olup olmadığı görülemez. Fakat suni tohumlamada alınan her tohum evvela muayene edilir, tohumlama kabiliyetinde olup olmadığı anlaşılır ve ancak ondan sonra kullanılır..[/size]
[size=medium]SUNİ TOHUMLAMA İLE TABİİ AŞIMLAR ARASINDA GEBELİK SONUCU BAKIMINDAN FARK VAR MIDIR?
YOKTUR. Her ikisinde de aynı sonuç alınır. Yeter ki dişi hayvanlar hastalıksız ve zamanında tohumlanmış olsun. Bazı hallerde suni tohumlamadan daha iyi sonuç alınabilir. Özellikle dölerme yollarının yapılış kusurları sonucu tohumun ilerlemesine bir engel varsa, bu engel suni tohumlama ile kolayca aşılabileceğinden hayvan gebe kalabilir.
Fakat buna rağmen suni tohumlamayı her türlü kısırlığı giderici bir çare olarak kabul etmemek gerekir.[/size]
[size=medium]BOĞASAK İNEK NASIL BELLİ OLUR?
1-kafası havadadır, mütemadiyen çeker, koklanır
2-göz bebeği büyür
3-iştahı azalır, ağzı salyalanır, sık sık böğürür,
4-sinirli heyecanlıdır
5-süt verimi azalır
6-başka ineklere atlar, boğa peşinde gezer
7-gerisinden şeffaf bir akıntı gelir
8-dölerme organının içi kırmızımtıraktır, şişkindir
9-başka ineklerin atlamasına izin verir.[/size]
[size=medium]Yumurta yumurtalıkta olgunlaşıp çıkmaya hazırlanırken hayvanın vücudunda ve huyunda birtakım değişiklikler görülür. Yeni bir yavrunun çekirdeğini oluşturacak yumurtanın boşa gitmemesi, döllenip yavru haline gelmesi için doğa hayvanlara bir istek vermiştir. Bu istek (erkek hayvanı arama isteme ) şeklinde belirirken dişilik organlarında da döllenen yumurtayı barındırabilecek şekilde değişiklikler olur.
Bu değişikliklerin belirmesine kızgınlık (hırap) denilmektedir. İneklerde daha özel olarak boğasaklık, koyunlarda koça gelme diye adlandırılır.
Tohumlama veya aşımdan muhakkak gebelik isteniyorsa hayvanların kızgınlıkta olduğu zamanlar tohumlanmaları veya aştırılmaları lazımdır. O halde hayvan sahipleri hayvanlarının kızgın olduğunu anlayıp, ayırmayı bilmelidir.[/size]
[size=medium]DİŞİ DÖLERME ORGANLARININ EN ÖNEMLİ KISMI YUMURTALIKLAR VE ÇALIŞMASI NASILDIR?
Hayvanları belli bir süre yavru vererek, süt ve diğer verimleri nedeniyle beslediğimize göre, bir yıl gebe kalmayan, doğurup süt vermeyen bir inek boşu boşuna beslenmiş ve masraflarının karşılığını vermemiş olur.
Yumurtalıklar dişi dölerme organlarının en iç kısmında, karın boşluğunda bulunurlar. Fındık büyüklüğünden ceviz büyüklüğüne kadar olurlar. Bazı hallerde bunlardan çok küçük veya çok büyük de olabilirler. Bunların üzerlerinde her 18-21 günde ufak şişlikler (follikül) oluşur, açılır ve içlerinden yumurta çıkar.
Bu yumurtalar buradan ayrılarak ufak bir borucuk aracılığı ile (rahimin) içine geçerler
DÖLLENME-GEBELİK-DOĞUM
Bu esnada tohumlama yahut aşım olmuş ise, erkek tohumcuğu (spermatozoon) da bu civarda bulunuyorsa yumurta ile birleşir. Bu birleşmeye (ilkah) döllenme diyoruz. Döllenmiş yumurta rahme inerek orada yerleşir, büyümeye başlar ve her hayvan cinsi için belirli bir süre bekleyerek olgunlaşır, büyür. Döllenmiş yumurtanın belirli bir süre rahimde büyümek için beklemesine de gebelik diyoruz.
Eğer yumurta, yukarıda söylediğimiz gibi yumurtalıktan kopar, erkek tohumcuğu ile karşılaşmazsa döllenemez ve telef olarak dişi dölerme yollarından çıkar, gider ve hayvan da gebe kalmaz..[/size]
[size=medium]PARASİKLİK ÖSTRUS) KIZGINLIK SÜRELERİ ORTASINDA GÖRÜLEN KIZGINLIK NEDİR?
İneğini tohumlatan yetiştiriciler, tohumlama tarihinden yaklaşık 8-10 gün sonra, veteriner hekimi arayıp tohumlattığı ineğin tekrar kızgınlık gösterdiğini bildirerek aynı ineğin tekrar tohumlanmasını isteyebilir. Zira inek gerçekten kızgınlık belirtileri göstermiştir ve bu durum muayene edilerek anlaşılabilir. Böyle bir durumda ineğin tohumlanmasına gerek yoktur.
KIZGINLIK SONRASI GÖRÜLEN KANAMALAR NEDİR?
Sığırların kızgınlık gösterdiklerinin bir kanıtı da, kızgınlık sona erdikten yaklaşık 48 saat sonra vulva dudaklarından görülen kanamadır. Bu olaya nadiren ineklerde, sıklıkla düvelerde (ineklerde % 60, düvelerde % 80) rastlanılır. Tamamı ile fizyolojik bir olaydır. Bazı yetiştiriciler tohumlattıkları hayvanlarında kanama gördüklerinde, gebe kalmayacakları inanışı içerisindedirler. Yetiştiriciler bu yanlış inanıştan dolayı aydınlatılmalıdır. Kanama gösteren bir hayvanın tohumlanması hiçbir anlam ifade etmez, çünkü böyle bir inekte yaklaşık 48 saat önce kızgınlık sona ermiş demektir..[/size]
[size=medium]BUZAĞILAMADAN SONRA FARKLI ARALIKLARLA TOHUMLAMANIN YETİŞTİRMEYE ETKİSİ
doğumdan sonra ilk tohum aralığı-İnek sayısı-İlk tohumlamada gebe kalma oranı
0-30gün 290 %48.3
60gün 2012 %62.5
90gün 4431 %73.1
120gün 3068 %71.5
150gün 1265 %73.4
180gün 619 %69.7
[/size][size=medium]İNEKLER KIZGINLIĞIN HANGİ DÖNEMİNDE TOHUMLANIRSA GEBEBELİK ŞANSI NE OLUR?
Kızgınlığın başlangıcında: % 44.0
Kızgınlığın ortasında: % 82.5
Kızgınlığın sonunda: % 75
Kızgınlık bitiminden 6 saat sonra: % 62.5
Kızgınlık bitiminden 12 saat sonra: % 32.0
Kızgınlık bitiminden 18 saat sonra: % 28
Kızgınlık bitiminden 24 saat sonra: % 12[/size]
[size=medium]DOĞUMDAN SONRA İNEKLERİN ÜREME ORGANLARINDA NE GİBİ DEĞİŞİKLİKLER OLMAKTADIR?
Uterus ( rahim = yavruluk) doğumdan hemen sonra doğum öncesi büyüklüğünün yarısına ulaşır. (6-12 saat içinde 10 kg)
İlk beş günde: 5 kg
20-25 günde: 1 kg
50 gün sonra: 0.7 kgDoğumdan 10 gün sonra uterus sınırları belirlenebilir, 14-15 gün sonra uterus el altında toplanabilir.
Uterusun histolojik ınvolüsyonu (küçülmesi) 40.güne kadar sürer.
Yavru zarları 6-12 saatte atılır.
Lochial akıntı 2-3 günde miktar olarak azalır.
9. günde çikolata rengine döner miktarı azalır yoğunluğu artar.
12-14. günlerde sarımtırak renkte ve içinde parçacıklar bulunur.
Doğumdan sonra 60 gün geçmeden yapılan tohumlamalardan iyi sonuç alınamamaktadır.
İdeal tohumlama sonuçları ”biyolojik dinlenme zamanının ” sonunda 9-12 haftalık sürede alınmaktadır.[/size]
[size=medium]DÜNYADAKİ İNEK SAYISI NE KADARDIR?
Dünyada toplam inek sayısının 1milyar 300 milyon baş olduğu tahmin edilmektedir.
Dünyanın % 70’ni kapsayan gelişmekte olan ülkelerde 4.7 kişiye bir sığır düşerken, dünyanın % 30’nu kapsayan gelişmiş ülkelerde bu oran 3.3 kişiye bir inek düşmektedir. Tabii bu arada ineklerin verim düzeyi farklılıkları da göz ardı edilmemelidir. Gelişmiş ülkelerdeki ineklerin verim düzeylerinin daha yüksek olduğu diğer bölümlerdeki tablolarda verilmiştir.
Dünyada 70 milyon baş siyah-alaca (holştayn) inek olduğu tahmin edilmektedir..[/size]
[size=medium]TÜRKİYEDEKİ İNEK SAYISI NE KADARDIR?
Devlet istatistik enstitüsünün verilerine göre Türkiye’deki inek sayısı aşağıdaki tabloda verilmiştir. 1998 yılı sonuçlarına göre:
SIĞIR TOPLAM: 11.031.000
Sığır kültür: 1.109.528
Sığır melez: 3.001.633
Sığır yerli: 3.051.208
Dana kültür: 623.472
Dana melez: 1.693.367
Dana yerli: 1.551.792[/size]
[size=medium]İNEKLER KIZGINLILARINI GÜNÜN HANGİ SAATLERİNDE DAHA ÇOK BELLİ EDER?
100 ineklik bir sürüde ineklerin:
Saat 06.00- 12.00 % 22
Saat 12.00- 18.00 % 10
Saat 18.00- 24.00 % 25
Saat 24.00- 06.00 % 43Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı gibi ineklerin yarısına yakını kızgınlıklarını gece 12 ile sabah 6 arasında göstermektedirler. Bu yüzden gece yatmadan önce mutlaka inekler kızgınlık yönünden mutlaka kontrol edilmelidir.[/size]
[size=medium]TOHUMLAMA SONUCUNDA İNEĞİMİN GEBE KALMA ŞANSI KAÇTIR?
İneklerin her tohumlamada gebe kalma şansı % 60′ dır.
Ancak bu oran sağlıklı inekler için geçerlidir.Birinci toh.100 inek %60 = 60*
İkinci toh. 40 inek %60 = 24*
Üçüncü toh. 16 inek %60 = 10
Gebe kalan inek %94Yani toplam 100 inek tohumlandığında üç tohumlama sonucunda bunlardan 94 tanesi gebe kalır, altı tanesi gebe kalmaz ve dördüncü tohumlamayı gerektirir. Geriye kalan bu ineklerden bir kısmı hiç gebe kalmaz . bu oranda % 5 kadardır. Yani sürünün devamlılığı için döl tutmama problemi nedeniyle sürüye en az 5 tane yeni düve katılmalıdır. Diğer hastalıklar ( topallık, mastitis, ölüm vs) nedeniyle bu oran % 20 kadardır. Toplam 100 ineklik bir sürüyü sabit tutabilmek için sürüye 20 tane yeni düve katılmalıdır.[/size]
[size=medium]TÜRKİYE’DE SUNİ TOHUMLAMA
Suni tohumlamanın ülkemizdeki evcil hayvanlarda uygulanması oldukça eskidir, 1926 yılına kadar giden bir geçmişi vardır. Bu yıllarda haralarımızda kısrak, inek ve keçilere uygulanmıştır. Fakat asıl halk hayvanlarında uygulanmasına koyunlarda 1935, kısraklarda 1939 ve ineklerde 1949’da başlanmıştır.
DAMIZLIK HAYVAN NE DEMEKTİR?
Yetiştirildiği ülkede veya yörede ırkına veya tipine özgü özellikleri gösteren yüksek verimli, hastalıklardan ari, damızlık veya saf ırk belgesi bulunan hayvan demektir.
SPERMA ALMAK NE ANLAMA GELİR?
Sperma almak ile o boğanın yavrularına aktaracağı genetik özelliklerini satın almış oluruz. Yani boğanın ana ve babasına ait özelliklerini taşıyan genlerini satın almış oluruz. Bu özellikler vücut yapısı gelişme özellikleri, hastalıklara karşı dayanıklılığı, meme yapısı, süt verimi gibi özelliklerini yavrusuna aktarmasını sağlamış oluruz. O yüzden tohumlamada kullanılacak boğanın seçimi çok önemlidir. Çünkü bu özellikleri spermanın içinde saklıdır ve yavrularına aktarır.
DOĞUMDAN SONRA İNEKLERİMİ NE ZAMAN TOHUMLATMALIYIM?
Doğumdan sonra inekleri en erken 45 gün sonra tohumlatmak gerekir. Ancak ineğin çarasının mutlaka temiz olması gerekir. Eğer çara yumurta akı gibi veya cam gibi temiz değilse ya ineğin rahmi hastadır tedavi edilmesi gerekir ya da kendi kendini tedavi etmesini sağlamak için biraz daha beklenip daha sonraki kızgınlıklarında tohumlatılması gerekir.[/size]
[size=medium]Suni tohumlamanın yararları nelerdir?
1. Suni tohumlama yolu ile bir erkek damızlıktan tabii tohumlamaya nazaran daha geniş ölçüde faydalanma imkanı vardır. Tabii çiftleşme ile bir boğadan senede 60-100 inek tohumlanabilirken, suni tohumlama ile aynı boğadan 20.000-25.000 inek tohumlana bilmektedir.
2. Erkek damızlıkların tohumları dondurularak yıllarca muhafaza edilebilmesi ve kısa zamanda pek çok yere gönderilebilmesi sayesinde sığırlarda üstün verimli erkek damızlık problemini çözmektedir.
3. Suni tohumlama, yetiştiricileri boğa besleme külfetinden ve boğalarla bulaşan hastalıkların tehlikesinden kurtarmaklardır.
4. Suni tohumlama, tabi çiftleşme yoluyla çok kolay ve hızlı bir şekilde yayılan dölerme hastalıklarını önlemektedir.
5. Verimleri düşük yerli ırkların ıslahı, çok az masraf ve daha kısa sürede; ancak suni tohumlama ile mümkün olmaktadır.[/size]